SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT THẠCH THÀNH I

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ
CÔNG TÁC QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT, THIẾT BỊ DẠY
HỌC Ở TRƯỜNG THPT

Người thực hiện: Nhữ Cao Vinh
Chức vụ: Phó hiệu trưởng
SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lý

THANH HOÁ NĂM 2019


MỤC LỤC
1.
1.1.
1.2.
1.3.
1.4.
2.
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
3.

Trang


1. Mở đầu
1.1. Lí do chọn đề tài
Trong thời đại mới nước ta đang đứng trước những thách thức vô cùng
mạnh mẽ. Thế giới đang tiến như vũ bão trên mặt trận sản xuất vật chất trong khi
nước ta đang còn lạc hậu về nhiều mặt. Để vượt qua được những thách thức đó,
phải phát huy được nguồn lực con người. Giáo dục và đào tạo giữ vai trò quan
trọng trong việc phát huy nguồn lực đó. Nhiệm vụ giáo dục của GDTHPT được
nêu rõ trong Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục: Đối với
giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất,
năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp
cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng,
truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành,
vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến
khích học tập suốt đời.[1] Để thực hiện tốt nhiệm vụ đó thì việc quản lý và sử
dụng có hiệu quả cơ sở vật chất để trường học trở thành một hệ thống hữu hiệu,
một yếu tố chủ yếu nhằm đổi mới phương pháp, đưa việc dạy học đến một tầm
cao mới, đáp ứng đòi hỏi trước mắt và lâu dài của sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước.
Nhận thức được vai trò của cở sở vật chất, thiết bị dạy học(CSVC, TBDH)
phục vụ công tác giáo dục trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Là một cán
bộ quản lý, tôi luôn trăn suy nghĩ làm thế nào tìm ra những giải pháp quản lý cụ
thể để nâng cao hiệu quả quản lý CSVC, TBDH của n h à trường. Do vậy tôi chọn
và nghiên cứu đề tài: “Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý
cơ sở vật chất, thiết bị dạy học ở trường THPT”
1.2. Mục đích nghiên cứu.
1.2.1. Mục tiêu chung:
- Quản lý sử dụng, bảo quản có hiệu quả hệ thống CSVC, TBDH đáp ứng các
yêu cầu cho giáo dục phổ thông.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể:

Thiết bị dạy học (phương tiện dạy học), đồ dùng dạy học là thuật ngữ chỉ một
đối tượng vật chất mà người giáo viên sử dụng với tư cách là phương tiện điều
khiển hoạt động nhận thức của học sinh, còn đối với học sinh thì đó là nguồn tri
thức, là phương tiện giúp học sinh lĩnh hội các tri thức về mặt lí thuyết và giúp các
em hình thành các kĩ năng, kĩ xảo đảm bảo việc thực hiện mục tiêu dạy học.
TBDH là một trong các thành tố cấu trúc của quá trình dạy học, bởi nó là một
phương tiện lao động sư phạm của giáo viên và học sinh. Vì thế có mối quan hệ với
các thành tố khác của quá trình dạy học như : Mục đích, nội dung, phương pháp và
hình thức tổ chức dạy học.
2.1.2. Nội dung cơ sở vật chất và thiết bị dạy học.
Nội dung CSVC và TBDH bao gồm nội dung cụ thể của các thuật ngữ : Trường
học, thư viện trường học, thiết bị dạy học. Đây là sơ đồ minh họa :
CSVC & TBDH

Trường học

Thư viện
trường học

Thiết bị
dạy học

Thiết bị dạy học bao gồm các các thiết bị dùng chung, các thiết bị trực quan,
thực nghiệm và các thiết bị kĩ thuật, các phương tiện (nghe – nhìn). Thiết bị dạy
học các bộ môn được sử dụng thường xuyên nhất, chúng trực tiếp tham gia vào quá
trình giảng dạy và học tập, gắn liền với nội dung và phương pháp trong từng tiết
4


học nên được xem là bộ phận quan trọng góp phần đổi mới về nội dung và phương

quản lý, các mặt quản lý.
- Hiểu rõ đòi hỏi của chương trình giáo dục và những điều kiện CSVC và
TBDH để thực hiện chương trình.
- Có ý tưởng đổi mới và thực hiện ý tưởng bằng một kế hoạch khả thi.
- Biết huy động mọi tiềm năng có thể của tập thể sư phạm và cộng đồng trong
công việc.
- Có giải pháp tập trung mọi tiềm năng vật chất vào một hướng thống nhât và
đảm bảo CSVC và TBDH để nâng cao chất lượng giáo dục.

5


2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1. Thuận lợi:
- Được sự quan tâm giúp đỡ của Đảng, chính quyền các cấp và cộng đồng
trường có cơ sở vật chất đảm bảo cho quá trình dạy học, giáo dục.
- Lãnh đạo nhà trường có nhiều giải pháp chỉ đạo, quản lý phù hợp để khuyến
khích, động viên tập thể sư phạm nhiệt tình trong giảng dạy,
- Đội ngũ giáo viên 100% đạt chuẩn, trên chuẩn, tâm huyết với công việc,
nhiệt tình trong công tác.
- CSVC, TBDH được trang bị theo từng năm tương đối đầy đủ theo Bộ Giáo
dục và Đào tạo quy định. Đây là điều kiện hết sức thuận lợi cho quá trình dạy học
đặc biệt là đổi mới phương pháp dạy của giáo viên, và đổi mới cách học chủ động
tích cực của học sinh góp phần quan trọng vào quá trình nâng cao chất lượng dạy
và học.
2.2.2. Khó khăn
- Ý thức sử dụng, bảo quản CSVC, TBDH của một bộ phận GV, HS còn chưa
tốt.
- Sự sắp xếp CSVC, TBDH chưa được khoa học, trách nhiệm sử dụng, bảo
quản CSVC, TBDH chưa được giao chưa thực sự rõ ràng, dẫn đến hiện tượng

2.3.2. Đổi mới có hiệu quả công tác quản lý cơ sở vật chất.
a. Phân cấp quản lý cơ sở vật chất.
Tổ CM
(Bộ phận)

Người chịu
trách nhiệm
quản lý
Hiệu trưởng

Ban
giám hiệu

Phó hiệu
trưởng quản
lý CSVC
Phó hiệu
trưởng

Thư ký hội
đồng

Tin học

Toán

Nhóm
trưởng

Tổ trưởng

được phân cấp
sử dụng.
Thiết bị dạy
học tổ Toán.
Phòng học
nghe, thiết bị
dạy học tổ
Ngoại ngữ.
Tranh, ảnh,
băng đĩa của
tổ Ngữ văn.

Chức vụ

Ghi chú

Trưởng ban
phó trưởng
ban
phó trưởng
ban
Thành viên
-Thư ký

Thành viên

Thành viên

Thành viên
Thành viên

Tranh, Bản đồ
và thiết bị dạy
học của tổ.

Thành viên

Tổ trưởng

Thiết bị dạy
học tổ Vật Lí
phòng học bộ
môn.

Thành viên

Tổ trưởng

Tài sản bên
trong phòng
tổ bộ môn

Thành viên

Tổ trưởng

Tài sản bên
trong Kho tổ
TD-GDQP,
các dụng cụ
của tổ TD,


tổ Ngữ Văn
Cùng nhân
viên phụ trách
thiết bị, GV
Sử - Địa
-GDCD
Cùng nhân
viên phụ trách
thiết bị, GV
Vật lí
Cùng nhân
viên phụ trách
thiết bị, GV
Toán học

Thành viên

Cùng nhân
viên phụ trách
thiết bị, GV
TD-GDQP

Thành viên

Cùng nhân
viên phụ trách
thiết bị, GV
tổ Sinh học


Sử, Địa,
thư viện
GDCD và các
tài sản được
phân cấp sử
dụng.
- Toàn bộ các
công trình xây
dựng của nhà
trường, các tài
Tổ trưởng tổ sản, cây cối,
văn phòng
trong khuôn
viên trường,
các máy móc,
thùng rác,
trang thiết bị
Toàn bộ loa,
máy phát điện,
Nhân viên
hệ thống âm
văn phòng
thanh, bộ kích
điện,...
Tài sản liên
Bí thư Đoàn
quan đến
trường
Đoàn.
Toàn bộ cửa,


9


Bảo vệ

Giáo viên

Nhóm
trưởng

Các công
trình, tài sản
sử dụng chung
của trường
như : hệ thống
điện, nước,
công trình vệ
sinh, ......

Trưởng khu
nhà tập thể

Quản lý khu
nhà tập thể và
nhà công vụ

Thành viên

Cùng tổ

vật chất, xác định rõ người chịu trách nhiệm chính.
+ Có bộ phận chuyên trách bảo vệ, kết hợp các lực lượng bên trong và bên
ngoài, đồng thời phát huy tinh thần làm chủ của mọi thành viên trong nhà trường.
+ Có nội quy và chế độ thưởng phạt đối với việc sử dụng và bảo quản.
- Tổ chức quản lý thiết bị giáo dục:
+ Trước khai giảng năm học tổ chức quán triệt cho toàn thể giáo viên nhận
thức sâu sắc tầm quan trọng của việc thực hiện kế hoạch tăng cường trang bị và
10


nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị giáo dục trong quá trình dạy học để mọi thành
viên thấy rõ trách nhiệm của mình.
+ Phân công, phân nhiệm thật cụ thể rõ ràng, bố trí người phụ trách công tác
thiết bị giáo dục theo đúng quy định của Nhà nước, phù hợp với quy mô của nhà
trường
+ Tổ chức giới thiệu danh mục thiết bị giáo dục hiện có của nhà trường cho
toàn thể giáo viên nắm, thống kê thành hệ thống, thành nhóm, dựa vào đặc điểm,
đặc trưng của từng môn học tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên tìm hiểu và sử
dụng.
+ Tổ chức việc sử dụng thiết bị giáo dục trở thành một nhu cầu, một nền nếp
tự giác thường xuyên của mọi giáo viên nhằm nâng cao chất lượng dạy học
+ Tổ chức sửa chữa và phục hồi các thiết bị giáo dục xuống cấp
+ Tổ chức phong trào tự làm thiết bị giáo dục xét về nguyên tắc xem đây là
công việc mang tính chất nghiệp vụ của mỗi giáo viên, chú ý thiết bị giáo dục tự
làm phải đảm bảo tính : khoa học, sư phạm, thẩm mỹ và kinh tế
- Tổ chức quản lý thư viện:
+ Phòng đọc và cho mượn: chia làm hai khu vực riêng biệt, có phòng đọc cho
giáo viên và phòng đọc cho học sinh, đủ bàn ghế và ánh sáng.
+ Trang thiết bị chuyên dùng: có đầy đủ, bố trí hợp lý, có giá sách, tủ, thư
mục, máy vi tính, các phương tiện nghe nhìn, từng bước hiện đại hóa theo hướng

chất của trường trong năm học. Từng học kỳ, tháng, tuần đều có kế hoạch cụ thể,
thích hợp. Sau đó trình lên Hiệu trưởng phê duyệt. Sau khi Hiệu trưởng phê duyệt,
kế hoạch phải được thông qua Hội đồng sư phạm nhà trường để các tổ chức, cá
nhân có liên quan thực hiện đúng và tốt nhiệm vụ của mình. Phó hiệu trưởng cơ sở
vật chất có trách nhiệm theo dõi tiến độ thực hiện kế hoạch và đề xuất với hiệu
trưởng những vấn đề cần bổ sung, chỉnh sửa trong quá trình thực hiện.
- Tổ chức kiểm tra định kỳ (có thông báo trước) nhằm mục đích vừa đánh giá
vừa rút kinh nghiệm việc sử dụng cơ sở vật chất.
- Tổ chức kiểm tra đột xuất chủ yếu nhằm mục đích đánh giá mức độ đều đặn,
nền nếp ổn định của việc sử dụng cơ sở vật chất để kịp thời uốn nắn sửa chữa
những mặt còn hạn chế.
- Cá nhân chịu trách nhiệm quản lý tự kiểm điểm công tác chính mình so với
các yêu cầu và kế hoạch đã đăng ký hoặc đã được cấp trên duyệt ở mỗi đầu năm
học.
- Quy định và tổ chức thực hiện các chế độ báo cáo (tháng, học kỳ, năm) nhằm
để thường xuyên cập nhật các thông tin về quản lý cơ sở vật chất.
- Xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng và hiệu quả công tác quản lý và sử
dụng cơ sở vật chất.
- Có cơ chế khen thưởng, phê bình, trách phạt các đơn vị và cá nhân trong
công tác quản lý và sử dụng cơ sở vật chất.
2.3.4. Đề xuất với các cấp lãnh đạo tăng cường hỗ trợ, phát huy nội lực trong
nhà trường và tranh thủ sự tài trợ của các tập thể, cá nhân hảo tâm ngoài nhà
trường ủng hộ tiền và hiện vật để xây dựng CSVC trường học.
- Tham mưu, đề xuất với các cấp lãnh đạo tăng cường hỗ trợ cơ sở vật chất
cho nhà trường nhằm đáp ứng yêu cầu giáo dục phổ thông.
- Nhà trường tiết kiệm chi từ nguồn chi thường xuyên được phân bổ, từ nguồn
học phí, quỹ phúc lợi...
- Xin ý kiến chỉ đạo của Huyện ủy, UBND Huyện về nội dung kêu gọi các lực
lượng xã hội tham gia xây dựng CSVC trường học.
- Tổ chức kêu gọi sự ủng hộ của hội cha mẹ học sinh, doanh nghiệp, cựu học

- Xây dựng kế hoạch và quy chế bảo quản và tổ chức thực hiện việc sử dụng
thiết bị dạy học và hoạt động thư viện.
- Chỉ đạo sự phối hợp hoạt động giữa các bộ phận trong nhà trường.
+ Phải có sự phối hợp một cách nhịp nhàng và khoa học giữa các bộ phận:
Ban giám hiệu, cán bộ thí nghiệm, thư viện, tổ bộ môn, giáo viên mới tận dụng hết
tần suất sử dụng và đáp ứng được yêu cầu sử dụng của nhiều giáo viên trong một
môn ở cùng thời điểm hoặc khoảng thời gian do phân phối chương trình của từng
bộ môn.
+ Hiệu trưởng phải trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra việc sử dụng phòng học bộ môn.
Có kế hoạch chỉ đạo sử dụng phòng học bộ môn thường xuyên, sắp xếp thời khoá
biểu các môn, lớp để các tiết học các môn Tin học, Vật lí, Công nghệ, Hoá học,
Sinh học, Tiếng Anh được học ở các phòng học bộ môn không trùng nhau.
+ Cùng với Ban giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn có trách nhiệm lập kế
hoạch, quản lý, theo dõi, kiểm tra, đánh giá việc giảng dạy của giáo viên, học tập
của học sinh tại các phòng học bộ môn và báo cáo với lãnh đạo trường hằng tuần,
tháng, học kỳ, năm học. Trong điều kiện nhà trường chỉ có một viên chức thiết bị
không thực hiện đầy đủ nhiệm vụ ở các phòng học bộ môn nên lãnh đạo trường
giáo cho tổ chuyên môn phân công giáo viên trực từng buổi tại phòng học bộ môn
do tổ phụ trách.
- Tìm nguồn ngân sách để bổ sung thêm nguồn sách thường xuyên cho thư
viện.
13


- Nghiên cứu nhu cầu hứng thú đọc của giáo viên và học sinh để xây dựng
vốn tài liệu và tổ chức phục vụ cho bạn đọc trong trường.
- Mở rộng các hình thức phục vụ của thư viện.
- Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của thư viện.
2.3.6. Tăng cường sử dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong quản lý cơ sở
vật chất.

- Phòng học bộ môn khác:
2. Khối phòng phục vụ học tập:
- Phòng giáo dục-QPAN thể chất hoặc nhà đa năng:
- Phòng thiết bị giáo dục:

Năm học
2018-2019

29
11
2
2
2
2
1
0

29
11
2
2
2
2
2
1

0
3

2

- Dùng cho hệ thống văn phòng và quản lý:
- Số máy tính đang được kết nối internet:
- Dùng phục vụ học tập:

1
1
0
3

1
2
1
4

1
3
3
4
0
1
1
1

1
3
4
7
1
1
2

8
56
48

- Tivi:

5

7

- Nhạc cụ:

3

3

- Đầu Video:

2

4

- Máy quay phim chụp ảnh

1

2

- Máy chiếu OverHead:


226

210
215
278
256

7. Các thông tin khác
Tranh ảnh (loại)
Mô hình, mẫu vật (bộ)
Dụng cụ (loại)
Hóa chất (loại)

Về công tác quản lý, sử dụng, bảo quản CSVC, TBDH:
- Tổ chức quản lý trường sở:
+ Nhờ việc lên kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch xây dựng, nâng cấp,
bảo quản, bảo vệ, bố trí hợp lý các khu công trình nên khuôn viên nhà trường đảm
bảo an toàn, trật tự, vệ sinh, phục vụ tốt nhất cho hoạt động giáo dục trong nhà
trường.
+ Nhà trường mở rộng nhà để xe học sinh, xây sửa chữa được 30m tường rào,
đổ bê tông khu sân trường, sân nhà tập đa năng, xây dựng bậc thang lên xuống mới
vào khu nhà hiệu bộ... kiên cố hóa từng phần để tiếp tục sử dụng.
+ Lắp mới hệ thống camera giám sát an toàn trường sở 24/24 giờ: không để
tình trạng thất thoát, không có hiện tượng cố ý làm hư hỏng, khi có sự cố phải có
giải pháp khắc phục sửa chữa kịp thời.
+ Xây dựng được hồ sơ quản lý trường sở đối với từng bộ phận, từng đơn vị
trong nhà trường: hồ sơ sổ sách ghi chép rõ tình trạng cơ sở vật chất để bàn giao,
kiểm kê, giao trách nhiệm giữ gìn bảo quản. Giao cho tập thể, tổ hay bộ phận có
liên quan đến nhiều người sử dụng cơ sở vật chất, xác định rõ người chịu trách
nhiệm chính.

GV
HS
2017-2018 61
2018-2019 61

1141
1160

486/215
800/256

2628
3268

+ Phòng đọc và cho mượn: chia làm hai khu vực riêng biệt, có phòng đọc cho
giáo viên và phòng đọc cho học sinh, đủ bàn ghế và ánh sáng.
+ Trang thiết bị chuyên dùng: có đầy đủ, bố trí hợp lý, có giá sách, tủ, thư
mục, máy vi tính, các phương tiện nghe nhìn, từng bước hiện đại hóa theo hướng
thư viện điện tử. Đã có thêm 3 máy tính nối mạng Internet để phục vụ nhu cầu tra
cứu thông tin trên mạng cho GV, HS sử dụng thư viện.
+ Kho sách: được chia thành các bộ phận:Sách giáo khoa; Sách nghiệp vụ của
giáo viên; Sách, tài liệu tham khảo; Các loại báo, tạp chí, tập san của Ngành phù
hợp với cấp học, ngành học và các báo, tạp chí của Đảng, Nhà nước, địa phương và
các đoàn thể quần chúng;Bổ sung sách báo theo kế hoạch, sưu tầm sách; Phân loại
mô tả sách; Đóng dấu thư viện, số hiệu, dán nhãn, ký hiệu; Làm phiếu thư mục;
Giới thiệu sách với cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh; Công bố lịch mở cửa.
+ Có sổ sách quản lý chặt chẽ, bảo quản giữ gìn sách báo an toàn, tránh hư
hỏng, mất mát ; thường xuyên thanh lọc sách báo cũ, rách nát, lạc hậu, kịp thời bổ
sung các loại sách, tài liệu, tư liệu mới (kể cả băng hình, băng tiếng, đĩa, tranh ảnh
và bản đồ giáo dục); sử dụng và quản lý chặt chẽ kinh phí thư viện thu được vào

- Kiến nghị.
+ Đối với Sở giáo dục: Quan tâm, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất trong các
giai đoạn, các năm theo nội dung tờ trình của Nhà trường.
+ Đối với các cấp lãnh đạo địa phương: Có chính sách hỗ trợ, giúp đỡ nhà
trường trong xây dựng, sử dụng, bảo quản CSVC.
+ Đối với nhà trường: Cần xây dựng quy chế qui định phân cấp quản lý và tự
chủ trong quản lý CSVC; Ban giám hiệu xây kế hoạch chiến lược và cùng tập thể
nhà trường quyết tâm hoàn thành kế hoạch. Hàng năm có tổng kết, đánh giá, rút
kinh nghiệm, khen thưởng, kỷ luật kịp thời; Cán bộ, giáo viên, nhân viên và học
sinh trong nhà trường được nâng cao nhận thức trong quản lý CSVC.
+ Đối với Hội cha mẹ học sinh: Có sự ủng hộ, đồng thuận cao với chủ trương
của nhà trường trong xây dựng, sử dụng, bảo quản CSVC.

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 20 tháng 05 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.
(Ký và ghi rõ họ tên)

Nhữ Cao Vinh

18


TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Nghị quyết số 29-NQ/TW của ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản
Việt Nam ngày ngày 4 tháng 11 năm 2013.
1. Quyết định số 61/1998/QĐ/BGD&ĐT ngày 06 tháng 11 năm 1998 của Bộ

(Phòng, Sở,
(A, B,
loại
Tỉnh...)
hoặc C)
1. Giảng dạy “định luật bảo toàn Sở GDĐT
C
2007-2008
động lượng” bằng phần mềm
phân tích video
2. Xây dựng câu hỏi ôn tập “Cơ
Sở GDĐT
C
2008-2009
học vật rắn” dựa trên sự
tương tự giữa “Cơ học vật
rắn” và “cơ học chất điểm”
3. Một số dạng bài tập và
Sở GDĐT
C
2009-2010
phương pháp giải bài tập
chương chất khí vật lí lớp 10
THPT.
4. Phân loại các dạng bài tập về
Sở GDĐT
C
2010-2011
sóng cơ nhằm giúp học sinh
nâng cao kết quả học tập và