TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI
KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

NGUYỄN LỆ MỸ HẰNG

NĂNG LỰC TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ
NĂNG SỐNG CỦA GIÁO VIÊN MẦM NON

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
GIÁO DỤC MẦM NON

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: Tiến sĩ Nguyễn Văn Hùng

Hà Nội, 5/2015


LỜI CẢM ƠN
Có được bản luận văn tốt nghiệp này, em xin bày tỏ lòng biết ơn chân
thành và sâu sắc tới đến Trường Đại học Thủ Đô Hà Nội, khoa Giáo dục Mầm
non, đặc biệt là thầy giáo, tiến sĩ Nguyễn Văn Hùng đã trực tiếp hướng dẫn, dìu
dắt, giúp đỡ em với những chỉ dẫn khoa học quý giá trong suốt quá trình triển
khai, nghiên cứu và hoàn thành đề tài “Năng lực tổ chức các hoạt động giáo dục
kỹ năng sống của giáo viên mầm non ở một số trường mầm non khu vực quận
Tây Hồ – Thành phố Hà Nội”.
Xin chân thành cảm ơn thầy đã trực tiếp giảng dạy truyền đạt những kiến
thức khoa học chuyên ngành mầm non cho bản thân em trong những năm tháng
qua. Xin gửi tới các trường mầm non lời cảm tạ sâu sắc vì đã tạo mọi điều kiện
thuận lợi giúp em thu thập số liệu ngoại nghiệp cũng như những tài liệu nghiên
cứu cần thiết liên quan tới đề tài tốt nghiệp. Xin ghi nhận công sức và những
đóng góp quý báu và nhiệt tình của các bạn học viên lớp, nhóm thực tập lớp
Giáo dục Mầm non K3A đã đóng góp ý kiến và giúp đỡ cùng em triển khai,

17

1.3.1: Mục tiêu của giáo dục kỹ năng sống mầm non

17

1.3.2: Sự cần thiết của giáo dục kỹ năng sống mầm non 18
1.3.3: Nội dung của giáo dục kỹ năng sống mầm non

20

1.3.4: Phương pháp của giáo dục kỹ năng sống mầm non.

20

1.3.5: Hình thức thực hiện giáo dục kỹ năng sống trong trường mầm non

21

1.3.6: Đánh giá giáo dục kỹ năng sống trong trường mầm non 21
1.3.7: Nhiệm vụ, vai trò của giáo viên mầm non trong các hoạt động giáo dục
kỹ năng sống
22
CHƯƠNG 2: NĂNG LỰC TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ
NĂNG SỐNG CỦA GIÁO VIÊN MẦM NON Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON
KHU VỰC TÂY HỒ – THÀNH PHỐ HÀ NỘI
23
2.1: Đặc điểm một số trường mầm non khu vực quận Tây Hồ

23

quan trọng của việc dạy kỹ năng sống cho trẻ
64
3.2: Biện pháp 2: Xác định rõ những kỹ năng sống cơ bản cần cho trẻ mầm non
và có những biện pháp dạy hiệu quả, sáng tạo, khoa học 65
3.3: Biện pháp 3: Tuyên truyền với các bậc cha mẹ cách dạy kỹ năng sống
trong gia đình:
68
3.4: Biện pháp 4: Đề ra những biện pháp chỉ dẫn cho giáo viên thực hiện dạy
trẻ những kỹ năng sống cơ bản 69
3.5: Biện pháp 5: Nâng cao năng lực, chuyên môn của giáo viên về giáo dục kỹ
năng sống qua các buổi học (tự học và nhà trường bồi dưỡng) 72
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾNGHỊ 76
1. Kết luận 76
2. Khuyến nghị:

77

TÀI LIỆU THAM KHẢO 82
PHỤ LỤC 83

4


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Chúng ta đang sống trong một thời đại mới, thời đại phát triển rực rỡ của
công nghệ thông tin (CNTT), từ đó đã số hóa tất cả các dữ liệu thông tin, và kết
nối tất cả chúng ta lại với nhau. Những công cụ và sự kết nối của thời đại kỹ
thuật số cho phép chúng ta dễ dàng thu thập, chia sẻ thông tin và hành động trên
cơ sở những thông tin này theo phương thức hoàn toàn mới, kéo theo hàng loạt

tiên mà “não bộ” của bé chụp được về cuộc sống xung quanh bé nên sâu sắc
và mang tính định hướng cao. Không phải vô cớ mà các công trình nghiên cứu
tội phạm học đã chứng minh được sự liên kết giữa những trải nghiệm đầu đời
đau khổ vì bạo lực gia đình hay stress, trầm cảm do thiếu thốn tình cảm,
… Những trải nghiệm đầu đời tốt đẹp sẽ giúp trẻ thêm hồ hởi và hoà nhập tốt
hơn với cuộc sống xung quanh trong những năm tháng sau này. Và ngược lại,
tất nhiên là khi nhưng cảm xúc đầu tiên là tiêu cực, nó sẽ làm cho trẻ không có
hào hứng để tiếp tục “đi sâu” tìm hiểu cuộc sống này hoặc nếu có tiếp tục sẽ là
những cảm giác lạc lõng, mệt mỏi và căng thẳng,... hình thành những vấn đề về
hành vi, cảm xúc và nhân cách lệch lạc. Khi bạn trưởng thành, nếu bạn gặp
những tình huống khó khăn hoặc một lúc nào đó vấp váp, bạn vẫn có thể đứng
lên và đi tiếp vì có thể lúc đó bạn đã có kinh nghiệm sống, có đủ kỹ năng để xử
lý tình huống. Nhưng với trẻ nhỏ, nếu để những khó khăn này xảy ra, trẻ sẽ
không đủ kiến thức để phân tích và xử lý – vì trẻ không hề có trải nghiệm hay
kinh nghiệm hay kiến thức trước đó. Vì thế, kỹ năng sống rất quan trọng để
giúp trẻ tránh khỏi những hoàn cảnh bị cô lập, tránh được những cảm xúc tiêu
6


cực hoặc hình thành những hành vi ứng xử thiếu chuẩn mực. Do đó, kỹ năng
sống cần phải đuợc học càng sớm càng tốt, phù hợp với từng lứa tuổi, đặc điểm
của tuỳ từng đứa trẻ cũng như hoàn cảnh.
Vì thế, yêu cầu đặt ra là các trường phải tổ chức thực hiện một cách
nghiêm túc và khoa học trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. Đối với trẻ
thì ngoài gia đình thì cô giáo dạy mầm non có thể xem như một “người mẹ thứ
hai” để giúp trẻ có thêm tự tin , học hỏi được nhiều điều và giáo dục những kiến
thức đầu tiên cho trẻ trong môi trường trường lớp, chính vì vậy mà người làm
giáo viên mần non có vai trò vô cùng quan trọng trong việc giáo dục ra một thế
hệ “mầm non” tương lai cho đất nước.
Mỗi đứa trẻ được sinh ra mang theo ước mơ và hi vọng của cha mẹ. Một

giáo.
5. Phạm vi nghiên cứu:
Phạm vi nghiên cứu là giáo viên và trẻ mầm non trong hoạt động giáo dục kỹ
năng sống một số trường mầm non quận Tây Hồ.
6. Các phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp nghiên cứu lí luận điều tra, phỏng vấn.
7. Cấu trúc của khóa luận: gồm 3 phần

8


NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN
1.1: Một số vấn đề về giáo dục kỹ năng sống
1.1.1: Khái niệm kỹ năng sống
Thuật ngữ ”Kỹ năng sống ” được WinthropAdkins sử dụng lần đầu tiên
trong một chương trình đào tạo nghề thực hiện trong những năm 1960 với tên
gọi “The Adins Lìfe Skills Programme: Employability Skills Series.
Trên thế giới đã tồn tại nhiều định nghĩa và quan niệm khác nhau về kỹ
năng sống. Mỗi định nghĩa được thể hiện dưới những cách thức khác nhau.
Thông thường, kỹ năng sống được hiểu là những kỹ năng thực hành mà con
người cần để có được sự an toàn, cuộc sống khỏe mạnh với chất lượng cao.
Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), kỹ năng sống là những kỹ năng tâm
lý xã hội và giao tiếp mà mỗi cá nhân có thể có để tương tác với những người
khác một cách hiệu quả và giải pháp tích cực hoặc ứng phó với những vấn đề
hay những thách thức của cuộc sống hàng ngày.
Theo UNICEFF, kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều kỹ năng tâm lý xã
hội và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở,
giao tiếp một cách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản lý bản

dụng để liên lạc và giao tiếp với những cá nhân khác xung quanh họ, được
hình thành và liên tục phát triển trong môi trường sống trên cơ sở các giá trị và
quy định xã hội nhất định.
10


Nói cách khác đi, kỹ năng sống là cách một cá thể “sống” giữa các cá
thể khác: cách bạn hành xử, cách bạn nói năng, thậm chí là cách bạn cảm nhận
và nhìn nhận về một sự vật hay hiện tượng diễn ra trong cuộc sống …
Định nghĩa theo khái niệm chuyên ngành kỹ năng sống chính của một
cá nhân được thể hiện bằng EQ và SQ, đó chính là kiến thức mềm “Kiến thức
xã hội” mà bạn có để có thể có.
Nói tóm lại một cách đơm giản và dễ hiểu nhất thì ta được những điều
sau đây:
- Kỹ năng sống : Là những kỹ năng cần có cho hành vi lành mạnh cho phép
bạn đối mặt với những thách thức của cuộc sống hằng ngày.
- Dạy kỹ năng sống cho trẻ mầm non nhằm giúp trẻ có kinh nghiệm trong
cuộc sống, biết được những điều nên làm và không nên làm.
- Theo các chuyên gia giáo dục, kỹ năng sống và kiến thức cơ bản sẽ tạo nền
tảng tốt cho quá trình học hỏi, phát triển sau này của trẻ. Các bé được học
kỹ năng từ sớm, đúng phương pháp sẽ tự tin và nhanh nhẹn hơn trong cuộc
sống.
- Nhiều người cho rằng trẻ dưới 5 tuổi cần nhất là được nuôi dưỡng tốt về thể
chất, còn học tập nên để tới giai đoạn sau. Song theo các nghiên cứu khoa
học, đây là "thời kỳ vàng", là cơ hội khai mở những tiềm năng phát triển ở
trẻ nếu được dạy dỗ và sinh hoạt trong môi trường phù hợp. Theo các
chuyên gia giáo dục, trong giai đoạn này, trẻ cần được học hỏi những kỹ
năng và kiến thức cơ bản sau để tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện và
trở thành cá nhân độc lập.


- Kỹ năng làm cha mẹ.
Bảo vệ trẻ em
Chăm sóc trẻ em
Dinh dưỡng
Đời sống gia đình
Đời sống online
Giai đoạn mang thai
Giáo dục trẻ em
Kiến thức làm cha mẹ
Tình dục an toàn
- Kỹ năng khai thác thông tin.
- Kỹ năng sáng tạo.
- Kỹ năng làm việc độc lập.
- Kỹ năng trình bày.

13


- Kỹ năng quản lý thời gian.
- Kỹ năng giao tiếp.
- Kỹ năng nghề nghiệp.
Hồ sơ
Hướng nghiệp
Kiến thức nghề nghiệp
Nhân viên
Phỏng vấn
- Kỹ năng đàm phán.
- Kỹ năng giải quyết xung đột.
- Kỹ năng quản lý.
Cần phân biệt hai khái niệm "kỹ năng" và "khả năng". Khả năng là

- Nhóm kĩ năng quản lý cảm xúc
- Nhóm kĩ năng giao tiếp
- Nhóm kĩ năng đảm nhận trách nhiệm
- Nhóm kĩ năng lãnh đạo
1.2: Một số vấn đề về giáo dục kỹ năng sống
Trong thời đại công nghệ ngày nay, trẻ em dường như được học cách
làm thế nào để sử dụng máy tính truy cập vào mạng Internet nhiều hơn kỹ năng

15


sống cơ bản. Theo một khảo sát gần đây với 2.200 bà mẹ của trẻ nhỏ, được tiến
hành bởi một công ty an ninh mạng AVG, thấy nhiều trẻ em nhỏ biết cách chơi
một trò chơi máy tính hơn là đi xe đạp. Sáu mươi ba phần trăm trẻ trong độ tuổi
từ 2 đến 5 có thể khởi động và tắt một máy tính, nhưng chỉ có 20 phần trăm biết
làm thế nào để gọi tới số 911. Nhiều kỹ năng sống có thể được dạy ngay từ nhỏ
giúp trẻ em tạo dựng được nền tảng cơ bản trong suốt những năm thơ ấu của
mình.
Hơn nữa, cuộc sống ngày càng phát triển, xã hội ngày càng văn minh, tri
thức ngày một phong phú. Việc dạy kỹ năng sống cho bé sẽ giúp bé sớm bắt kịp
với cuộc sống và phát triển khả năng của bản thân. Có được các kỹ năng sống
tốt đẹp, trẻ sẽ hình thành được nhân sinh quan, thái độ sống tích cực và hành vi
đúng đắn. Ngoài ra sự tấc động về tâm sinh lý của trẻ cũng tác động làm trẻ
phải đối mặt với những sự thay đổi trong cuộc sống. Ở mỗi gia đoạn phát triển,
trẻ sẽ có những biến đổi về trạng thái, cách nhìn nhận sự vật xung quanh cũng
như cách ứng xử với vấn đề đó. Bởi vậy, trang bị cho trẻ những kỹ năng sống
cơ bản sẽ giúp bé có khả năng thích nghi tốt, đáp ứng tốt cho nhu cầu thay đổi
đó. Những áp lực về học tập từ gia đình và xã hội ngày càng lớn đối với trẻ.
Những kỳ vọng của cha mẹ vào con cái luôn khiến trẻ thấy trách nhiệm của
mình cần phải đáp ứng. Việc rèn luyện cho trẻ những kỹ năng tích cực sẽ giúp


Thực tế cho thấy, có khoảng cách giữa nhận thức và hành vi của con

người, có nhận thức đúng chưa chắc đã có hành vi đúng.
-

Kỹ năng sống chính là những nhịp cầu giúp con người biến kiến thức

thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh.
17


-

Kỹ năng sống góp phần thúc đẩy sự phát triển xã hội, ngăn ngừa các vấn

đề xã hội và bảo vệ quyển con người.
-

Giáo dục kỹ năng sống sẽ thúc đẩy những hành vi mang tính xã hội tích

cực, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống xã hội và giảm các vấn đề xã hội.
Giáo dục kỹ năng sống còn giải quyết một cách tích cực nhu cầu và quyền con
người, quyền công dân được công nhân trong luật pháp Việt Nam và quốc tế.
b. Giáo dục kỹ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ
Trẻ thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo, kích động,… Hiện nay, thế hệ trẻ
thường xuyên chịu tác động đan xen của những yếu tố tích cực và tiêu cực,
luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phải đương đầu với
những khó khăn, thách thức, những áp lực tiêu cực. Nếu thiếu kỹ năng sống,
các em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực, vào lối sống ích kỉ, lai

- Đơn giản
- Gần gũi
- Thiết thực với cuộc sống
- Tạo cơ hội cho trẻ vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học vào giải quyết các
vấn đề của thực tiễn gần gũi với đời sống của trẻ:


Sự hợp tác, tự kiểm tra, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu
và giao tiếp



Học cách có được những mối liên kết mật thiết với các bạn khác trong
lớp, biết chia sẽ, chăm sóc, lắng nghe, trình bày và diễn đạt được ý của
mình trong nhóm bạn.

19




Tạo hứng thú, sáng tạo và tính tích cực hơn trong các hoạt động cho
trẻ.



Giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử thách mới.

1.3.4: Phương pháp của giáo dục kỹ năng sống mầm non.
- Làm gương/làm mẫu

đoạn cuối là "nâng cao chất lượng kỹ năng sống".
Nhìn vào thực tế các trường mầm non, việc trẻ được quan tâm tới
việc cần thiết phải trang bị kỹ năng sống cho bản thân là quá ít, các trẻ cơ bản
được đánh giá là chăm ngoan, và có hầu hết điều kiện gia đình khá tốt nhưng
đây cũng là một bất lợi cho việc giáo dục kỹ năng sống cho các trẻ vì gia đình,
thầy cô chỉ tập trung đầu tư vào học thêm các môn không còn thời gian quan
tâm đến các vấn đề khác trong đó có kỹ năng sống…
1.3.7: Nhiệm vụ, vai trò của giáo viên mầm non trong các hoạt động giáo
dục kỹ năng sống
Để dạy trẻ kỹ năng sống, thì trước tiên chính người lớn hãy tỏ ra rằng
mình là người sống có kỹ năng và hình thành kỹ năng sống cho trẻ thông qua
việc thực hiện các hành động trong giao tiếp cũng như trong việc bảo vệ chính
bản thân trẻ. Để thực hiện được vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho tốt thì người
giáo viên và phụ huynh đóng một vai trò rất quan trọng:
- Nắm được đặc điểm tâm sinh lí của trẻ, từ đó có các phương pháp để giáo dục
trẻ tốt hơn.
- Chuẩn bị tốt không gian và đồ dùng, đồ chơi cho trẻ hoạt động

21


- Tạo mọi điều kiện để trẻ phát huy được những kỹ năng sống, cô giáo là người
gợi mở và hướng dẫn cho trẻ để trẻ được khám phá tìm tòi và phát huy hết
khả năng của trẻ. Trong quá trình giáo dục trẻ gái viên cần chú ý phải thực
hiện từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó. Giáo viên chỉ là người hướng
dẫn và gợi mở cho trẻ. Tránh trường hợp cô giáo làm hộ trẻ...

CHƯƠNG 2: NĂNG LỰC TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
KỸ NĂNG SỐNG CỦA GIÁO VIÊN MẦM NON Ở MỘT SỐ
TRƯỜNG MẦM NON KHU VỰC TÂY HỒ – THÀNH PHỐ HÀ NỘI

ngũ chuyên gia có trình độ và giàu kinh nghiệm là nơi hệ thống gửi trọn niềm
tin và hi vọng, là khởi nguồn động viên trẻ phát huy tài năng thiên bẩm của
mình.

23


Trẻ đang hào hứng tham gia buổi tập võ

Trẻ làm quen với tiếng Anh

- Hoạt động ngoại khóa
Trẻ phát triển toàn diện thông qua các hoạt động đa dạng, có tính chất khác
nhau.
Chú trọng việc phát triển các kĩ năng toàn diện cho trẻ, ngày nay các
trường mầm non ở quận Tây Hồ luôn tích cực tổ chức các hoạt động ngoại
khóa phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của trẻ ở lứa tuổi mầm non, mẫu giáo.
Trong mỗi một kì học, trẻ được đi tham quan dã ngoại tại các địa điểm thú
vị, hấp dẫn: Khu du lịch sinh thái, bảo tàng, triển lãm,…
Đồng hành với những ngày học vui ở trường, trẻ được cô hướng dẫn làm
món ăn cổ truyền và đồ chơi dân tộc trong mỗi dịp lễ tết…

24


Các lễ hội Tết nguyên đán, Trung thu, Giáng sinh, ngày hội thể thao, hội
chợ quê,… được tổ chức thường niên cũng là lời nhắc bé luôn gìn giữ, phát huy
truyền thống tốt đẹp của dân tộc; bồi dưỡng tinh thần tự tin, hòa nhập với tập
thể ở mỗi cá nhân trẻ.