i

TÓM TẮT

-----------------------------Đề tài nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập lãi cận biên của các ngân
hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Mẫu nghiên cứu
là 13 ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2008 – 2017, dữ liệu được tiếp cận từ
báo cáo tài chính đã kiểm toán.
Phân tích hồi quy theo GLS cho thấy quy mô ngân hàng và quy mô vốn chủ sở
hữu có ảnh hưởng cùng chiều với tỷ lệ thu nhập lãi cận biên. Trong khi quy mô cho
vay, rủi ro tín dụng và hiệu quả quản lý chi phí có ảnh hưởng ngược chiều. Bên
cạnh đó, tỷ lệ cho vay trên vốn huy động và sự tăng trưởng của ngân hàng không có
ý nghĩa thống kê.
Dựa vào kết quả nghiên cứu, đề tài đưa ra các gợi ý cho nhà quản trị tài chính
NHTM các quyết định quản trị về mở rộng quy mô ngân hàng, quy mô vốn chủ sở
hữu, hoạt động cho vay, kiểm soát rủi ro tín dụng và nâng cao hiệu quả quản lý chi
phí của ngân hàng nhằm gia tăng tỷ lệ thu nhập lãi cận biên.


ii

ABSTRACT
---------------------------------------

This thesis analyzes factors affecting net interest margin of the joint-stock
commercial bank listed on Viet Nam Stock Exchange. Research data is collected
from audited financial statements of 13 joint-stock commercial bank in the period of
2008-2017.
GLS regression analysis shows that bank size and capitalization have positive
impact on net interest margin. In contrast, lending scale, credit risk and management
efficiency negatively impact on net interest margin. However, loan/deposit ratio and


LỜI CẢM ƠN
---------------------------------------

Đầu tiên, tôi trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại học Ngân hàng
TP.HCM đã tổ chức và tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho tôi được có cơ hội tham
gia lớp cao học, chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng của Trường; đồng thời tôi
chân thành cảm ơn đến toàn thể Quý Thầy Cô tham gia giảng dạy, truyền đạt kiến
thức cho tôi, cũng như các Thầy Cô quản lý thuộc Phòng đào tạo sau đại học trong
suốt thời gian tham gia lớp học.
Tôi trân trọng gửi lời cảm ơn sâu sắc đến người hướng dẫn khoa học, TS. Lê
Hoàng Vinh vì những hướng dẫn chỉ bảo tận tình và những lời động viên khích lệ
của thầy trong suốt thời gian thực hiện luận văn này.
Tôi cũng trân trọng cảm ơn tất cả các anh, chị, em đồng nghiệp, trân trọng cảm
ơn các anh, chị, em lớp cao học CH18C1 đã cùng nhau học tập và cùng nhau chia
sẻ kinh nghiệm trong công việc.
Sau cùng, tôi trân trọng gởi lời cảm ơn đến gia đình tôi, những người thân luôn
bên cạnh động viên, hỗ trợ tôi thường xuyên, luôn cho tôi tinh thần làm việc trong
suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này.
Kính chúc sức khỏe và thành công đến với tất cả mọi người!

Lê Xuân Hoàng


v

MỤC LỤC
---------------------------TÓM TẮT .............................................................................................................. i
ABSTRACT .......................................................................................................... ii
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. iii

2.2.1. Các nghiên cứu nước ngoài ........................................................................ 12
2.2.2. Các nghiên cứu trong nước ........................................................................ 16
2.2.3. Tổng hợp các nghiên cứu và thảo luận về khoảng trống nghiên cứu ........ 17
TÓM TẮT CHƯƠNG 2 ....................................................................................... 22
Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................. 23
3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU ....................................................................... 23
3.2. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .......................................................................... 25
3.2.1. Khái quát mô hình nghiên cứu ................................................................... 25
3.2.2. Giải thích các biến ...................................................................................... 26
3.2.3. Giả thuyết nghiên cứu ............................................................................... 28
3.2.3.1. Quy mô ngân hàng ảnh hưởng đến tỷ lệ thu nhập lãi cận biên ............... 28
3.2.3.2. Quy mô cho vay ảnh hưởng đến tỷ lệ thu nhập lãi cận biên ................... 29
3.2.3.3. Rủi ro tín dụng ảnh hưởng đến tỷ lệ thu nhập lãi cận biên ..................... 29
3.2.3.4. Quy mô vốn chủ sở hữu ảnh hưởng đến tỷ lệ thu nhập lãi cận biên ....... 30
3.2.3.5. Tỷ lệ cho vay trên vốn huy động ảnh hưởng đến tỷ lệ thu nhập lãi cận biên
.............................................................................................................................. 30
3.2.3.6. Hiệu quả quản lý chi phí của các NHTM ảnh hưởng đến tỷ lệ thu nhập lãi
cận biên ................................................................................................................ 31
3.2.3.7. Sự tăng trưởng của ngân hàng ảnh hưởng đến tỷ lệ thu nhập lãi cận biên
.............................................................................................................................. 32
3.3. MẪU VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU ........................................................... 33
3.3.1. Mẫu nghiên cứu.......................................................................................... 33
3.3.2. Dữ liệu nghiên cứu ..................................................................................... 34
3.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU................................................................. 34
TÓM TẮT CHƯƠNG 3 ....................................................................................... 37
Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ............................. 38


vii



viii

5.2.3. Gia tăng tỷ lệ thu nhập lãi cận biên thông qua các biện pháp giảm thiểu rủi
ro tín dụng ............................................................................................................ 57
5.2.4. Gia tăng tỷ lệ thu nhập lãi cận biên thông qua gia tăng vốn chủ sở hữu ... 58
5.2.5. Gia tăng tỷ lệ thu nhập lãi cận biên thông qua cải thiện hiệu quả quản lý chi
phí của các NHTM ............................................................................................... 59
5.3. HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO CỦA ĐỀ TÀI ........ 59
5.3.1. Hạn chế của đề tài ...................................................................................... 59
5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo ....................................................................... 59
TÓM TẮT CHƯƠNG 5 ....................................................................................... 60
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................... 62
PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH 13 NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRONG MẪU
NGHIÊN CỨU ..................................................................................................... 65
PHỤ LỤC 2: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU ............................................................. 66


ix

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
-----------------Từ
tắt

Viết đầy đủ

viết
Tiếng Anh

Tiếng Việt

bình phương bé nhất tổng quát

Squares

GMM

Generalized Method of Mô hình hồi quy theo phương
Moments
pháp mô-men tổng quát

GROWTH

The growth of bank

Sự tăng trưởng của ngân hàng

H0

Null hypothesis

Giả thuyết H0 (giả thuyết không)

H1

Alternative hypothesis

Giả thuyết H1 (giả thuyết nghịch)

HNX



Ngân hàng thương mại

NIM

Net Interest Margin

Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên

Stock Sở giao dịch chứng khoán Thành
phố Hồ Chí Minh


x

Mô hình hồi quy theo phương pháp
hồi quy tuyến tính

OLS

Ordinary Least Squares

QOM

The
quality
of
Hiệu quả quản lý chi phí
management efficiency


Bảng 4.3. Kết quả hồi quy theo Pooled OLS, FEM và REM ............................... 42
Bảng 4.4. Kết quả kiểm định lựa chọn giữa FEM và Pooled OLS ....................... 43
Bảng 4.5. Kết quả kiểm định lựa chọn giữa REM và Pooled OLS ...................... 44
Bảng 4.6. Kết quả kiểm định lựa chọn giữa FEM và REM .................................. 44
Bảng 4.7. Hệ số phóng đại phương sai VIF .......................................................... 46
Bảng 4.8. Kết quả kiểm định phương sai sai số thay đổi ...................................... 46
Bảng 4.9. Kết quả phân tích hồi quy theo GLS .................................................... 47
Bảng 5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu .................................................................. 55


xii

DANH MỤC HÌNH
-------------------------

Hình 3.1. Quy trình nghiên cứu ..............................................................................24
Hình 3.2. Mô hình nghiên cứu ................................................................................25


1

Chương 1:
GIỚI THIỆU
Chương này sẽ trình bày lý do chọn đề tài nghiên cứu, qua đó xác định mục
tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu, phạm vi và đối tượng nghiên cứu; ngoài
ra, chương này cũng trình bày khái quát dữ liệu nghiên cứu và phương pháp
nghiên cứu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài, và cuối chương này sẽ trình
bày kết cấu tổng thể của đề tài.
1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong những năm gần đây, nhất là giai đoạn 2011 đến nay, ngành Ngân hàng

8.5866
8.6486
8.7131
8.7777
8.8753
8.9678

LSIZE
0.3495
0.3558
0.4010
0.3909
0.4496
0.6124
0.6456
0.6604
0.6866
0.6987
0.6495
0.6766
0.6950
0.7100
0.7118
0.7075
0.6980
0.6957
0.7120

CRISK
0.0050

0.0557
0.0573
0.0632
0.0630
0.0571
0.0567
0.0545
0.0504
0.0466

LDR
0.5577
0.6431
0.7715
0.7626
0.7688
0.7975
0.7636
0.7637
0.7821
0.8070
0.9807
1.0476
1.0662
1.1297
1.1661
1.1386
1.0736
1.0388
1.0243

0.6465
0.6186
0.5435
0.4119
0.4467
0.4827
0.4316
0.3983
0.3857
0.3937
0.4487
0.4445


67

2
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
4
4
4

EIB
EIB
EIB
EIB
HDB
HDB
HDB
HDB
HDB

HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE

2010
2011
2012

0.0389
0.0645
0.0559
0.0608
0.0760
0.0588
0.0515
0.0438
0.0385
0.0373
0.0373
0.0665
0.0663
0.0572
0.0774
0.0655
0.0346
0.0332
0.0395
0.0359
0.0283
0.0151
0.0326
0.0523
0.1023
0.0486

0.6492
0.6498
0.6370
0.6501
0.6571
0.6595
0.6788
0.6945
0.7108
0.4842
0.5243
0.5125
0.4354
0.4229
0.4655
0.5167
0.6032
0.6767
0.6766
0.6453
0.5022
0.3730
0.3221
0.3578

0.0179
0.0098
0.0112
0.0064
0.0071

0.0771
0.0674
0.0607
0.2335
0.2304
0.1367
0.0947
0.0908
0.0897
0.0842
0.0922
0.1048
0.0996
0.1032
0.1209
0.0776
0.0744
0.0914

1.0029
0.9514
1.0509
1.1211
1.1391
1.1472
1.0857
1.0348
1.0663
1.0453
1.0317

0.4001
-0.0731
-0.0019
-0.0571
-0.2204
0.0317
0.1597
-0.3085
1.0012
0.7979
0.3093
0.1723

0.3974
0.5702
0.5992
0.4843
0.4057
0.4296
0.4549
0.4662
0.4713
0.4864
0.4620
0.3185
0.3520
0.2798
0.3062
0.4264
0.6528

7
7
7
7
7
7
7
7
8

HDB
HDB
HDB
HDB
HDB
MBB
MBB
MBB
MBB
MBB
MBB
MBB
MBB
MBB
MBB
NVB
NVB
NVB
NVB
NVB

HNX
HNX
HNX

2013
2014
2015
2016
2017
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2008

8.0129
8.1085
8.2300
7.5680
7.7534
7.9509
8.0942
8.1965
8.2504
8.2797
8.3238
8.3778
8.4549
7.0172
7.1702
7.2868
7.3275
7.3432
7.4036
7.5179
7.6287
7.7680
7.8477
7.1263

0.4689
0.4631
0.4784
0.5405
0.5498

0.0144
0.0173
0.0217
0.0260
0.0212
0.0145
0.0126
0.0169
0.0261
0.0234
0.0261
0.0428
0.0586
0.0411
0.0232
0.0178
0.0151
0.0133

0.1007
0.0941
0.0887
0.0729
0.0709
0.1068
0.0998
0.0883
0.0746
0.0716
0.0787

0.8071
0.8089
0.9861
1.0184
0.9271
0.9522
0.8601
0.7034
0.6340
0.6038
0.6566
0.8476

0.6336
0.1542
0.0699
0.4114
0.2598
0.4970
0.5561
0.5886
0.2664
0.2649
0.0272
0.1115
0.1025
0.1593
0.2248
0.1012
0.7138

0.9274
0.9109
0.8547
0.8034
0.7832
0.3988


69

8
8
8
8
8
8
8
8
8
9
9
9
9
9
9
9
9
9
9
10

TCB
TCB
TCB

HNX
HNX
HNX
HNX
HNX
HNX
HNX
HNX
HNX
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE

0.0709
0.0436
0.0315
0.0302
0.0314
0.0284
0.0266
0.0326
0.0487
0.0547
0.0717
0.0735
0.0641
0.0550
0.0419
0.0209
0.0250
0.0752
0.0731
0.0670
0.0911
0.0777
0.0626
0.0780

7.3207
7.5939
7.7854
7.9720
8.1142

0.6936
0.5292
0.5489
0.5544
0.5548
0.6025
0.6600
0.6794
0.6515
0.6166
0.6022
0.4747
0.4512
0.3912
0.3518
0.3654
0.4089
0.4498

0.0250
0.0188
0.0185
0.0658
0.0608
0.0289
0.0186
0.0181
0.0213
0.0041
0.0063

0.0981
0.1000
0.0833
0.0709
0.0649
0.0933
0.0854
0.0688
0.0662
0.0716
0.0803
0.0863

0.7891
0.9231
0.8861
0.7661
0.7926
0.8440
0.8657
0.9315
0.9978
0.7790
0.8877
1.0237
1.0625
0.9689
0.8653
0.8096
0.7403

0.5666
0.6233
0.2012
-0.0033
-0.1169
0.1070

0.3955
0.4573
0.5052
0.5712
0.7858
0.4987
0.5279
0.5050
0.4490
0.5175
0.4001
0.4307
0.5313
0.6062
0.5533
0.5407
0.6219
0.8696
0.7330
0.2901
0.3021
0.3365
0.3151

13
13
13

TCB
TCB
TCB
TPB
TPB
TPB
TPB
TPB
TPB
TPB
TPB
TPB
TPB
VCB
VCB
VCB
VCB
VCB
VCB
VCB
VCB
VCB
VCB
VPB
VPB
VPB

2017
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2008
2009
2010

0.0750
0.0639
0.0589
0.9100
0.1248

7.3730
7.6210
7.8052
7.9603
8.0615
8.3215
8.3779
8.4496
8.5279
8.5917
8.6452
8.7185
8.7964
8.8640
8.9598
7.2646
7.3635
7.6402

0.5232
0.5962
0.6012
0.1139
0.2638
0.2662
0.1942
0.2437
0.3815
0.3801
0.3765

0.0342
0.0267
0.0240
0.0223
0.0257
0.0250
0.0205
0.0166
0.0131
0.0000
0.0089
0.0137

0.0855
0.0843
0.0922
0.4220
0.2022
0.1529
0.1064
0.1248
0.1487
0.0950
0.0708
0.0574
0.0536
0.0651
0.0639
0.0665
0.0732

0.7701
0.7773
0.7731
0.9733
0.9375
1.0168

0.0915
0.2259
0.1446
1.4186
3.4358
0.9471
0.1913
-0.3924
1.1222
0.6043
0.4807
0.3948
0.1675
0.1246
0.1511
0.2040
0.1921
0.1303
0.1315
0.2303
0.1688
0.1683
0.3140



71

13
13
13
13
13
13
13

VPB
VPB
VPB
VPB
VPB
VPB
VPB

HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE
HOSE

2011
2012

0.0153
0.0232
0.0277
0.0265
0.0263
0.0281
0.0318

0.0785
0.0685
0.0645
0.0587
0.0626
0.0723
0.0925

1.0211
0.7432
0.6235
0.6808
0.8180
1.0292
1.2720

0.3848
0.2397
0.1811
0.3462
0.1877
0.1800