Gi¸o ¸n §¹i Sè 9 - Ch ¬ng II N¨m häc 2008 - 2009
TiÕt 19: NHẮC LẠI VÀ BỔ SUNG CÁC KHÁI NIỆM VỀ HÀM SỐ
Ngày soạn: 23.10.2008
Ngày dạy: 27.10.2008
I. Mơc tiªu
-HS được ôn lại và nắm vững các nội dung sau :
+ Các khái niệm về hàm số , biến số , hàm số có thể cho bằng bảng , bằng công thức
+ Khi y là hàm số của x, thì có thể viết y = f(x ); y = g(x) , …. Giá trò cuả hàm số y = f(x) tại x
0
, x
1
…
được ký hiệu là f(x
0
),f(x
1
) …
+ Đồ thò hàm số y = f(x) là tập hợp tất cả các điểm biểu diễn các cặp giá trò tương ứng
(x; f(x)) trên mặt phẳng tọa độ
+ Bước đầu nắm vững khái niệm hàm số đồng biến trên R , nghòch biến trên R
-Về kỹ năng sau khi ôn tập yêu cầu HS biết cách tính và tính thành thạo các giá trò của hàm số khi cho
trước biến số ; biết biểu diễn các cặp (x; y) trên mặt phẳng tọa độ ; biết vẽ thành thạo ®å thÞ hµm sè
hàm số y = ax
II. Ph¬ng tiƯn d¹y häc
- B¶ng phơ, phÊn mµu, b¶ng nhãm.
III. TiÕn tr×nh bµi d¹y
TrÇn V¨n Thn - 1 - Trêng THCS NghÜa H¶i
Gi¸o ¸n §¹i Sè 9 - Ch ¬ng II N¨m häc 2008 - 2009
TrÇn V¨n Thn - 2 - Trêng THCS NghÜa H¶i
Ho¹t ®éng cđa GV Ho¹t ®éng cđa HS Néi dung ghi b¶ng
H§1: Đặt vấn đề và giới

1x −
)
y là hàm số của x được cho bởi
bốn công thức . Em hãy giải
thích vì sao công thức y = 2x
là một hàm số ?
-GV đưa bảng phụ viết sẵn
VD1c. Trong bảng sau ghi các
giá trò tương ứng của x và y .
Bảng này có xác đònh y là
hàm số của x không ? vì sao
-HS nghe GV trình bày, mở
phần phụ lục Tr 129 để theo
dõi
- HS : Nếu đại lượng y phụ
thuộc vào đại lượng thay đổi x
sao cho với mỗi giá trò của x ta
luôn xác đònh được một giá trò
tương ứng của y thì y được gọi
là hàm số của x và x được gọi
là biến số
HS : Hàm số có thể được cho
bởi bảng và công thức
- HS : Vì có đại lượng y phụ
thuộc vào đại lượng thay đổi
x, sao cho mỗi giá trò của x ta
luôn xác đònh được chỉ một giá
trò tương ứng của y
- HS tr¶ lêi nh trªn
1. Khái niệm hàm số

2
1
y = f(x)=
2
3
x
1
1
3
−
2
3
−
0
1
3
2
3
y=g(x)=
2
3
x+3
2
1
3
1
2
3
3
1

- GV: NhËn xÐt, cho ®iĨm
- GV: VÏ s½n lªn b¶ng hƯ trơc
to¹ ®é x0y vµ gäi tiÕp mét HS
lªn ch÷a bµi 3/ SGK
- Hai HS lªn b¶ng tr¶ lêi lý
thut nh SGK vµ ®iỊn vµo
b¶ng sè liƯu ®· ghi s½n
- HS c¶ líp theo dâi, nhËn
xÐt vµ bỉ sung.
- HS3 lªn b¶ng ch÷a bµi
3/ SGK. HS c¶ líp cïng lµm.
Bµi 3/ SGK
+Với x = 1 ⇒ y = 2 ⇒ A( 1 ; 2 )
thuộc đồ thò hàm số y = 2x
+Với x = 1 ⇒ y = - 2 ⇒ B(1 ; - 2 )
thuộc đồ thò hàm số y = -2x
TrÇn V¨n Thn - 3 - Trêng THCS NghÜa H¶i
Gi¸o ¸n §¹i Sè 9 - Ch ¬ng II N¨m häc 2008 - 2009
- GV: Trong hai hµm sè trªn,
hµm sè nµo ®ång biÕn, nghÞch
biÕn?
H§2: Lun tËp (33')
1. Bµi 4/ SGK
- GV: §a ®Ị bµi cã h×nh vÏ lªn
b¶ng phơ. Yªu cÇu HS ho¹t ®éng
nhãm ®Ĩ lµm bµi tËp 4-SGK
- GV: Theo dâi, kiĨm tra vµ gióp
®ì c¸c nhãm ho¹t ®éng
-GV: +KiĨm tra kÕt qu¶ c¸c
nhãm, ®a ra ®¸p ¸n ®óng

x3
vµo vë
- 1 HS lªn b¶ng vÏ, HS c¶ líp
cïng vÏ vµo vë.
1. Bµi 4/ SGK
-Vẽ hình vuông c¹nh lµ 1 đơn vò;
đỉnh O => đường chéo OB có độ
dài bằng 2
- LÊy 0 lµm t©m vÏ cung trßn t©m
O, b¸n kÝnh lµ
2
, cung nµy c¾t 0x
t¹i C => OC = OB =
2
-Vẽ hình chữ nhật có một đỉnh là
O, cạnh OC = 2 , cạnh CD = 1 ⇒
đường chéo OD =
3

- VÏ cung trßn (O;
3
). Cung nµy
c¾t Oy t¹i E => OE = OD =
3
.
Vẽ đường thẳng OA, đó là đồ thò
hàm số y=
3
x
.2

Gi¸o ¸n §¹i Sè 9 - Ch ¬ng II N¨m häc 2008 - 2009
trục Ox theo yêu cầu đề bài
- H·y xác đònh tọa độ điểm
A, B ?
- Hãy viết công thức tính chu vi
P của ∆ABO?
+ Trên hệ trục Oxy, AB = ?
Hãy tính OA, OB dựa vào số
liệu ở đồ thò
- Dựa vào đồ thò hãy tính S của
∆ OAB?
- GV: Còn cách nào khác tính
S
AOB
?
* Hướng dẫn về nhà :
- n lại các kiến thức đã học
- Bài tâp 5, 6, 7 Tr 45, 46 SGK
4, 5 Tr 56, 57 SBT
- HS: A(2 ; 4); B(4; 4 )

+ P
∆
ABO
= AB + BO + OA
- HS:
Ta có AB = 2 c m
OB =
2 2
4 4 4 2+ =

4.4.
2
1
−
= 8 - 4 = 4(cm
2
)
b. Ta có AB = 2 c m
OB =
2 2
4 4 4 2+ =

OA =
2 2
4 2 2 5+ =

⇒ P
OAB
= 2+4
2
+ 2
5

≈ 12,13 ( c m )
c. Diện tích S của ∆OAB lµ:
S =
1
2
.2 .4 = 4 (c m
2

- Về kỹ năng : HS hiểu và chứng minh được hàm số y = -3x+1 nghòch biến trên R, hàm số
y = 3x + 1 đồng biến trên R . Từ đó thừa nhận trường hợp tổng quát : Hàm số y = ax +b đồng biến
trên R khi a > 0, nghòch biến trên R khi a < 0
-Về thực tiễn: HS thấy toán học là một môn khoa học trừu tượng, nhưng các vấn đề trong toán học
nói chung cũng như vấn đề hàm số nói riêng lại thường xuất phát nghiên cứu các bài toán
thực tế
II. Ph¬ng tiƯn d¹y häc
- B¶ng phơ, b¶ng nhãm, thíc th¼ng, phÊn mµu
* Bµi tËp tr¾c nghiƯm
1. Điền vào chỗ trống :
Cho hàm số y = f (x) xác đònh với mọi x ∈ R .
Với mọi x
1
,x
2
bất kỳ thuộc R
Nếu x
1
< x
2
mà f(x
1
) < f(x
2
) thì hàm số y = f(x) ……………….trên R
Nếu x
1
< x
2
mà f(x

dụ hàm số được cho bởi công
thức
- 1 HS lªn b¶ng kiĨm tra
+ Ph¸t biĨu nh SGK
+ §iỊn vµo b¶ng
TrÇn V¨n Thn - 6 - Trêng THCS NghÜa H¶i
Gi¸o ¸n §¹i Sè 9 - Ch ¬ng II N¨m häc 2008 - 2009
+ Điền vào chỗ trống (Néi dung
ghi trªn b¶ng phơ)
- GV: NhËn xÐt, cho ®iĨm
H§2: T×m hiĨu kh¸i niƯm hµm
sè bËc nhÊt(15')
- GV : Ta đã biết khái niệm
hàm số và biết lấy ví dụ hàm số
được cho bởi công thức . Hôm
nay ta sẽ học một hàm số cụ
thể, đó là hàm số bậc nhất .
Vậy hàm số bậc nhất là gì, nó
có tính chát như thế nào? Đó là
nội dung bài học hôm nay
Để đi đến hàm số bậc nhất, ta
xét bài toán thực tế sau :
- GV đưa bài toán lên bảng phụ
- GV vẽ sơ đồ chuyển động
?1 : Điền vào chỗ trống (…) cho
đúng
+ Sau một giờ ô tô đi được ……….
+ Sau t giờ , ô tô đi được ……………
+ Sau t giờ , ô tô cách trung tâm
Hà Nội là :

vào t
ng với mỗi giá trò của t , chỉ
có một giá trò duy nhất của s .
Do đó s là hàm số cđa t
- HS : Hµm số bậc nhất là hàm
số được cho bởi công thức :
y = ax + b, trong đó a, b là các
số cho trước và a ≠ 0
1. Khái niệm hàm số bậc
nhất
- §Þnh nghÜa: Hµm sè bËc
nhÊt lµ hµm sè ®ỵc cho bëi
c«ng thøc: y= ax + b
Trong ®ã a, b lµ c¸c sè cho tr-
TrÇn V¨n Thn - 7 - Trêng THCS NghÜa H¶i
Gi¸o ¸n §¹i Sè 9 - Ch ¬ng II N¨m häc 2008 - 2009
- GV yêu cầu HS đọc đònh
nghóa
* Bài tập :
Các hàm số sau có phải là hàm
số bậc nhất không ? vì sao ?
a. y = 1 – 5x b. y =
1
x
+ 4
c. y =
1
2
x d. y = 2x
2

) > f(x
2
)
Hãy tính f(x
1
), f(x
2
) ?
- HS đọc đònh nghóa/ SGK
- LÇn lỵt tõng HS tr¶ lêi.
- HS1 : y = 1 – 5x là hàm số
bậc nhất vì nó là hàm số được
cho bởi công thức y = ax + b
(a = - 5 ≠ 0)
- HS2 : y =
1
x
+ 4 không là hàm
số bậc nhất vì không có dạng
y = ax + b
- HS3 : hàm số y =
1
2
x là hàm
số bậc nhất
- HS4 : y = 2x
2
+ 3 không là
hàm số bậc nhất
- HS5 : y = mx + 2 không là

1
< x
2
⇒ - 3x
1
> - 3x
2

íc vµ a ≠ 0
- Chó ý: Khi b = 0, hàm số có
dạng y = ax (đã học ở lớp 7)
2 . Tính chất
VD1:
Xét hàm số y = f(x) = -3x + 1
- Hàm số xác đònh với mọi
giá trò của x ∈ R, vì biểu thức
-3x+1 xác đònh với mọi giá
trò của x ∈ R
- Lấy x
1
, x
2
∈ R sao cho
x
1
< x
2.
Ta cã:
f(x
1

2
mà f(x
1
) > f(x
2
)
nên hàm số y= -3x + 1
nghòch biến trên R
TrÇn V¨n Thn - 8 - Trêng THCS NghÜa H¶i
Gi¸o ¸n §¹i Sè 9 - Ch ¬ng II N¨m häc 2008 - 2009
- GV yêu cầu HS làm ? 3
- GV cho hoạt động theo nhóm
- GV theo dõi các nhóm hoạt
động
Gọi đại diện các nhóm trình
bày
- GV : Theo chứng minh trên
hàm số y= -3x + 1 nghòch biến
trên R , hàm số y = 3x +1 đồng
biến trên R. Vậy tổng quát hàm
số y = ax +b đồng biến khi nào,
nghòch biến khi nào ?
- GV gọi HS đọc phần tổng quát
SGK
- GV : §ể chỉ ra hàm số bậc
nhất đồng biến hay nghòch biến
ta chỉ cần xét xem a > 0 hay
a < 0 để kết luận
- GV :Treo b¶ng phơ sè 3. Hãy
xét xem các hàm số sau, hàm

1
, x
2
∈ R sao cho x
1
< x
2

f( x
1
) = 3x
1
+ 1
f(x
2
) = 3x
2
+1
ta có x
1
< x
2
⇒ 3x
1
< 3x
2

⇒ 3x
1
+ 1 < 3x

khi m > 0, nghòch biến khi m<0
- HS tự làm và trả lời
VD2: Xét hàm số
y = f(x) = 3x + 1
- Hàm số xác đònh với mọi
giá trò của x ∈ R, vì biểu thức
3x+1 xác đònh với mọi giá trò
của
x∈ R
- Lấy x
1
, x
2
∈ R sao cho x
1
<
x
2

f( x
1
) = 3x
1
+ 1
f(x
2
) = 3x
2
+1
ta có x

của hàm số bậc nhất
* Hướng dẫn về nhà(2')
- Nắm vững đònh nghóa, tính
chất của hàm số bậc nhất
- Bài tập 9, 10 Tr 48
Bài 6, 8 SBT Tr 57
Hướng dẫn bài 10 SGK : Chiều
dài ban đầu là 30 (c m)
Sau khi bớt x(cm) , chiều dài là
30 – x
Tương tự sau khi bớt x (c m) ,
chiều rộng là 20 – x (cm)
- LÇn lỵt tõng HS tr¶ lêi
* Lu ý khi sư dơng gi¸o ¸n:
- Tríc khi häc bµi nµy cho HS «n tËp kü c¸ch tÝnh gi¸ trÞ cđa mét biĨu thøc.
- Lu ý c¸c bíc chøng minh hµm sè ®ång biÕn hc nghÞch biÕn, c¸ch nhËn biÕt hµm sè ®ång biÕn hc
nghÞch biÕn
* Rót hinh nghiƯm:
Tiết 22 LUYỆN TẬP
Ngày soạn :
Ngày dạy:
I. Mục tiêu
- Củng cố đònh nghóa hàm số bậc nhất , tính chất của hàm số bậc nhất
- Tiếp tục rèn luyện kỹ năng nhận dạng hàm số bậc nhất , kỹ năng áp dụng tính chất hàm số bậc
nhất để xét xem hàm số đó đồng biến hay nghòch biến trên R (xét tính biến thiên), biểu diễn điểm
trên mặt phẳng tọa độ
II. Ph¬ng tiƯn d¹y häc
- Bảng phụ, thước thẳng có chia khoảng , ê ke.....
III. TiÕn tr×nh bµi d¹y
Ho¹t ®éng cđa GV Ho¹t ®éng cđa HS Néi dung ghi b¶ng

nào ?
2.Bài 8 Tr 57 SBT
- GV: §a bµi 57/ SBT lªn b¶ng.
a. Hàm số y = ( 3 -
2
) x + 1 là
hàm số đồng biến hay nghÞch
biÕn trªn R? V× sao?
b. TÝnh gi¸ trÞ cđa y khi x = 0; 1;
23;23;2
−+
c. GV hướng dẫn HS làm 1 phần
(3 -
2
) x + 1 = 0
⇔ ( 3 -
2
)x = -1
⇔ x =
1
3 2
−
−

⇔ x =
3 2
9 2
+
−
−

3
≠ 0,
b = -
6
) hàm số đồng biến vì a > 0
Bài 9 : tr 48 SGK
Hàm số bậc nhất y = ( m – 2 ) x + 3
a) Đồng biến trên R khi m -2 > 0
⇔ m > 2
b) nghòch biến trên R khi m –2 < 0
⇔ m < 2
Bài 10 tr 48
Chiều dài, chiều rộng hình chũ nhật
ban đầu là 30 (c m) , 20 c m)
Sau khi bớt mỗi chiều x (c m) chiều
dài, chiều rộng hình chữ nhật mới là
30 – x (c m) vµ 20 – x (c m)
Chu vi hình chữ nhật mới là :
y = 2 [(30 – x) + (20 – x)]
⇔ y = 100 – 4x
Bài 12 Tr 48 SGK
Thay x = 1 ; y = 2,5 vào hàm số
y = ax + 3, ta ®ỵc:
2,5 = a.1 + 3
⇔ - a = 3 – 2,5 ⇔ - a = 0,5
⇔ a= -0,5
- VËy hµm sè ®· cho lµ: y = - 0,5x +
3
2.Bài 8 Tr 57 SBT
a. Hàm số y = ( 3 -

−
−

⇔ x =
3 2
9 2
+
−
−

TrÇn V¨n Thn - 11 - Trêng THCS NghÜa H¶i
Gi¸o ¸n §¹i Sè 9 - Ch ¬ng II N¨m häc 2008 - 2009
3. Bài 13 Tr 48 SGK
Với những giá trò nào của m thì
mỗi hàm số sau là làm số bậc
nhất ?
a. y =
5 m−
( x -1)
b. y =
1
1
m
m
+
−
x + 3,5
- Yªu cÇu HS hoạt động nhóm
- GV: Theo dâi, gióp ®ì c¸c nhãm
ho¹t ®éng.

- §¹i diƯn c¸c nhãm b¸o
c¸o kÕt qu¶
- HS c¶ líp nhËn xÐt, bỉ
sung.
- 2 HS lên bảng, mçi
HS biĨu diƠn 4 ®iĨm
trªn mỈt ph¼ng to¹ ®é
x0y.
-HS dưới lớp làm vào
vở
- HS: Nghe GV tr×nh
bµy.
⇔ x =
3 2
7
+
−

* (3 -
2
) x + 1 = 1 ⇒ x = 0
* (3 -
2
) x + 1 = 2 +
2

⇒
1 2
3 2
x

+
−
≠ 0
hay m ≠ ± 1
4. Bài 11 tr 48 SGK
a. BiĨu diƠn c¸c ®iĨm trªn mỈt ph¼ng
to¹ ®é: A(-3; 0); B(-1; 1); C(0;3);
D(1; 1)
E(3; 0); F(1; -1); G(0; 3); H(-1;
1)
TrÇn V¨n Thn - 12 - Trêng THCS NghÜa H¶i
A
B
D
F
H
O
G
C
E
1
3
1
2
2
3
-3
-2
-1
-3

đồ thò hàm số
y = ax ta có thể xác đònh được dạng
đồ thò hàm số y = ax + b hay không,
và vẽ đồ thò hàm số này như thế
nào, đó là nội dung bài học hôm
nay
-GV cho HS lµm ?1/ SGK: BiĨu diƠn
c¸c ®iĨm sau trªn cïng mét mỈt
ph¼ng to¹ ®é:
A(1; 2); B(2; 4); C(3; 6)
HS : Tr¶ lêi:
+ §ồ thò hàm số y = f(x) là tập
hợp tất cả các điểm biểu diễn
các cặp giá trò tương ứng
(x; f(x) ) trên mặt phẳng tọa
độ
+ Đồ thò hàm số y = ax (a ≠ 0)
là một đường thẳng đi qua gốc
tọa độ
+Cách vẽ đồ thò hàm số y =ax
Cho x = 1 ⇒ y = a
⇒ A (1 ; a ) thuộc đồ thò hàm
số y = ax
⇒ Đường thẳng OA là đồ thò
hàm số y = ax
- HS líp nhËn xÐt, bỉ sung
- HS: Nghe GV tr×nh bµy
- 1HS lên bảng xác đònh điểm
- HS khác làm bài dưới lớp
1. §å thÞ hµm sè y = ax + b

-GV : Nếu A , B , C cùng nằm trên
một đường thẳng (d) thì
A’, B’, C’ cùng nằm trên một đường
thẳng (d’) song song với d
- GV yêu cầu HS làm ?2 HS dùng
bút chì điền vào bảng trong SGK
- Gọi hai HS lên bảng điền vào
b¶ng GV ®· kỴ s½n.
- HS : Ba điểm A ; B ; C thẳng
hàng
Vì A ; B ; C có tọa độ thỏa
mãn y = 2x nên A ; B ; C cùng
nằm trên đồ thò hàm số y = 2x
hay cùng nằm trên một đường
thẳng
- HS: Các điểm A ‘ , B ‘ , C’
thẳng hàng
- HS : chứng minh :
Có AA’ // B’B ( Vì cùng ⊥Ox )
AA’ = BB’ = 3 ( đơn vò )
⇒ Tứ giác AA’B’B là hình
bình hành ( vì có một cặp cạnh
đối // và bằng nhau )
⇒ A’B’ // AB
Chứng minh tương tự
⇒ B’C’ // BC có A ; B ;C
thẳng hàng
⇒ A’ ; B’ ; C’ thẳng hàng theo
tiên đề ơ clit
- HS: Thùc hiƯn ?2/ SGK