M ỤC L ỤC
Trang
1.

Mở đầu

-1-

1.1.

Lí do chọn đề tài

-1-

1.2.

Mục đích nghiên cứu

-1-

1.3.

Đối tượng nghiên cứu

-1-

1.4.

Phương pháp nghiên cứu

-1-


Kết luận và kiến nghị

-20-

3.1.

Kết luận

-20-

3.2.

Kiến nghị

-20-

Tài liệu tham khảo

-21-

2.

3.

0


1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài.

Bệnh AIDS là một vấn đề rất rộng, nhiều và khó. Ở đây tôi chỉ đề cập đến
một phần của căn bệnh nhằm giúp các em tăng thêm kiến thức và sự hiểu biết về
căn bệnh nguy hiểm này. Để ngay bản thân các em có một ý thức phòng bệnh tốt
nhất cũng như tuyên truyền cho người thân và cộng đồng xung quanh mình. Vì
thế hệ trẻ nhất là học sinh lớp 10 rất cần một vốn kiến thức toàn diện để vào đời
mà để làm được điều đó thì phải có một ý thức học tập tốt.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Nâng cao hiểu biết về bệnh AIDS cho học sinh các lớp 10 trường THPT
Triệu Sơn 1 Triệu Sơn.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở vấn đề đạt ra tôi sử dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng lí thuyết.
1


Nghiên cứu cấu trúc, nội dung bài 30.
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin.
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp thực nghiệm.
- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu.
Sử dụng phương pháp thống kê toán học để thống kê, xử lí, đánh giá kết
quả thu được.
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Chủ trương của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT trong cuộc chiến chống đại dịch
HIV/AIDS, công tác tuyên truyền được xem là yếu tố quan trọng. Nhất là đối
với mỗi nhà trường, bởi đây chính là “pháo đài” quan trọng để nâng cao nhận
thức cho mọi người về con đường dẫn đến các nguy cơ lây nhiễm HIV và làm
thay đổi cách nhìn của toàn xã hội đối với dịch bệnh HIV/AIDS.
Đặc biệt là tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc công văn số

15 - 12% 110 - 88%
Các giai đoạn biểu hiện của bệnh
7
125
22- 18% 103 - 82%
AIDS
8
Các biện pháp phòng bệnh HIV/AIDS 125
19 - 15% 106 - 85%
Từ kết quả trên cho ta thấy được sự hiểu biết của học sinh đang còn thiếu,
yếu và trong trường tôi bài này chưa tổ chức giảng dạy dưới dạng dạy ngoại
khóa mà chỉ dạy ở buổi học chính khóa. Vì thế nên tôi xây dựng đề tài này nhằm
giúp học sinh lớp 10 tăng thêm kiến thức và để các em có khả năng nhìn toàn
diện về bệnh AIDS, khả năng tuyên truyền cho cộng đồng xung quanh về
HIV/AIDS.
2.3. Các biện pháp tổ chức thực hiện
Thiết kế giáo án ngoại khóa: "Nâng cao hiểu biết về bệnh AIDS cho học sinh
thông qua dạy học bài 30 – Sự nhân lên của virut trong tế bào chủ - Sinh
học 10 cơ bản" (Thiết kế giáo án điện tử và trình chiếu bài giảng bằng máy
chiếu đa năng).
Tiế 31 Bài 30. SỰ NHÂN LÊN CỦA VIRUT TRONG TẾ BÀO CHỦ.
I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
- Về kiến thức:
+ Học sinh hiểu biết rõ về HIV/AIDS: khái niệm HIV, AIDS, cơ chế gây
bệnh, con đường lây nhiễm, tác hại đối với cơ thể…
+ Hiểu được tầm quan trọng và ý nghĩa cấp bách của công cuộc phòng
chống HIV/AIDS.
+ Hiểu được trách nhiệm của công dân nói chung và học sinh nói riêng
trong việc tham gia đẩy lùi đại dịch AIDS.
+ Hiểu được trách nhiệm đạo đức của công dân trong mối quan hệ với

2. Học sinh:
- Cá nhân: Sách giáo khoa, bút dạ, giấy khổ A4, các tranh ảnh sưu tầm liên quan
đến bài học đã được giáo viên và nhóm giao.
- Nhóm: Giấy khổ A0, bút dạ, băng dính hai mặt, tranh ảnh tư liệu liên quan đã
được phân công khi thực hiện dự án.
- Nhóm trực nhật kê bàn theo hình thức học nhóm.
III. PHƯƠNG PHÁP
- Nêu vấn đề.
- Thuyết trình.
- Dạy học tích cực: Hoạt động cặp đôi, kĩ thuật động não,hoạt động nhóm.
IV. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
* Cách tổ chức buổi dạy học ngoại khóa: GV chia các lớp thành 6 nhóm lớn
mỗi nhóm chia thành các nhóm nhỏ cách phân chia nhóm nhỏ theo địa bàn các
em gần nhà nhau để tiện trao đổi kiến thức
Mỗi nhóm cử 1 nhóm trưởng và 1 thư kí ghi chép kiến thức để báo cáo.
A. Hoạt động khởi động
Khởi động, tạo tình huống học tập để giới thiệu bài học
1. Mục tiêu:
Khởi động bài học bằng hình ảnh tư liệu có liên quan, sau đó dẫn dắt vào
bài, xác định trọng tâm, yêu cầu của bài học.
2. Phương thức:
- Tạo tình huống giới thiệu bài học và chuyển giao nhiệm vụ học tập:
GV đưa ra một số hình ảnh liên quan đến bệnh AIDS sau đó yêu cầu HS
quan sát các hình ảnh và thảo luận một số câu hỏi.
Những hình ảnh dưới đây cho biết:
a. Chúng ta đang nói đến căn bệnh nào?
b. Các con đường lây nhiễm HIV?
c. Để phòng tránh được căn bệnh này chúng ta cần làm gì ?
4


Dự kiến sản
phẩm
1. Mục tiêu:
I- KHÁI
Yêu cầu HS nắm và hiểu được:
NIỆM HIV/
Các khái niệm: HIV, AIDS, vi sinh vật cơ hội, bệnh cơ hội: AIDS.
2. Phương thức:
1.2. Khái
- Chuyển giao nhiệm vụ học tập :
niệm:
GV đưa ra một số hình ảnh liên quan đến khái niệm HIV, AIDS - HIV :
sau đó yêu cầu HS quan sát các hình ảnh và thảo luận một số - AIDS:
câu hỏi dưới đây:
- Vi sinh vật
cơ hội:
- Bệnh cơ hội:
1.2. Nguyên
nhân bệnh
AIDS.

Hình vi-rút HIV [3] Lao phổi giai đoạn cuối của AIDS[3]
a. HIV là gì?
b. AIDS là gì?
c. Vi sinh vật cơ hội là gì?
d. Bệnh cơ hội là gì?
e. Nguyên nhân bệnh AIDS?
- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: HS quan sát hình ảnh, lắng
nghe câu hỏi, suy nghĩ độc lập.
- Báo cáo sản phẩm: HS trả lời câu hỏi.

+ Cấu tạo virut HIV.
2. Phương thức:
- Chuyển giao nhiệm vụ học tập :
GV chiếu hình ảnh virut HIV, sau đó yêu cầu HS quan sát
hình ảnh và thảo luận trình bày cấu tạo virut HIV [3].

- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: HS quan sát hình ảnh,
lắng nghe câu hỏi, suy nghĩ độc lập.
- Báo cáo sản phẩm: HS trả lời câu hỏi.
- Nhận xét, đánh giá: GV yêu cầu HS khác nhận xét câu trả
lời, đánh giá hoạt động của HS và chuẩn hóa kiến thức.
Dự kiến sản phẩm
II. Cấu tạo virut HIV.
- Cấu tạo HIV.
HIV được xếp vào phân nhóm Lenti vi rút thuộc họ Retro vi rút. Người ta đã
phân lập về cấu trúc, HIV có dạng hình cầu, đường kính 100-120 nm gồm 3
lớp:
- Lớp vỏ ngoài: Là một màng lipid kép, cùng gắn trên màng này là các gai nhú,
bản chất là các phân tử glycoprotein, các phân tử này có ái tính gắn rất cao với
các phân tử CD4.
- Lớp vỏ trong: Gồm 2 lớp prôtêin
- Lớp lõi: Gồm bộ gen có 2 chuỗi
7


ARN gắn enzym phiên mã ngược RT (reverse transcriptase), enzym này sẽ biến
đổi mã gen của HIV là ARN thành ADN. Enzym intergrase (men tích hợp) giúp
cho ADN của HIV được gắn vào trong ADN của tế bào bị nhiễm. Ngoài ra còn
có enzym protease (men thủy phân prôtêin) có tác dụng cắt các polyprôtêin được
mã hóa thành các prôtêin cấu trúc hoặc chức năng, tổng hợp thành một vi rút

hiểu, hướng dẫn các em tìm kiếm, xử lí thông tin.
- HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: Chuẩn bị tốt nội dung
8


các bài thuyết trình của nhóm mình trên Pown point.
* Trong quá trình HS thực hiện nhiệm vụ, giáo viên cần:
- Thường xuyên kiểm tra tiến trình thực hiện dự án của các em
và trợ giúp các em khi cần thiết.
- Hướng dẫn học sinh các kĩ năng Word, Powerpoint.
- Cung cấp các tài liệu tham khảo, các địa chỉ trang web tin cậy
để các em chủ động tìm kiếm thông tin:
- Công bố các tiêu chí đánh giá sản phẩm, đánh giá nhóm, từng
các nhân.
CÁC NHÓM TRÌNH BÀY SẢN PHẨM
1. Mục tiêu :
Các nhóm báo cáo sản phẩm đã được GV giao nhiệm vụ.
2. Phương thức:
- Mỗi nhóm báo cáo tối đa trong 3 phút.
- Các nhóm khác lắng nghe, sau đó các nhóm sẽ thảo luận,
nhận xét, bổ sung cho mỗi sản phẩm.
- Giáo viên nhận xét, góp ý và rút kinh nghiệm cho từng nhóm.
- Giáo viên cho điểm từng nhóm và cho điểm cá nhân theo các
tiêu chí đã công bố từ trước.
Dự kiến sản phẩm
.III. Ba con đường lây truyền HIV:
- Qua đường máu: truyền máu, tiêm chích, xăm hình... đã bị nhiễm HIV.
+ Sử dụng chung kim tiêm, trang bị tiêm chích ma túy đã nhiễm HIV
+ Dùng chung đồ vật xăm mình và xỏ lỗ thân thể mà không được tiệt trùng có
nguy cơ cao nhiễm HIV nếu người sử dụng trước bị nhiễm bệnh HIV.

GV chiếu cho HS xem đoạn phim cơ chế nhân lên của virut HIV
Quan sát hình ảnh liên quan đến cơ chế gây bệnh AIDS sau đó
yêu cầu HS quan sát các hình ảnh và thảo luận nhóm một số câu
hỏi dưới đây:
a. Nhóm 1, 2, 3 quan sát hình ảnh và kết hợp nghiên cứu sách
giáo khoa cho biết cơ chế nhân lên của virut HIV?
b. Nhóm 4, 5,6 quan sát hình ảnh và kết hợp nghiên cứu sách
giáo khoa cho biết cơ chế của AIDS?
- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: HS quan sát hình ảnh, lắng
nghe câu hỏi, suy nghĩ độc lập,trao đổi nhóm.
- Báo cáo sản phẩm: HS đại diện nhóm trả lời câu hỏi.
- Nhận xét, đánh giá: GV yêu cầu HS khác nhận xét câu trả lời,
đánh giá hoạt động của HS và chuẩn hóa kiến thức.
Dự kiến sản phẩm
IV. Cơ chế xâm nhập của virut HIV.
4.1 Cơ chế nhân lên của virut HIV: Tóm tắt bằng sơ đồ.

Cơ chế nhân lên của virut HIV [3]
4.2 Cơ chế xâm nhập của virut HIV vào cơ thể:
Tóm tắt bằng sơ đồ.

10


Cơ chế gây bệnh [3]
- Sau khi xâm nhập cơ thể, HIV tấn công ngay vào các bạch cầu, nhất là lympho
bào T- CD4. HIV sử dụng chính chất liệu di truyền của các tế bào bạch cầu này
để nhân lên, để sinh sôi nảy nở. Như vậy, bạch cầu không những không bao vây,
tiêu diệt được HIV, mà còn bị HIV biến thành “kẻ tòng phạm” và cuối cùng bị
HIV phá huỷ.



Các giai đoạn
Đặc điểm
Giai đoạn sơ nhiễm
Giai đoạn không triệu chứng
Giai đoạn biểu hiện triệu chứng ở
cơ thể
- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: HS quan sát hình ảnh, nghiên
cứu SGK hoàn thành PHT.
- Báo cáo sản phẩm: HS đại diện từng nhóm trình bày.
- Nhận xét, đánh giá: GV yêu cầu HS khác nhận xét câu trả lời,
đánh giá hoạt động của HS và chuẩn hóa kiến thức.
Dự kiến sản phẩm
V. Ba giai đoạn phát triển của bệnh AIDS

Ba giai đoạn phát triển của AIDS [6]
- Giai đoạn sơ nhiễm: kéo dài 2 tuần - 3 tháng: Thường không có triệu chứng
hoặc biểu hiện nhẹ.
- Giai đoạn không triệu chứng: kéo dài 1 - 10 năm
- Giai đoạn biểu hiện triệu chứng ở cơ thể

Biểu hiện của cơ thể giai đoạn cuối. [3]
Cuối cùng xuất hiện các bệnh cơ hội: sốt, tiêu chảy, ung thư…à Tử vong.
12


Giai đoạn cuối của AIDS [3]
Hoạt động 6. Tìm hiểu các biện pháp phòng ngừa bệnh AIDS.
Hoạt động của GV và HS

- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: HS quan sát hình ảnh, trả
lời câu hỏi.
- Báo cáo sản phẩm: HS đại diện nhóm trả lời câu hỏi.
- Nhận xét, đánh giá: GV yêu cầu HS khác nhận xét câu trả
lời, đánh giá hoạt động của HS và chuẩn hóa kiến thức.
Dự kiến sản phẩm
VI. Các biện pháp phòng ngừa bệnh AIDS.
Hiện nay chưa có vacxin phòng HIV hữu hiệu, các thuốc hiện có chỉ làm chậm
tiến trình dẫn đến bệnh AIDS. Để phòng ngừa bệnh cần:
- Các biện pháp phòng bệnh AIDS gồm: Sơ đồ [3]

- Thông điệp phòng chống HIV/AIDS là: [7]
* Tham gia bảo hiểm y tế là cách tốt nhất để người nhiễm HIV được điều trị
HIV/AIDS liên tục suốt đời!
Có 7 dịch vụ y tế về HIV/ AIDS.

Các dịch vụ phòng chống HIV/AIDS. [3]
* Người có hành vi nguy cơ cao nên xét nghiệm HIV định kỳ 6 tháng 1 lần.
* Methadone – Liều thuốc vàng cho người nghiện ma túy!
14


* Phụ nữ mang thai cần xét nghiệm HIV trong 3 tháng đầu để dự phòng lây
truyền HIV từ mẹ sang con!
* Xét nghiệm HIV sớm là để bảo vệ chính mình và người thân!
* Điều trị ARV sớm giúp người nhiễm HIV sống khỏe mạnh và giảm lây nhiễm
HIV cho người khác!
* Không kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm HIV/AIDS!
Chúng ta không thể bảo vệ được chính mình bằng cách “dựng lên các bức tường
rào ngăn cách” với những người bị nhiễm HIV/AIDS. Trong thế giới AIDS

GV khái quát toàn bộ kiến thức cho HS bằng sơ đồ tư duy để củng cố kiến
thức cho HS

Sơ đồ tư duy [3]
16


3. Dự kiến sản phẩm:
D. Hoạt động vận dụng mở rộng
1. Mục tiêu: Nhằm vận dụng, liên hệ mở rộng kiến thức đã học với đời sống
thực tế.
2. Phương thức: làm việc cả lớp, các nhóm.
- Chuyển giao nhiệm vụ HS chuẩn bị ở nhà:
Câu 1: Những người được chẩn đoán nhiễm HIV khi nào bắt đầu điều trị ARV?
Câu 2: Sau khi học xong bài này bản thân em sẽ làm gì để phòng tránh căn bệnh
AIDS cho mình và cộng đồng?
- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: HS ghi chép và thực hiện nhiệm vụ tại nhà
- Báo cáo sản phẩm: HS các nhóm trình bày kiến thức đã chuẩn bị ở nhà.
- Nhận xét, đánh giá: GV nhận xét đánh giá câu trả lời của HS từng nhóm
3. Dự kiến sản phẩm:
Câu 1: - Nhiều người được chẩn đoán nhiễm HIV vẫn chưa tham gia điều trị
ARV, khi bệnh nhân nhiễm HIV điều trị thuốc ARV sẽ kéo dài tuổi thọ.
Việc điều trị ARV hiện nay đã được mở rộng tới tất cả các huyện, thị, thành phố
trong toàn tỉnh với 8/9 cơ sở điều trị ARV. Thuốc ARV hiện nay đang được các
dự án cấp miễn phí và sẽ được cấp thông qua bảo hiểm y tế trong những năm
tới. Việc điều trị ARV đã được Bộ Y tế mở rộng cho tất cả mọi người được chẩn
đoán nhiễm HIV sẽ điều trị ngay mà không phụ thuộc vào số lượng tế bào CD4
và giai đoạn lâm sàng. Hiện nay đến tháng 9/2018 Bình Dương có 2.709 người
nhiễm HIV được điều trị bằng thuốc ARV.
- Vậy thì khi nào bắt đầu điều trị ARV?

Tại buổi lễ, đồng chí Trịnh Thị Lan – phó hiệu trưởng trườngTHPT Triệu
Sơn 1 đọc bài phát biểu tuyên truyền về phòng chống ma túy, HIV/ADIS. Thầy
Lê Thanh Tùng – đại diện cán bộ giáo viên; Em Lê Xuân Quang – lớp 11C2 –
đại diện học sinh đã phát biểu và ký cam kết 4 có, 4 không với phòng chống ma
túy –HIV/ADIS
* GV chú ý cho học sinh HIV không lây qua những sinh hoạt đời thường sau
không phải là nguyên nhân nhiễm HIV [9].
- Các hoạt động giao tiếp: ôm hôn, nói chuyện, ho, bắt tay….
- Dùng chung đồ dùng sinh hoạt: bát đũa ăn uống, chén uống nước, bồn tắm,
quần áo, ghế ngồi…
- Côn trùng và gia súc không có khả năng lây truyền HIV, bao gồm cả muỗi,
ruồi, chó, mèo, chim…
* GV cung cấp một số hoạt động phòng chống AIDS.
Sáng 1/12/ 2018, tại TP.Hồ Chí Minh Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến
chủ trì lễ mít tinh cấp Quốc gia hưởng ứng tháng hành động quốc gia phòng,
chống HIV/AIDS và ngày thế giới phòng chống AIDS năm 2018 (ngày 1/12),
với chủ đề “Hãy hành động để hướng tới mục tiêu 90-90-90 vào năm 2020” [10]
.

18


Trường THPT Triệu Sơn1 tổ chức lễ mít tinh triển khai phòng chống HIV/AIDS
đợt năm học 2018-2019 vào sáng ngày 10/09/2018 [11].

Trường THPT Đông Sơn1 tổ chức lễ mít tinh triển khai phòng chống HIV/AIDS
đợt năm học 2018-2019” [12].

2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với
bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.

106 - 85% 19 - 15%
Các giai đoạn biểu hiện của bệnh
7
125
110 - 88% 15 - 12%
AIDS
Các biện pháp phòng bệnh HIV/
8
125
122 - 98% 3 - 2%
AIDS
19


Từ bảng kết quả trên ta thấy đã có sự thay đổi rõ rệt về nhận thức của các em về
căn bệnh này. Qua quá trình giảng dạy trong buổi ngoại khóa tôi nhận thấy
không khí học tập ở lớp học trở nên sôi nổi hơn, phát biểu nhiều, trả lời tốt hơn.
Các em tỏ ra hứng thú say mê học tập và quan trọng là nhận thức về căn bệnh
AIDS tốt hơn, hiểu biết hơn. Bài học cũng như một hồi chuông cảnh tỉnh cho
những em học sinh coi thường tính mạng của mình với những thói quen xấu và
lối sống buông thả.
Tóm lại, các kết quả thu được cơ bản đã xác nhận tính hiệu quả của đề tài.
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ.
3.1. Kết luận
Qua thực tế trong buổi học ngoại khóa trên tôi nhận thấy nó có tác dụng
rất to lớn đối với các em về hình thành ý thức học tập .Giúp các em có cái nhìn
nhận đúng đắn về tác hại của các tệ nạn xã hội, góp phần không nhỏ trong sự
phát triển của đất nước đối với đời sống và xã hội. Chính điều này là động lực
thúc đẩy người giáo viên bộ môn sinh học không ngừng học hỏi, tìm tòi để đem
lại những kiến thức bổ ích cũng như các phương pháp dạy học tốt nhất.

[3] Trang web https://www.google.com/search
[4] Trang web http://baovesusong.net
[5] Trang web http://baovesusong.net
[6] Trang web Visinhyhoc. Net
[7] Báo KHOA TRUYỀN THÔNG TTPC HIV
[8] Trang web http://ytevietnam.edu.vn
[9] Trang web http://ytevietnam.edu.vn
[10] Trang web https://baomoi.com - Hiếu Nguyễn
[11] Trang web http://trieuson.tuoitrethanhhoa.vn
[12] Trang web http://thpt-dongson1thanhhoa.edu.vn
[13] Nguyễn Thành Đạt (chủ biên). Sách giáo viên sinh học 10 cơ bản. Nxb
giáo dục 2006.
[14] Nguyễn Thành Đạt (tổng chủ biên), Phạm Văn Lập (chủ biên), Đặng Hữu
Lanh, Mai Sĩ Tuấn, Sách giáo khoa sinh học 10 cơ bản. Nxb Giáo dục
năm 2008.
[15] Vũ Văn Vụ (tổng chủ biên), Nguyễn Như Hiền (đồng chủ biên),
Vũ Đức Lưu (chủ biên), Trịnh Đình Đạt, Chu Văn Mẫn, Vũ Trung Tạng.
Sách giáo khoa sinh học 10 cơ bản. Nxb Giáo dục năm 2008.

21


SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 1

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

NÂNG CAO HIỂU BIẾT VỀ BỆNH AIDS
CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC BÀI 30

1.

Áp dụng phương pháp

Năm học đánh
giá xếp loại

Cấp tỉnh

C

2003-2004

Cấp tỉnh

C

2014-2015

tich cực vào giảng dạy
2.

môn sinh học THPT
Ứng dụng công nghệ
thông tin giảng dạy bài:
Ứng dụng ccoong nghệ
nuôi cấy mô tế bào
trong nhân giống cây
trồng nông , lâm nghiệp-