SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT LAM KINH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

PHƯƠNG PHÁP KHÁC KHI GIẢNG DẠY BÀI:
ĐỊNH LUẬT ÔM ĐỐI VỚI CÁC LOẠI MẠCH ĐIỆN.
MẮC CÁC NGUỒN ĐIỆN THÀNH BỘ

Người thực hiện:
Hà Kim Quy
Chức vụ:
Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Vật lý

THANH HOÁ NĂM 2018

1


MỤC LỤC
TT
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

2
2
2
2
3
4
4
4
5
5
6
6
6
8

2


1.Mở đầu
1.1. Lí do chọn đề tài
Đổi mới phương pháp dạy học là một trong những nhiệm vụ quan trọng
của cải cách giáo dục. Việc dạy học không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến
thức cho học sinh mà phải hướng dẫn học sinh tự học và tự chiếm lĩnh kiến thức.
Vật lý được đánh giá là môn học khó đối với học sinh, đòi hỏi học sinh
phải nhớ nhiều công thức và giải thích được các hiện tượng tự nhiên xung quanh
chúng ta. Tuy nhiên, học sinh thấy khó khăn trong việc ghi nhớ công thức một
cách máy móc và nhầm lẫn giữa công thức này và công thức khác. Từ những lí
do trên tôi mạnh dạn chọn đề tài “Phương pháp khác khi giảng dạy bài: Định
luật Ôm đối với các loại mạch điện. Mắc các nguồn điện thành bộ” trong
chương trình Vật lý 11 nâng cao làm đề tài nghiên cứu.


3


đoạn mạch chứa nguồn điện và máy thu điện giúp học sinh dễ dàng lĩnh hội và
áp dụng dễ dàng vào giải bài tập.
2.2.Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Có nhiều cách giúp học sinh hình thành kiến thức như phương pháp
thuyết giảng, phương pháp trực quan, phương pháp thực nghiệm, phương pháp
suy luận logic...[2].Với bài 14 - “Định luật Ôm đối với các loại mạch điện . Mắc
các nguồn điện thành bộ” - Vật lý 11 nâng cao, sách giáo khoa hình thành kiến
thức từ thực nghiệm nhưng qua quá trình giảng dạy tôi thấy cách này mất khá
nhiều thời gian nhưng học sinh không rút ra được công thức tổng quát. Mặt
khác, học sinh phải nhớ máy móc công thức cho từng trường hợp và thường
nhầm lẫn dấu của các đại lượng cũng như giữa hai công thức với nhau. Thêm
vào đó, việc áp dụng công thức cho từng bài tập cụ thể cũng khá khó khăn.
Chính vì thế, tôi đã chọn một “ Phương pháp khác khi giảng dạy bài: Định
luật Ôm đối với các loại mạch điện. Mắc các nguồn điện thành bộ”
2.3. Giải pháp thực hiện
Thứ tự sách giáo khoa:
1. Định luật Ôm đối với đoạn mạch chứa nguồn điện.
2. Định luật Ôm đối với đoạn mạch chứa máy thu điện.
3. Công thức tổng quát của định luật Ôm đối với các loại đoạn mạch.
Thay đổi lại:
1. Công thức tổng quát của định luật Ôm đối với các loại đoạn mạch.
ξ r
- Xét mạch điện như hình vẽ
ξr
R
- Áp dụng định luật Ôm cho toàn mạch, ta có:

R+r
3. Định luật Ôm đối với đoạn mạch chứa máy thu điện.
- Xét đoạn mạch như hình vẽ: A
B

4


- Xuất phát từ công thức tổng quát: ξ = 0; r = 0 và dòng điện chạy trong đoạn
−ξ p + U AB
⇒
I
=
mạch có chiều từ A đến B nên:
R + rp
Giáo án thực nghiệm:
Tiết 20, BÀI 14:
ĐỊNH LUẬT ÔM ĐỐI VỚI CÁC LOẠI MẠCH ĐIỆN
MẮC CÁC NGUỒN ĐIỆN THÀNH BỘ (Tiết 1)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
- Thiết lập được các công thức biểu thị định luật Ôm đối với các loại mạch
điện.
- Ghi nhớ công thức tính suất điện động và điện trở trong của bộ nguồn .
2.Kĩ năng
- Vận dụng được các công thức định luật Ôm để giải bài tập.
- Vận dụng được công thức tính suất điện động và điện trở trong của bộ
nguồn gồm các nguồn ghép nối tiếp hoặc ghép song song, ghép hỗn hợp đối
xứng.
II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN

R + r + rp + R1
thu điện .
p, p

,

⇒ ξ − ξ p = I .R1 + ( R + r + rp ) I

B

A
R1

5


Mặt khác:
U AB = I .R1

⇒ ξ − ξ p = U AB + ( R + r + rp ) I

⇒I =

ξ − ξ p − U AB ξ − ξ p + U BA
=
R + r + rp
R + r + rp

- Viết biểu thức định
luật Ôm cho toàn

điện
thu.
- Nếu dòng điện trong đoạn
mạch chạy từ A đến B thì:
ξ − ξ p + U AB

- Lấy một số ví dụ, ⇒ I = R + r + r
p
yêu cầu học sinh viết
biểu thức định luật - Nếu dòng điện trong
mạch chạy từ B đến A th
Ôm
⇒I =

ξ − ξ p + U BA
R + r + rp

Với ξ và r là suất điện động
và điện trở trong của nguồn
điện
ξp và rp là suất phản điện và
điện trở của máy thu điện.
Hoạt động 2: Định luật Ôm đối với đoạn mạch chứa nguồn điện (8 phút)
- Xét đoạn mạch sau:
- Đoạn mạch chứa - Đoạn mạch chứa A
B
nguồn điện. Vì dòng nguồn điện hay máy Từ công thức tổng quát
ξ − ξ p + U AB
điện đi ra từ cực (+)
thu? Tại sao?

ξ = 0; r = 0 Suy ra
- Chạy từ A đến B
thu.
−ξ p + U AB
- Nêu chiều dòng
I=
điện chạy trong đoạn
R + rp
mạch?
Hoạt động 4: Củng cố và giao nhiệm vụ về nhà (9 phút)
- Yêu cầu học sinh nhắc lại công thức định luật Ôm tổng quát cho đoạn
mạch chứa nguồn điện và máy thu điện.
- Hướng dẫn học sinh làm bài tập 3 – Trang 173:
+ Chọn chiều dòng điện chạy trong đoạn mạch.
+ Áp dụng định luật Ôm đối với đoạn mạch chứa nguồn điện và máy thu
điện để tính cường độ dòng điện I.
+ Nếu I > 0: chiều dòng điện đúng như giả sử; I < 0 chiều dòng điện trong
đoạn mạch theo hướng ngược lại.
+ Nếu dòng điện đi ra từ cực (+) thì đó là nguồn điện. Nếu dòng điện đi
vào cực (+) đó là máy thu điện.
+ Áp dụng định luật Ôm đối với đoạn mạch chứa nguồn AC và định luật
Ôm đối với đoạn mạch chứa máy thu điện CB để tính UAC và UCB.
- Đọc trước phần mắc các nguồn điện thành bộ.
2.4. Kết quả nghiên cứu
Sau khi áp dụng “Phương pháp khác khi giảng dạy bài: Định luật Ôm đối
với các loại mạch điện. Mắc nguồn điện thành bộ ” tôi thấy tỉ lệ học sinh thành
lập được công thức định luật Ôm tổng quát cho các loại mạch điện, từ công thức
tổng quát đó suy ra được trường hợp định luật Ôm đối với đoạn mạch chứa
nguồn điện và định luật Ôm đối với đoạn mạch chứa máy thu điện đạt rất cao
(gần 90% ).

được sự góp ý, bổ sung của các thầy cô trong hội đồng khoa học, các đồng
nghiệp để sáng kiến được hoàn thiện hơn nữa. Tôi xin chân thành cảm ơn.
3.2. Kiến nghị
- Đối với tổ chuyên môn: tăng cường thảo luận các cách giảng dạy mới.
Góp ý, thảo luận với đồng nghiệp từ đó đưa ra những phương án tối ưu cho các
bài giảng nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy.
- Đối với nhà trường: tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên có thể áp dụng
những sáng kiến mới trong giảng dạy giúp học sinh có thể dễ dàng chiếm lĩnh
kiến thức.

XÁC NHẬN
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 22 tháng 5 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Tác giả

Hà Kim Quy

8


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa Vật lý 11 nâng cao – NXB Giáo dục – Xuất bản năm 2007
2. Bài giảng: Phương pháp dạy học Vật lý ở trường THPT – Bộ môn PP – CNKhoa Sư phạm – ĐH Quốc gia Hà Nội – Năm 2006.

9



C

Năm học
đánh giá
xếp loại
2013

giảng dạy phần công thức
cộng vận tốc

10