DẠY HỌC CHÚ TRỌNG RÈN LUYỆN PHƯƠNG PHÁP TỰ HỌC
Th.S. Nguyễn Hữu Tuyển
PCN Khoa Tiếng Anh Chuyên Ngành
I.

ĐẶT VẤN ĐỀ
Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển tiếp sang nền kinh tế tri thức, vai trò của các
trường Đại học đóng góp cho sự tăng trưởng kinh tế càng trở nên quan trọng hơn bao giờ
hết. Một trong những thách thức chính yếu mà các trường Đại học phải đối mặt là làm thế
nào để đào tạo được sinh viên đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội.
Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, sự thách thức của quá trình hội nhập
kinh tế toàn cầu đòi hỏi phải có nguồn nhân lực, người lao động có đủ phẩm chất và năng
lực đáp ứng yêu cầu của xã hội trong giai đoạn mới. Người lao động phải có khả năng
thích ứng, khả năng thu nhận và vận dụng linh hoạt, sáng tạo tri thức của nhân loại vào
điều kiện hoàn cảnh thực tế, tạo ra những sản phẩm đáp ứng yêu cầu của xã hội.
Để có nguồn nhân lực trên, yêu cầu đặt ra là phải đổi mới giáo dục, trong đó có đổi mới
mục tiêu giáo dục, đổi mới nội dung giáo dục và phương pháp dạy và học. Định hướng
đổi mới PPD&H đã được xác định trong Nghị Quyết Trung ương 4 khóa VII (1-1993),
Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12- 1996) và được thể chế hóa trong Luật Giáo dục
sửa đổi ban hành ngày 27/6/2005, điều 2.4, đã ghi “Bồi dưỡng cho người học năng lực tự
học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”.
Một trong những cách tiếp cận để nâng cao chất lượng dạy và học đặc biệt là dạy và học
Tiếng Anh là rèn luyện phương pháp tự học của sinh viên. Trong đó, việc áp dụng và
triển khai phương pháp tiếp cận rèn luyện phương pháp tự học của sinh viên tại trường
đại học đòi hỏi phải có sự thay đổi và tương tác liên tục, đồng bộ trong 3 yếu tố: các
chuẩn đầu ra dự định (Intended learning outcomes), các hoạt động dạy và học (Teaching
and learning activities), và đánh giá (Assessment) (Hình 1) (Edward et associates, 2007)

Intended learning outcomes



- Nhà tâm lý học N.Arubakin coi: Tự tìm lấy kiến thức – có nghĩa là tự học. Tự học là
quá trình lĩnh hội tri thức, kinh nghiệm xã hội, lịch sử trong thực tiễn hoạt động cá nhân
bằng cách thiết lập các mối quan hệ cải tiến kinh nghiệm ban đầu, đối chiếu với các mô
hình phản ánh hoàn cảnh thực tại, biến tri thức của loài người thành vốn tri thức, kinh
nghiệm, kỹ năng, kỹ xảo của chủ thể.
- Trong cuốn “Học tập hợp lí” R.Retke chủ biên, coi “Tự học là việc hoàn thành các
nhiệm vụ khác không nằm trong các lần tổ chức giảng dạy” - Theo tác giả Lê Khánh
Bằng: thì tự học (self learning) là tự mình suy nghĩ, sử dụng các năng lực trí tuệ, các
phẩm chất tâm lý để chiếm lĩnh một lĩnh vực khoa học nhất định.
- Theo Giáo sư Đặng Vũ Hoạt và Phó giáo sư Hà Thị Đức trong cuốn “Lý luận dạy học
đại học” thì “Tự học là một hình thức tổ chức dạy học cơ bản ở đại học. Đó là một hình
thức nhận thức của cá nhân, nhằm nắm vững hệ thống tri thức và kỹ năng do chính người
học tự tiến hành ở trên lớp hoặc ở ngoài lớp, theo hoặc không theo chương trình và sách
giáo khoa đã được qui định.
- Theo tác giả Nguyễn Văn Đạo: “Tự học phải là công việc tự giác của mỗi người do
nhận thức được đúng vai trò quyết định của nó đến sự tích luỹ kiến thức cho bản thân,
cho chất lượng công việc mình đảm nhiệm, cho sự tiến bộ của xã hội”.
- Theo Giáo sư – Tiến sỹ Nguyễn Cảnh Toàn: “Tự học – là tự mình động não, suy nghĩ,
sử dụng các năng lực trí tuệ (quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp...) và có khi cả cơ bắp
(khi phải sử dụng công cụ) cùng các phẩm chất của mình, rồi cả động cơ, tình cảm, cả
nhân sinh quan, thế giới quan (như tính trung thực, khách quan, có chí tiến thủ, không
ngại khó, ngại khổ, kiên trì, nhẫn nại, lòng say mê khoa học, ý muốn thi đỗ, biến khó


khăn thành thuận lợi..vv...) để chiếm lĩnh một lĩnh vực hiểu biết nào đó của nhân loại,
biến lĩnh vực đó thành sở hữu của mình”.
Từ những quan điểm về tự học nêu trên, tôi đi đến định nghĩa về tự học như sau: Tự học
là quá trình cá nhân người học tự giác, tích cực, độc lập tự chiếm lĩnh tri thức ở một lĩnh
vực nào đó trong cuộc sống bằng hành động của chính mình nhằm đạt được mục đích
nhất định. Trong việc học Tiếng Anh là đạt được năng lực thực hành ngôn ngữ theo các

đại dưới dạng phản ánh và giải đáp các thắc mắc, làm bài, kiểm tra, đánh giá,...
* Hình thức 3: Tự học có sách, có thầy giáp mặt một số tiết trong ngày, sau đó sinh viên
về nhà tự học dưới sự hướng dẫn gián tiếp của giáo viên.
Trong quá trình học tập trên lớp, người thầy có vai trò là nhân tố hỗ trợ, chất xúc tác thúc
đẩy và tạo điều kiện để trò tự chiếm lĩnh tri thức. Trò với vai trò là chủ thể của quá trình
nhận thức: tự giác, tích cực, say mê, sáng tạo tham gia vào quá trình học tập. Mối quan hệ
giữa thầy và trò chính là mối quan hệ giữa Nội lực và Ngoại lực, Ngoại lực dù quan trọng
đến mấy cũng chỉ là chất xúc tác thúc đẩy Nội lực phát triển.
Trong quá trình tự học ở nhà, tuy người học không giáp mặt với thầy, nhưng dưới sự
hướng dẫn gián tiếp của thầy, người học phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động tự
sắp xếp kế hoạch huy động mọi trí tuệ và kỹ năng của bản thân để hoàn những yêu cầu do
giáo viên đề ra. Tự học của người học theo hình thức này liên quan trực tiếp với yêu cầu
của giáo viên, được giáo viên định hướng về nội dung, phương pháp tự học để người học
thực hiện. Như vậy ở hình thức tự học thứ ba này quá trình tự học của sinh viên có liên


quan chặt chẽ với quá trình dạy học, chịu sự tác động của nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố
tổ chức và quản lý quá trình dạy học của giáo viên và quá trình tự học của sinh viên.
Theo Luật Giáo dục, học từ xa, vừa học vừa làm, tự học có hướng dẫn thuộc phương thức
giáo dục không chính quy (mục d- điều 41 Luật Giáo dục). Trong các hình thức giáo dục
này, người hoc chủ yếu phải tự học bằng sách giáo khoa, bằng các loại học liệu, bằng kế
hoạch và các điều kiện, phương tiện của mình để đạt được một mục tiêu hay một chương
trình đào tạo. Ví dụ: “Giáo dục từ xa là một tổng thể các hoạt động do một cơ sở giáo dục
đảm nhiệm nhằm khuyến khích sự học cho những nguời không tới trường học hoặc
không có điều kiện tới trường học”. (Đề án tổng thể về phát triển giáo dục từ xa ở Việt
Nam đến năm 2010 - Bộ Giáo dục và đào tạo 12 – 2002). Như vậy bản chất của việc học
từ xa là tự học, người học phải biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo với sự trợ
giúp của các cơ sở đào tạo.
Hiện tại, Trương Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội đều hội đủ các hình thức tự
học này. Nhưng Bài viết này chỉ chú trọng đến rèn luyện phướng pháp tự học cho sinh

các tình huống cụ thể. Phương pháp học tập của sinh viên cũng khác, nó mang tính chất
tự học, tự nghiên cứu nhưng điều đó cũng không có nghĩa là thiếu vai trò của người giáo
viên. Do đó có thể nói hoạt động tự học là một khâu của quá trình giáo dục, là một quá
trình gia công, chế biến và tự điều khiển theo đúng mục tiêu giáo dục qui định.
Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là hạ thấp vai trò của giáo viên và tập thể sinh
viên trong nhà trường. Các lực lượng này có tác dụng lớn trong việc động viên khuyến
khích hướng dẫn sinh viên tự học một cách đúng hướng và hiệu quản như: Nhà trường


trang bị cơ sở vật chất, phòng học hiện đại, thư viện và mạng máy tính có máy chủ để
sinh viên có thể tự học ở nhà, giáo viên thiết kế các giáo trình phù hợp để phát triển năng
lực tự học tự nghiên cứu. Thông qua trang thiết bị hiên đại sinh viên có thể giao tiếp với
giáo viên và bạn bè hiệu quả.
Như vậy muốn nâng cao chất lượng học tập của sinh viên trong trường học nói chung,
dạy học Tiếng Anh tại Trượng Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội nói riêng,
chúng ta cần phải quan tâm đúng mức đến việc bồi dưỡng kiến thức, nâng cao trình độ
nghiệp vụ của người giáo viên đồng thời phải đặc biệt chú ý đến vị trí trung tâm của
người sinh viên trong hoạt động tập thể để làm sao khai thác triệt để những tiềm năng vốn
có trong người họ, phát huy tính tự giác, tích cực sáng tạo, chủ động trong quá trình lĩnh
hội tri thức nhằm đào tạo nhân tài cho đất nước, đáp ứng nhu cầu của xã hội và đất nước.
5. ĐỀ XUẤT RÈN LUYỆN PHƯƠNG PHÁP TỰ HỌC TIẾNG ANH
5. 1. Phương pháp tự học
Trước hết ta phải nhận thức được rằng khi ta cho rằng việc tự học cần phải được khuyến
khích trong học viên thì chính ta đưa ra một ý kiến nhất định hoặc đang tiếp nhận một
phương pháp tiếp cận đối với quá trình dạy học, và tất cả mội người sẽ nhất trí về tính ưu
việt của phương pháp tiếp cận này. Thật ra hầu hết mọi giáo viên giỏi đều tìm cách
khuyến khích học viên tự học tập và nghiên cứu. Đó là thói quen cần thiết phải lĩnh hội
trong mọi điều kiện.
Vì thế đây chính là một bài tập suy nghĩ gồm hai cấp độ. Đầu tiên người giáo viên phải
lồng ghép phương pháp này vào công việc của chính mình, sau đó người giáo viên phải

học cụ thể hiệu quả như:


- Biết cách xây dựng kế hoạch và thời gian biểu tự học hợp lý.
- Biết cách thức làm việc độc lập, bao gồm: Biết đọc sách một cách có hệ thống, biết
phân chia dung lượng kiến thức hợp lý để tiến hành học tập cho có hiệu quả, biết liên hệ,
vận dụng lý thuyết để giải quyết các bài tập trong quá trình học ở trên lớp và trong thực
tiễn.
- Biết cách phân tích, tổng hợp, so sánh.
- Biết ôn tập, hạch toán kiến thức một cách tự giác, thường xuyên nhằm đánh giá được sự
tiến bộ của trí tuệ.
- Biết tranh luận và biết trình bày quan điểm của mình.
- Biết tập trung tư tưởng, tiết kiệm thời gian học tập.
- Biết tự kiểm tra, tự đánh giá trình độ của bản thân…
Để giúp người học có được những cách thức tiến hành tự học như vậy, người giáo viên có
thể trực tiếp hướng dẫn họ ở trên lớp, thông qua các bài giảng mà hình thành cho nguời
học những phương pháp tự học đúng đắn, hiệu quả.
5.3. Hướng dẫn phương pháp tự học

III.

THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC TIẾNG ANH Ở HUBT

1. THUẬN LỢI
2. KHÓ KHĂN
IV.

GIẢI PHÁP
1. ĐỐI VỚI GIÁO VIÊN