Người nữ trong nhạc Trịnh Công Sơn
Sau khi anh đi bỏ lại con đường, nhiều người đã nói tới những người nữ mà theo họ là
người tình của anh. Một cô con gái yêu của người thầy dạy tiếng Pháp. Một nữ giáo sinh ở
sư phạm Qui Nhơn. Một ca sĩ thời danh mà anh viết tặng Ướt Mi. Một người đã có chồng
hai con ở Blao. Sau này còn có cả nột nữ doanh nhân thành đạt. Đó là chưa kể đã hai lần,
để làm vui lòng mẹ, anh suýt nữa đã lên xe hoa. Có người còn ồn ào tự cho mình là người
tình cuối! Nói chung, ai cũng muốn tìm ra một Mộng Cầm hay T.T.KH, những người nữ
đã để lại bóng hình khá lộng lẫy trong văn chương Việt.
Nhưng, nhà văn Sâm Thương, bạn thân anh, lại bảo chẳng có người phụ nữ nào in đậm
bóng hình lên cuộc đời anh. Tôi cũng tin như vậy mặc dù ai cũng bảo còn Diễm đó. Diễm
là ai mà anh gọi thiết tha đến thế trong những cơn mưa trên tầng tháp cổ hay trong những
căn gác đìu hiu chiều chủ nhật buồn? Theo tôi Diễm không là ai cả. Diễm là Đẹp, là Nhan
Sắc như Nguyên Sa đã từng gọi.
Đã là nghệ sĩ, đương nhiên anh yêu cái Đẹp. (Yêu cái Đẹp chứ không phải gái đẹp). Một
người nữ chân dài với ba vòng có số đo tuyệt hảo chưa chắc đã là người Đẹp dưới mắt
nhìn của anh.
Người nữ của anh trước hết phải là một người con gái Việt Nam da vàng yêu quê hương
như yêu đồng lúa chín. Anh yêu tóc em từng sợi nhỏ nhưng không phải tóc vàng như Cung
Trầm Tưởng. Lại càng không phải là gái Phù Tang dù có người đã từng lặn lội sang tìm
anh, học tiếng Việt, làm luận án về anh và được trao bằng tiến sĩ.
Nàng đứng bên trời tự do, yêu đời thiết tha, luôn cười đâu đó trong lòng phố xá đông vui.
Nàng đi lễ chùa, lễ nhà thờ, qua công viên, với tà áo rộng, với hài nhung gấm, thanh thoát
đài trang nhưng không quá kiêu kỳ. Nàng chỉ cười mà không nói, chỉ ngồi hát khi mây bay
ngang trời. Nàng muời sáu tuổi với môi hồng đào, tay măng trôi trên vùng tóc dài. Nàng
rất gần mà cũng rất xa, rất thực mà cũng rất kỳ ảo. Nàng rất bình thường nhưng không tầm
thường. Một người như thế sẽ được Bùi Giáng thốt lên:
Em ơi em đẹp vô củng
Vì em có cái lạ lùng bên trong.
Cái lạ lùng bên trong là cái Đẹp, chỉ có những nghệ sĩ sâu sắc như anh hay thi sĩ họ
Bùi mới cảm nhận được. Cái Đẹp của hồn thơm cây trái của môi hôn lần đầu, của
một chiều kia có em buồn buồn. Cái đẹp thay màu rất chậm, đến nỗi

Với những thuyền bườm lớp lớp ra sông
Xin có lời mừng giữa chén rượu nồng
Phải vậy thôi. Phải rất đàn ông, từ bi, độ lượng. Xin có lời mừng. Không đau đớn
tiếc thương đến nỗi phải gào lên như Vũ Hoàng Chương "Tố của Hoàng nay Tố
của ai!". Hay như Phạm Duy đắm đuối quằn quại "ngày nhà em pháo nổ, anh cuộn
mình trong chăn, như con sâu làm tổ trong trái vải cô đơn, tâm hồn anh nhuốm
máu, ôi nhấp chén hư vô"
Yêu em lòng chợt từ bi bất ngờ.
Rất bình yên tự tại, bỡi vì còn rất nhiều em bên đời, tuổi mười sáu như mưa vẫn
tiếp nối làm đầy nhiều con sông nhỏ khác. Và đời anh vẫn bốn mùa thay lá, vẫn
nhớ em và nằm mộng suốt đêm trong thiên đường.
ĐÓA HOA VÔ THƯỜNG
Phổ ảnh ca từ TCS bởi PvĐ.
Mise en image des mots de TCS par PvĐ.
Đây là bản nhạc lạ thường nhất của anh. Ai cũng bảo anh yêu một nữ tu. Có một
vidéo, người ta dàn dựng người nhạc sĩ vội vã chở chiếc chuông đi như chạy trốn
một cách phản cảm.
Theo tôi đây là một bản tụng ca Đức Phật, có thể là Phật Quan Âm.
Người nữ ở đây không mười sáu tuổi, không một chiều kia có em buồn buồn,
không cười đâu đó trong phố xá đông vui. Một người mà anh đã đi tìm trong xa
gần đất trời rộn ràng, trong sương hồng, trong chiều bạc mệnh, tìm trong đàn chim
ngậm hạt sương bay. Tìm ngày tìm đêm, bền bĩ một cách lạ thường không bao giờ
tuyệt vọng.
Và anh đã gặp một người mình hạc xương mai, với nụ cười mong manh. Nàng tinh
khiết như cội nguồn nguyên thủy, nàng ngát hương giữa đôi giòng kinh.
Nàng là Đạo, hay Đạo được anh hoá thân thành Nàng cho gần với Đời. Và nàng
tắm gội dưới mưa bốn bề toả ngát hương trầm. Nàng dạy dỗ anh, tan chảy trong
anh.
Đạo thấm vào anh, gần gũi đến nỗi có tôi trong dáng em ngồi trước sân. Từ đó hoa
là em, một sớm kia rất hồng, nở hết trong hoàng hôn. Nhờ có kinh đắp bồi, nên từ