VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ TRẦN VINH

XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH
TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ ĐÔ THỊ TỪ THỰC TIỄN
THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT TỈNH ĐẮK LẮK

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 8.38.01.02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS. VŨ THƯ

ĐẮK LẮK, NĂM 2019


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học độc
lập của cá nhân tôi.
Nội dung cũng như các số liệu trình bày trong luận văn hoàn toàn trung
thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong
bất kỳ các công trình nghiên cứu khoa học nào khác.
Tác giả luận văn

LÊ TRẦN VINH

i


Mục đích và nhiệm vụ của luận văn ......................................................... 4

4.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn ....................................... 4

5.

Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn .................. 5

6.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn ................................................. 5

7.

Kết cấu của luận văn ................................................................................. 5

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT
VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ ĐÔ THỊ ............ 7
1.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh
vực trật tự đô thị ................................................................................................ 7
1.1.1. Khái niệm. ............................................................................................... 7
1.1.2. Đặc điểm của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị. ...... 9
1.2. Các nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị ....... 12
1.2.1. Việc xử phạt vi phạm hành chính đối với cá nhân, tổ chức phải tuân
theo các nguyên tắc sau: .................................................................................. 12
1.2.2. Việc áp dụng để xử phạt phải tuân thủ nguyên tắc sau:........................ 13
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong
lĩnh vực trật tự đô thị ....................................................................................... 13

trật tự đô thị tại thành phố Buôn Ma Thuột. ................................................... 37
3.2.1. Nhóm giải pháp chung: ......................................................................... 37
3.2.2. Nhóm giải pháp cụ thể. ......................................................................... 42
3.2.3. Một số kiến nghị đề xuất. ...................................................................... 58
Kết luận Chương 3 .......................................................................................... 60
KẾT LUẬN ..................................................................................................... 61
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................ 63

iv


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1: Kết quả xử lý vi phạm hành chính từ năm 2013 đến tháng 5/2019 26
Bảng 2.2 : Kết quả xử lý vi phạm hành chính từ năm 2017 đến 6/2019 ........ 32

v


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài luận văn
Trật tự đô thị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc phát triển đô thị,
là thước đo đánh giá cho sự phát triển kinh tế - xã hội và văn minh đô thị, là
nền tảng quan trọng cho sự tồn tại và phát triển bền vững của mọi đô thị trong
một Quốc gia. Quản lý trật tự đô thị vừa là nhiệm vụ, vừa là thách thức đặt ra
cho mọi Quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam, nhất là các chính quyền
đô thị hiện nay luôn đặc biệt quan tâm giải quyết, không phân biệt là quốc gia
phát triển hay đang phát triển.
Xác định vấn đề quản lý trật tự đô thị là một nhiệm vụ trọng tâm trong
quá trình xây dựng, phát triển đất nước và văn minh đô thị; trong thời gian
qua, đặc biệt là giai đoạn từ năm 1986 đến nay, Đảng và Nhà nước ta luôn

đến vấn đề về trật tự đô thị như: Xây dựng nhà ở và các công trình xây dựng trái
phép, không phép, sai phép; lấn chiếm vỉa hè và lòng lề đường để buôn bán (chợ
nhỏ, quán cóc, quán ăn, xe đẩy, quầy hàng…), chèo kéo khách, bán hàng rong
(quang gánh, thúng mẹt, xe đạp), rao vặt, đậu đỗ các phương tiện giao thông
không đúng nơi quy định (ô tô, xe máy, xích lô, ba gác, xe đạp), xả rác bừa bãi,
gây ô nhiễm môi trường. Trong khi đó, việc xử phạt không nghiêm đã dẫn đến
tình trạng tái phạm và nhờn luật, điều đó đóng góp phần gây mất trật tự đô thị, cản
trở giao thông đô thị, làm nhếch nhác và mất cảnh quan, mỹ quan đô thị.
Với mong muốn làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn, từ đó đề
xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh
vực trật tự đô thị tại thành phố Buôn Ma Thuột nói riêng và tỉnh Đắk Lắk nói
chung, với mục tiêu là xây dựng một tỉnh Đắk Lắk “Văn hóa - Văn minh đô thị”
và thành phố Buôn Ma Thuột “xanh - sạch - đẹp”, học viên chọn đề tài “Xử phạt
vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị từ thực tiễn thành phố Buôn Ma
Thuột, tỉnh Đắk Lắk” làm đề tài Luận văn Thạc sĩ Luật.

2


2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Trong thời gian qua, nhận thức được tầm quan trọng của xử phạt vi
phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị, đã có khá nhiều công trình
nghiên cứu về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị ở
nhiều khía cạnh, góc độ khác nhau. Cụ thể, bao gồm:
- Luận văn cao học "Hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính
trong lĩnh vực xây dựng, liên hệ qua thực tiễn ở thành phố Hà Nội" của Quân
Ngọc Anh, khoa Luật Trường Đại học Quốc gia Hà Nội, 2009 và một số bài
viết nghiên cứu về lĩnh vực này (02).
- Luận văn cao học "Vi phạm hành chính và tội phạm - Những vấn đề lý
luận và thực tiễn", của Trần Thu Hạnh, Khoa Luật Trường Đại học tổng hợp

phân tích, tổng hợp, logic, so sánh và thống kê.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Luận văn đóng góp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc nghiên cứu,
hoàn thiện các thể chế pháp luật phục vụ yêu cầu công tác xử phạt vi phạm
hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị trong thời gian tới.
- Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin tổng quan về thực trạng pháp
luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị trên địa bàn
thành phố Buôn Ma Thuột; nguyên nhân của những hạn chế và đề ra những
giải pháp để nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật
tự đô thị.
- Luận văn là tài liệu tham khảo cho các cơ quan quản lý nhà nước ở địa
phương có liên quan đến công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực
trật tự đô thị trên địa bàn thành phố Buôn Ma thuột.
7. Kết cấu của luận văn
Bố cục của luận văn được kết cấu gồm 3 Chương:
- Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về xử phạt vi phạm hành
chính trong lĩnh vực trật tự đô thị.
- Chương 2: Thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật

5


tự đô thị tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
- Chương 3: Quan điểm, giải pháp nâng cao hiệu quả xử phạt hành chính
trong lĩnh vực trật tự đô thị tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.

6


Chương 1:

phía cơ quan hành chính Nhà nước.
Khi xử lý vi phạm hành chính chúng ta phải thực hiện theo đúng nguyên
tắc xử lý hành chính. Đối với xử lý hành chính thì phải theo nguyên tắc: Cá nhân
chỉ áp dụng biện pháp xử lý hành chính nếu thuộc một trong các đối tượng (quy
định tại các điều 90, 92, 94 và 96 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012);
việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính phải được tiến hành nhanh chóng,
công khai, khách quan, đúng thẩm quyền, công bàng và đúng quy định của pháp
luật; việc quyết định thời hạn áp dụng biện pháp xử lý hành chính phải căn cứ
vào tính chất mức độ, hậu quả vi phạm hành chính, nhân thân người vi phạm và
tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ.
b) Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp
dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức
thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi
phạm hành chính (khoản 2 điều 2 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012). Xử
phạt vi phạm hành chính có 02 hình thức là xử phạt chính và phạt bổ sung, hình
phạt chính bao gồm cảnh cáo và phạt tiền, hình phạt bổ sung thì bao gồm như:
tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ
hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được
sử dụng để vi phạm hành chính hoặc trục xuất. Các hình thức phạt bổ sung trên
có thể được quy định là hình thức phạt bổ sung hoặc là hình thức xử phạt chính
tùy trong từng trường hợp.
Tuy nhiên, biện pháp khắc phục hậu quả vẫn được áp dụng độc lập trong
trường hợp không ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính, như trong tình thế
cấp thiết, phòng vệ chính đáng, sự kiện bất ngờ, …Ngoài chúng ta cũng cần lưu
ý là: Quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả phải ghi rõ lý do không ra
quyết định xử phạt vi phạm hành chính; tang vật bị tịch thu, tiêu hủy; biện pháp

8




giao thông; vệ sinh môi trường và văn hóa văn minh đô thị…. Xử phạt vi
phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị có một số đặc điểm sau:
- Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính chính là nhiều cơ quan có thẩm
quyền khác nhau, khác với các vụ việc hình sự chỉ do một cơ quan xem xét Tòa
án. Thẩm quyền chung là Chủ tịch UBND các cấp, thẩm quyền của Công an
nhân dân, Hải quan, cơ quan Thuế, Quản lý thị trường, Thanh tra v.v..
- Xử phạt hành chính là biện pháp xử lý có tính cưỡng chế của Nhà
nước, do Nhà nước đặt ra dưới hình thức ban hành văn bản quy phạm pháp
luật để áp dụng đối với các loại vi phạm pháp luật khác nhau tùy theo tính
chất, mức độ của vi phạm và được Nhà nước bảo đảm thực hiện.
Người có thẩm quyền cưỡng chế khi ra quyết định cưỡng chế có nhiệm
vụ tổ chức cưỡng chế như lập kế hoạch, huy động và phân công nhiệm vụ cụ
thể cho các cơ quan, đơn vị có liên quan, chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra việc thực
hiện cưỡng chế.
Cá nhân, tổ chức nhận được quyết định cưỡng chế phải nghiêm chỉnh
chấp hành quyết định cưỡng chế và phải chịu trách nhiệm mọi chi phí về việc
tổ chức thực hiện các biện pháp cưỡng chế; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức
trong việc phối hợp thi hành quyết định cưỡng chế.
- Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính là trình tự pháp luật quy định mà
người có thẩm quyền xử phạt phải nắm vững và tuân thủ triệt để khi tiến hành
xử phạt vi phạm hành chính. Có 02 loại thủ tục xử phạt vi phạm hành chính là
xử phạt vi phạm hành chính không lập biên bản và xử phạt vi phạm hành
chính có lập biên bản.
Xử phạt vi phạm hành chính không lập biên bản được áp dụng trong
trường hợp xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 250.000 đồng đối với cá nhân
và 500.000 đồng đối với tổ chức và người có thẩm quyền xử phạt phải ra
quyết định xử phạt vi phạm hành chính tại chỗ (Sổ tay nghiệp vụ pháp luật về

10

11


vi phạm và những người khác về sự đúng đắn, công bằng, hợp đạo đức của
biện pháp được áp dụng, giáo dục cho mọi công dân tri thức pháp luật, đối với
pháp luật, hình thành ở họ lối sống và làm việc tuân theo pháp luật, bảo vệ
quy tắc, trật tự đô thị đã bị thay đổi do các chủ thể vi phạm hành chính gây ra.
Các hành vi vi phạm và tác dụng giáo dục của biện pháp trách nhiệm được
áp dụng pháp luật các chủ thể vi phạm và những người khác kiềm chế không
thực hiện hành vi trái pháp luật.
- Xử phạt vi phạm hành chính là công cụ bổ trợ cho công tác quản lý nhà
nước trong lĩnh vực trật tự đô thị, qua đó gây tác động đến nhận thức của
người vi phạm về ý thức về tính chính đáng của biện pháp trách nhiệm được
áp dụng, răn đe người vi phạm pháp luật và những người không vững vàng,
dễ vi phạm pháp luật khác.
1.2. Các nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị
1.2.1. Việc xử phạt vi phạm hành chính đối với cá nhân, tổ chức phải tuân theo
các nguyên tắc sau:

- Mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và
phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải
được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật;
- Việc xử phạt vi phạm hành chính được tiến hành nhanh chóng, công
khai, khách quan, đúng thẩm quyền, bảo đảm công bằng, đúng quy định của
pháp luật;
- Việc xử phạt vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ,
hậu quả vi phạm, đối tượng vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng;
- Chỉ xử phạt vi phạm hành chính khi có hành vi vi phạm hành chính do
pháp luật quy định.
+ Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần.

trật tự đô thị.

Hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, đơn giản, dễ hiểu và tạo ra một
khung pháp lý đầy đủ, hoàn chỉnh đảm bảo được sự thống nhất quản lý, làm

13


cơ sở cho việc phân loại vi phạm, ngăn chăn các hành vi vi phạm pháp luật,
nâng cao tính tuân thủ pháp luật của các chủ thể tham gia hoạt động trật tự đô
thị và các cán bộ, công chức thực thi công vụ
Để quản lý nhà nước trong lĩnh vực trật tự đô thị phù hợp với tình hình thực
tế các văn bản quy phạm pháp luật về xử phạt hành chính thông thường được
sửa đổi, bổ sung và phải làm sao để các quy định trong các văn bản quy phạm
pháp luật về vi phạm hành chính thống nhất, đồng bộ nhằm phục vụ có hiệu quả
công tác xử phạt vi phạm hành chính.
1.3.2. Ý thức pháp luật của các chủ thể liên quan đến trật tự đô thị.

Ý thức pháp luật là một yếu tố có ý nghĩa rất lớn ảnh hưởng đến việc
thực hiện pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị,
các tổ chức cá nhân nắm vững, hiểu rõ và chỉ làm những gì pháp luật không
cấm, hạn chế tình trạng vi phạm pháp luật, vì vậy việc tuyên truyền giáo dục
pháp luật một cách sâu rộng và phù hợp với từng đối tượng bằng nhiều hình thức
đa dạng phong phú sẽ mang lại hiệu quả cao.
1.3.3. Tổ chức bộ máy và đội ngũ công chức xử phạt vi phạm hành chính

Bộ máy xử phạt vi phạm hành chính ảnh hưởng không nhỏ tới việc đảm
bảo thực hiện xử phạt vi phạm hành chính, bởi chỉ khi tổ chức bộ máy tinh
gọn, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả thì việc thực hiện xử phạt vi phạm hành
chính trong lĩnh vực trật tự đô thị mới đáp ứng được yêu cầu. Bên cạnh đó,

vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính, biện pháp xử lý vi phạm
hành chính, ý nghĩa và vai trò của sử phạt vi phạm hành chính, các nguyên tắc
xử phạt và áp dụng xử phạt, các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục, các
yếu tố làm ảnh hưởng đến quá trình thực hiện xử phạt, xử phạt vi phạm hành
chính là hoạt động quan trọng của nhà nước, nhằm đáp ứng các yêu cầu văn
minh đô thị, đặc biệt trong quá trình quy hoạch, chỉnh trang đô thị như hiện
nay, đây là lĩnh vực cần được chú trọng, quan tâm chỉ đạo, tổ chức thực hiện,
để sớm điều chỉnh các mối quan hệ này đi vào nề nếp, tuân theo một khuôn
khổ nhất định đúng với chương trình quy hoạch tổng thể đã đề ra.
Công cụ quan trọng để thực hiện việc xử phạt là pháp luật, pháp luật tạo
thành hành lang pháp lý cho các hoạt động quản lý và trật tự đô thị, là công cụ
có tính bắt buộc thực hiện các quy đinh để đảm bảo trật tự đô thị. Nội dung chủ
yếu của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị (như: xử phạt
về trật tự xây dựng đô thị, trật tự an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, nếp
sống văn hóa văn minh đô thị) cũng đã được đề cập đến một cách tổng quát.

16


Chương 2:
THỰC TRẠNG XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH
TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ ĐÔ THỊ TẠI
THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT, TỈNH ĐẮK LẮK
2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và thực trạng tác động đến xử
phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự đô thị ở thành phố Buôn
Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
Thành phố Buôn Ma Thuột là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của
tỉnh Đắk Lắk, có vị trí chiến lược rất quan trọng về chính trị, quốc phòng, an
ninh của vùng Tây Nguyên, có vị trí chiến lượng quan trọng trong sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Có diện tích khoảng 377,09km2 chiếm khoảng

thực hiện nhiệm vụ quản lý trật tự đô thị trên địa bàn thành phố là một trong
các nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và liên tục; Tỉnh ủy, Ban Thường vụ
Thành ủy và UBND thành phố Buôn Ma Thuột đã ban hành các văn bản chỉ
đạo, triển khai thực hiện và tăng cường trong công tác quản lý trật tự xây
dựng và đất đai; thành lập các Đoàn, Tổ kiểm tra liên ngành kiểm tra việc thi
hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý trật tự xây
dựng, đất đai đối với UBND các phường, xã trên địa bàn thành phố.
b) Công tác chỉ đạo điều hành:
Hàng năm, trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột sẽ diễn ra nhiều các
sự kiện lớn như: Lễ hội cà phê, Liên hoan văn hóa cồng chiêng Tây nguyên,
Hội nghị xúc tiến đầu tư khu vực Tây Nguyên, kết hợp thực hiện nhiệm vụ
chính trị được Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh, Thành
ủy và Hội đồng nhân dân thành phố giao và theo chỉ đạo của Ban An toàn
giao thông tỉnh nhằm đảm bảo việc thực hiện đồng bộ và hiệu quả trong công
tác quản lý trật tự đô thị gắn với đảm bảo an toàn giao thông và vệ sinh môi
trường trên địa bàn thành phố; công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng;
UBND Thành phố đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo tổ chức thực hiện.

18


Ngoài ra, UBND thành phố Buôn Ma Thuột thường xuyên chỉ đạo
UBND các xã, phường tại các buổi họp giao ban hàng tháng và ban hành
nhiều văn bản chỉ đạo, nâng cao trách nhiệm quản lý của chính quyền cơ sở
và nâng cao ý thức người dân về việc thực hiện nghiêm pháp luật về đất đai,
trật tự xây dựng và góp phần giữ gìn trật tự đô thị, an toàn giao thông và vệ
sinh môi trường trên địa bàn thành phố, cụ thể:
- Giải tỏa tình trạng lấn chiếm lòng lề đường để kinh doanh, buôn bán tại
các khu vực chợ trung tâm Buôn Ma Thuột, Bệnh viện Đa khoa tỉnh cũ,
Quảng trường 10/3, Trường Đại học Tây Nguyên, thường xuyên gây mất an