ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

PHAN THỊ THU HUYỀN

HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THÔNG TIN KẾ TOÁN
TRONG CHU TRÌNH THU HỌC PHÍ TẠI
TRƢỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ THÔNG
TIN ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Đà Nẵng - Năm 2017


ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

PHAN THỊ THU HUYỀN

HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THÔNG TIN
KẾ TOÁN TRONG CHU TRÌNH THU
HỌC PHÍ TẠI TRƢỜNG CAO ĐẲNG
CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐẠI HỌC ĐÀ
NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN
Mã số: 60.34.03.01

Ngƣờ ƣớng


1.1.1. Bản chất của hệ thống thông tin kế toán........................................... 8
1.1.2. Tiếp cận tổ chức hệ thống thông tin kế toán theo phần hành và theo
chu trình.....................................................................................................10
1.2. TỔ CHỨC HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CƠ SỞ
GIÁO DỤC ĐẠI HỌC....................................................................................12
1.2.1. Đặc điểm tổ chức kế toán tại các cơ sở giáo dục đại học................12
1.2.2. Tổ chức thông tin kế toán tại các cơ sở giáo dục đại học theo cách
tiếp cận chu trình.......................................................................................15
1.3. TỔ CHỨC THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CHU TRÌNH THU HỌC
PHÍ TẠI CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC........................................................23
1.3.1. Tổ chức thông tin để xác định mức học phí mỗi SV phải nộp........23
1.3.2. Thu học phí......................................................................................27
1.3.3. Tổng hợp báo cáo tình hình thu học phí..........................................28
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1...............................................................................29


2.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ TRƢỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN – ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG...........................................................30
2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển......................................................30
2.1.2. Sứ mệnh và định hƣớng phát triển..................................................30
2.1.3. Cơ cấu tổ chức của Trƣờng.............................................................31
2.1.4. Hoạt động đào tạo của Trƣờng Cao đẳng Công nghệ Thông tin - Đại

học Đà Nẵng..............................................................................................32
2.2. TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN CỦA TRƢỜNG CAO ĐẲNG
CÔNG NGHỆ THÔNG TIN – ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG...................................33
2.2.1. Tổ chức bộ máy kế toán.................................................................. 33
2.2.2. Đặc điểm công tác tài chính............................................................34
2.3.3. Hình thức tổ chức sổ kế toán...........................................................35
2.3. TỔ CHỨC THÔNG TIN TRONG CHU TRÌNH THU HỌC PHÍ TẠI

3.2.4. Giải pháp nhắn tin SMS tự động cho sinh viên nợ học phí..............80
KẾT LUẬN CHƢƠNG 3...............................................................................85
KẾT LUẬN....................................................................................................86
PHỤ LỤC
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (Bản s o)
GIẤY ĐỀ NGHỊ BẢO VỆ LUẬN VĂN
BIÊN BẢN HỌP HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN VĂN (Bản s o)
NHẬN XÉT CỦA PHẢN BIỆN 1
NHẬN XÉT CỦA PHẢN BIỆN 2
BẢN GIẢI TRÌNH CHỈNH SỬA LUẬN VĂN (Bản

ín )


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
BGH

Ban giám hiệu

CBVC

Cán bộ viên chức

CĐ

Cao đẳng

CSGD


CTSV

Công tác sinh viên

HP

Học phần

SV

Sinh viên

HĐSN

Hoạt động sự nghiệp

HĐSXKD

Hoạt động sản xuất kinh doanh

BHXH

Bảo hiểm xã hội


DANH MỤC CÁC BẢNG
Số ệu
bảng

Tên bảng

Cấu trúc tập tin DANG_KY_LOP_HOC_PHAN

42

2.6.

Cấu trúc tập tin HOC_PHAN

42

2.7.

Danh sách sinh viên đăng ký học phần

46

2.8.

Danh sách sinh viên đƣợc miễn, giảm học phí

52

2.9.

Cấu trúc tập tin HOC_PHI

57

2.10.



1.1.

Các yếu tố cấu thành hệ thống thông tin kế toán

8

2.1.

Sơ đồ tổ chức quản lý của Trƣờng CĐ Trƣờng Cao
đẳng Công nghệ Thông tin - Đại học Đà Nẵng

31

2.2.

Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán trên máy
vi tính

36

2.3.

Lƣu đồ luân chuyển dữ liệu sinh viên đăng ký môn học

40

2.4.

Mối quan hệ giữa các tập tin trong xử lý đăng ký tín chỉ

Lƣu đồ mô tả quy trình miễn giảm học phí sinh viên

50

2.10.

Sơ đồ dòng dữ liệu xác định học phí

53

2.11.

Giao diện thông báo học phí phải nộp cho sinh viên

55

2.12.

Trình tự luân chuyển chứng từ học phí

55

2.13.

Giao diện thu học phí

56

2.14.


hình

Tên hình

Trang

2.19.

Giao diện khai thuế phí, lệ phí

64

2.20.

Giao diện Báo cáo thu, chi HĐSN và HĐSXKD

64

3.1.

Sơ đồ dòng dữ liệu chu trình thu học phí

71

3.2.

Mối quan hệ giữa tập tin sinh viên và đối tƣợng miễn
giảm

74

1. Tín

ấp t ết ủ đề tà

Hiện nay, tất cả các cơ sở giáo dục đại học trong cả nƣớc đều hƣớng đến
nhu cầu ngƣời học: sinh viên đƣợc quyền đăng ký chọn môn học, chọn thời
khóa biểu cho phù hợp với học lực, điều kiện của mình. Hầu hết các cơ sở giáo
dục đại học (CSGDĐH) trong cả nƣớc đã đi vào hoạt động giảng dạy theo
chƣơng trình đào tạo tín chỉ. Khi phƣơng thức đào tạo thay đổi thì hệ thống
thông tin quản lý cũng cần phải đƣợc thay đổi theo để đáp ứng nhu cầu cho công
tác quản lý. Tổ chức quản lý tại một trƣờng đào tạo theo học chế tín chỉ phức tạp
hơn nhiều so với đào tạo niên chế, toàn bộ hệ thống quản lý của trƣờng phải vận
hành theo nhu cầu riêng của từng sinh viên. Hệ thống thông tin kế toán
(HTTTKT) của các cơ sở giáo dục đại học có chức năng cung cấp thông tin liên
quan các hoạt động chủ yếu để liên kết các hệ thống thông tin khác, nên cần
đƣợc quan tâm đổi mới để đáp ứng yêu cầu của hệ thống thông tin quản lý. Hoạt
động thu học phí lại càng phức tạp hơn vì cần phải tính toán đƣợc số học phí mà
mỗi sinh viên phải nộp dựa trên số tín chỉ sinh viên đăng ký. Mức học phí của
mỗi sinh viên sẽ khác nhau phụ thuộc vào số tín chỉ mà sinh viên đăng ký học
trong từng học kỳ. Nhƣ vậy, để thực hiện việc thu học phí đạt hiệu quả cao đòi
hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ và chia sẻ thông tin giữa các bộ phận tham gia
vào chu trình gồm bộ phận Đào tạo, bộ phận Công tác SV, bộ phận kế toán. Do
vậy, việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong công tác quản lý tại các cơ
sở giáo dục đại học sẽ là xu hƣớng tất yếu và phải đƣợc tổ chức trong mối quan
hệ với các bộ phận chức năng khác nhằm tăng cƣờng sự phối hợp, trao đổi dữ
liệu và thông tin giữa các bộ phận Kế toán với các bộ phận chức năng khác trong
nhà trƣờng nhƣ Đào tạo, các Khoa quản lý chuyên môn, phòng Công tác sinh
viên, phòng Hành chính tổng hợp, Thƣ viện…Tuy nhiên, thực tế việc tổ chức
thông tin kế toán tại các cơ sở giáo



3
hợp với chuyên ngành đào tạo, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn đối với
Trƣờng.
2. Mụ t êu ng ên ứu ủ đề tà
- Tổng hợp lý luận về tổ chức thông tin kế toán trong chu trình thu học
phí tại các CSGDĐH tại Việt Nam
- Đánh giá thực tế tổ chức thông tin kế toán trong chu trình thu học phí
tại Trƣờng Cao đẳng Công nghệ Thông tin - Đại học Đà Nẵng
- Đƣa ra các định hƣớng và giải pháp để hoàn thiện tổ chức thông tin kế
toán trong chu trình thu học phí tại Trƣờng Cao đẳng Công nghệ Thông tin Đại học Đà Nẵng
3. Đố tƣợng và p ạm v ng

ên ứu

- Đối tƣợng nghiên cứu: Tổ chức thông tin kế toán trong chu trình thu
học phí
- Phạm vi nghiên cứu: Tại Trƣờng Cao đẳng Công nghệ Thông tin - Đại
học Đà Nẵng
4. P ƣơng p áp ng ên ứu ủ đề tà
- Phƣơng pháp tổng hợp tài liệu để tìm hiểu cơ sở lý luận về hệ thống

thông tin kế toán nói chung, về tổ chức HTTTKT trong chu trình thu học phí
nói riêng tại các CSGDĐH
- Phƣơng pháp khảo cứu tài liệu, quan sát, phỏng vấn tổng thể các đơn vị

liên quan để tìm hiểu cách thức quản lý, tổ chức thực hiện của hệ thống thông
tin kế toán đang đƣợc áp dụng tại Trƣờng Cao đẳng Công nghệ Thông tin Đại học Đà Nẵng
- Phƣơng pháp phân tích thiết kế hệ thống thông tin nhằm tổ chức dữ
liệu để hoàn thiện tổ chức thông tin trong chu trình thu học phí tại Trƣờng

Trong xu hƣớng ứng dụng công nghệ thông tin, cách tiếp cận chu trình
là một cách tiếp cận mới, hƣớng đến phục vụ các đối tƣợng sử dụng thông tin
kế toán trên cơ sở xác định vai trò của kế toán trong từng chu trình hoạt động,


5
nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác kế toán tại đơn vị. Nghiên cứu „Tổ
chức hệ thống thông thông tin kế toán trong trƣờng Đại học theo hƣớng tiếp
cận chu trình‟, Tạp chí Khoa học và Công nghệ, 9, 123 – 129, (2011), tác giả
Tác giả Nguyễn Mạnh Toàn – Huỳnh Thị Hồng Hạnh đã đƣa ra một gợi ý về
việc tổ chức các chu trình trong đơn vị rất đặc thù là trƣờng Đại học [20].
Theo đó, hệ thống thông tin kế toán trong các cơ sở giáo dục đại học đƣợc tổ
chức thành bốn chu trình: chu trình thu học phí, chu trình cung ứng, chu trình
giảng dạy và nghiên cứu khoa học, chu trình tài chính. Đây cũng là cơ sở để
tác giả kế thừa, xây dựng các chu trình trong các cơ sở giáo dục đại học nói
chung. Tuy nhiên, bài báo chỉ chỉ đề cập ở giác độ lý thuyết, chƣa đi sâu tổ
chức thông tin cho một đơn vị cụ thể.
Trong thời gian qua cũng đã có rất nhiều các nghiên cứu về tổ chức kế
toán tại các cơ sở giáo dục đại học, chẳng hạn tác giả Nguyễn Thị Minh
Hƣờng (2004) bàn về “tổ chức kế toán ở các trƣờng đại học trực thuộc Bộ
Giáo dục - đào tạo” [14]. Trong luận án chủ yếu nghiên cứu về nội dung tổ
chức kế toán tài chính tuân thủ theo các qui định của chế độ kế toán trong các
trƣờng đại học, tuy nhiên đây là nghiên cứu khá cũ, không phù hợp với bối
cảnh hiện nay, tác giả chƣa nghiên cứu về cách thức xây dựng hệ thống thông
tin kế toán trong các trƣờng đại học công lập dƣới góc độ cung cấp thông tin
nhằm trợ giúp các trƣờng đại học thực hiện tốt trách nhiệm và quyền tự chủ
tài chính trong điều kiện mới.
Liên quan đến tổ chức công tác kế toán tại Đại học Đà Nẵng, Lê Thị
Minh Hằng (2012) [11] đã hoàn thiện công tác kế toán nhằm nâng cao chất
lƣợng quản lý tài chính, đảm bảo sử dụng có hiệu quả nguồn lực tài chính

Có thể nói nghiên cứu tổ chức hệ thống thông tin kế toán nói chung và hệ
thống thông tin kế toán tại các cơ sở giáo dục đại học nói riêng còn rất hạn chế ở
Việt Nam. Mặc dù vậy, các nghiên cứu trên cũng đã cung cấp nền tảng kế


7
toán để tác giả kế thừa trong nghiên cứu của mình. Tuy nhiên, phần lớn các
nghiên cứu thƣờng tiếp cận theo phần hành kế toán, chƣa chú trọng tổ chức
thông tin kế toán trong điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin, chƣa đi sâu
nội dung phân tích thiết kế, tổ chức trong điều kiện ứng dụng công nghệ thông
tin, gắn với đặc thù của các cơ sở giáo dục Đại học trong bối cảnh mới.
Do đó, trong nghiên cứu này tác giả mong muốn tìm hiểu về tổ chức
thông tin kế toán trong các cơ sở giáo dục đại học theo cách tiếp cận chu
trình, trong đó đi sâu vào chu trình thu học phí, lấy điển hình tại Trƣờng Cao
đẳng Công nghệ thông tin – Đại học Đà Nẵng.


8
CHƢƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THÔNG TIN
KẾ TOÁN TRONG CHU TRÌNH THU HỌC PHÍ
TẠI CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC
1.1. KHÁI QUÁT VỀ HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN
1.1.1. Bản

ất ủ

ệ t ống t ông t n ế toán



Kiểm soát
nội bộ

Thủ tục,
quy trình

Hình 1.1. Các yếu tố cấu thành hệ thống thông tin kế toán
(Nguồn: Nguyễn Mạnh Toàn & Huỳnh Thị Hồng Hạnh, 2011)


9
Ngoài ra, hiện nay hoạt động kiểm soát nội bộ và đảm bảo an toàn dữ liệu
của hệ thống thông tin kế toán có vai trò quan trọng nên các công cụ kiểm soát
nội bộ cũng đƣợc xem là yếu tố cấu thành hệ thống thông tin kế toán.

Nhƣ vậy, hệ thống thông tin kế toán có sáu yếu tố cấu thành cơ bản:
(1) Con ngƣời
(2) Thủ tục và quy trình xử lý thông tin
(3) Dữ liệu về các hoạt động
(4) Cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin gồm máy tính và các thiết bị kết
nối thông tin
(5) Phần mềm kế toán kể cả cơ sở dữ liệu kế toán
(6) Công cụ kiểm soát nội bộ.
Hệ thống thông tin kế toán đƣợc xem một bộ phận quan trọng của hệ
thống thông tin quản lý. Nhƣ các hệ thống thông tin khác, hệ thống thông tin
kế toán có dữ liệu đầu vào, quy trình xử lý và dữ liệu đầu ra.
Dữ l ệu đầu vào: là các dữ kiện từ các hoạt động kinh tế phát sinh nhƣ
mua vật tƣ, hàng hóa, bán hàng, thu tiền, các chi phí phát sinh, thanh toán tiền
lƣơng, công nợ, đầu tƣ… Thông tin về các dữ liệu đầu vào đƣợc ghi nhận

ế toán t eo p ần àn và

theo chu trình
a. Cách tiếp cận theo các phần hành kế toán
Để theo dõi, hạch toán, quản lý và cung cấp thông tin về các đối tƣợng
kế toán ngƣời ta thƣờng tổ chức hệ thống thông tin kế toán theo các phần
hành. Toàn bộ dữ liệu kế toán đƣợc phân loại và xử lý theo từng phần hành
nhất định nhƣ phần hành kế toán tiền, kế toán hàng tồn kho, kế toán thanh
toán, kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, kế toán tiêu thụ,... Kế
toán các phần hành theo dõi và cung cấp thông tin về số dƣ đầu kỳ, số phát
sinh tăng, phát sinh giảm trong kỳ và số dƣ cuối kỳ của từng đối tƣợng kế
toán. Mỗi phần hành kế toán có thể do một nhân viên kế toán phụ trách một
cách độc lập. Nhân viên phụ trách phần hành kế toán nào thì chịu trách nhiệm
thu thập, kiểm tra các chứng từ liên quan và thực hiện việc phân loại, ghi sổ
kế toán theo từng đối tƣợng kế toán thuộc phần hành. Cách tiếp cận này
hƣớng đến đối tƣợng kế toán, là cách tiếp cận phổ biến nhất hiện nay.


11
b. Cách tiếp cận theo chu trình
Trong những năm gần đây có các nghiên cứu tiếp cận hệ thống thông tin kế
toán theo chu trình. Điều này xuất phát từ việc nhìn nhận trong quá trình hoạt
động của một tổ chức có những công việc đƣợc lặp đi lặp lại một cách thƣờng
xuyên, liên tục theo một trình tự nhất định qua nhiều khâu, nhiều giai đoạn do
nhiều bộ phận, nhiều cá nhân tham gia thực hiện, trong đó có sự tham gia tích
cực của bộ phận kế toán. Chẳng hạn, trong doanh nghiệp sản xuất, có thể tổ chức
các hoạt động thành bốn chu trình cơ bản là chu trình doanh thu (bán hàng và
thu tiền), chu trình cung ứng (mua hàng và thanh toán), chu trình chuyển đổi
(sản xuất) và chu trình tài chính. Trong các bệnh viện có thể tổ chức các hoạt
động thành bốn chu trình: chu trình cung ứng, chu trình khám và điều trị, chu

chủ yếu tại các cơ sở giáo dục đại học bao gồm: đào tạo dài hạn cấp văn bằng
và đào tạo ngắn hạn cấp chứng chỉ. Bên cạnh đó, hàng năm các cơ sở giáo
dục Đại học tiến hành lập kế hoạch và thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa
học cấp cơ sở, cấp bộ và cấp nhà nƣớc. Các trƣờng tiến hành nghiên cứu ứng
dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật vào thực tiễn, tham gia tƣ vấn cho việc
hoạch định chính sách của đảng và nhà nƣớc và cải thiện quá trình hoạt động
của nhiều tổ chức hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau trong nền kinh tế
quốc dân.
Hiện nay, các cơ sở giáo dục đại học ở Việt Nam chủ yếu là các trƣờng
công lập. Trong thời gian gần đây, số trƣờng đại học ngoài công lập cũng
ngày càng gia tăng. Đa số các trƣờng đại học áp dụng theo học chế tín chỉ.
1.2.1. Đặ đ ểm tổ ứ ế toán tạ á ơ sở g áo ụ đạ ọ a. Tổ chức
bộ máy kế toán
Bộ máy kế toán tại các cơ sở giáo dục đại học ở Việt Nam hiện nay
thƣờng thực hiện chức năng tham mƣu, giúp việc cho Hiệu trƣởng trong lĩnh
vực quản lý tài chính, tài sản, kế toán, quản lý tập trung các nguồn vốn, quĩ,


13
nguồn kinh phí trong và ngoài ngân sách nhà nƣớc theo đúng chế độ qui định
của nhà nƣớc.
Bộ máy kế toán trong các cơ sở giáo dục đại học thƣờng bao gồm:
- Kế toán trưởng (thƣờng kiêm trƣởng phòng Kế toán – Tài chính) là
ngƣời đứng đầu bộ máy kế toán, có trách nhiệm tổ chức bộ máy kế toán và
công tác kế toán trong toàn trƣờng.
- Kế toán tổng hợp chỉ đạo trực tiếp việc hạch toán, đối chiếu sổ sách,
tiếp nhận và xử lý báo cáo của các đơn vị trực thuộc gửi lên, định kỳ (quí,
năm) lập các báo cáo tài chính phục vụ việc quyết toán kinh phí của trƣờng
- Kế toán tài sản theo dõi việc mua sắm, xuất dùng tài sản, trang thiết bị
tại các bộ phận trong trƣờng.

Nhật ký chung và Chứng từ ghi sổ. Đối với các trƣờng sử dụng phần mềm kế
toán, các loại và mẫu sổ sách có thể không hoàn toàn theo đúng với hệ thống
sổ qui định cho từng hình thức. Đối với các trƣờng chƣa sử dụng phần mềm
kế toán, về cơ bản hệ thống sổ thƣờng đƣợc tuân thủ theo đúng qui định của
từng hình thức.
Các sổ chi tiết theo danh mục sổ hƣớng dẫn của chế độ kế toán hiện
hành đƣợc mở thƣờng bao gồm: sổ quĩ tiền mặt; sổ tiền gửi ngân hàng, kho
bạc; sổ theo dõi tiền mặt, tiền gửi bằng ngoại tệ; sổ tài sản cố định; sổ theo
dõi TSCĐ và công cụ, dụng cụ tại nơi sử dụng; sổ chi tiết các tài khoản; sổ
theo dõi dự toán ngân sách; sổ theo dõi nguồn kinh phí; sổ tổng hợp nguồn
kinh phí; sổ theo dõi các khoản thu; sổ chi tiết chi hoạt động; sổ chi tiết chi dự
án; sổ theo dõi tạm ứng kinh phí của kho bạc.
Các cơ sở giáo dục đại học đã căn cứ vào hệ thống tài khoản kế toán
đƣợc qui định tại chế độ kế toán hành chính sự nghiệp của Bộ Tài chính để
xây dựng hệ thống tài khoản kế toán áp dụng tại đơn vị. Bên cạnh đó, trong
quá trình tổ chức vận dụng hệ thống tài khoản, một số Trƣờng đã bổ sung


15
thêm một số tài khoản chi tiết cho phù hợp với bản chất và nội dung hoạt
động của đơn vị để đáp ứng cho yêu cầu quản lý, kiểm tra, kiểm soát và cung
cấp thông tin một cách đầy đủ, chi tiết về tình hình huy động và sử dụng các
nguồn kinh phí hiện có tại đơn vị.
Các cơ sở giáo dục đại học hiện nay thƣờng lập báo cáo tài chính và
quyết toán ngân sách theo quy định bao gồm:
- Bảng cân đối tài khoản
- Tổng hợp tình hình kinh phí và quyết toán kinh phí đã sử dụng
- Báo cáo chi tiết kinh phí hoạt động
- Báo cáo chi tiết kinh phí dự án
- Bảng đối chiếu dự toán kinh phí ngân sách tại KBNN

hỏi cấp bách và quan trọng. Khi đó, tổ chức hệ thống thông tin kế toán không chỉ
tổ chức theo từng phần hành kế toán nhƣ trƣớc đây để theo dõi các đối tƣợng kế
toán nhƣ tiền, vật tƣ, tài sản, công nợ mà cần phải xây dựng hệ thống thông tin
kế toán theo chu trình. Cách tiếp cận theo chu trình là cách tiếp cận mới, hƣớng
đến phục vụ các đối tƣợng sử dụng thông tin kế toán trên cơ sở xác định vai trò
của kế toán trong từng chu trình hoạt động, phải biết