BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN VĂN HOÀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN
THEO HƯỚNG TÍCH HỢP
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN MỸ ĐỨC THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC


HÀ NỘI, 2019
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN VĂN HOÀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN
THEO HƯỚNG TÍCH HỢP
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN MỸ ĐỨC THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 81 40 114

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Văn Sơn



đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng 6 năm 2019
Tác giả

Nguyễn Văn Hoàn


MỤC LỤC


DANH MỤC BẢNG BIỂU


DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong thời đại ngày nay, trước sự phát triển như vũ bão của khoa học
kỹ thuật và công nghệ hiện đại, để phát triển nhanh và bền vững đòi hỏi mỗi
quốc gia phải ưu tiên hàng đầu đến phát triển hệ thống giáo dục và đào tạo,
tạo tiền đề quan trọng cho sự phát triển nguồn nhân lực, nhân tài cho đất
nước. Nước ta từ một nước có nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, chuyển
dịch sang cơ chế thị trường, với sự quản lý của nhà nước; trong giai đoạn hiện
nay với tốc độ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đang diễn ra nhanh trên tất cả
các lĩnh vực của đời sống xã hội, nền kinh tế tri thức đang phát triển mạnh, có
phạm vi ảnh hưởng rộng lớn trên toàn quốc, Đảng và Nhà nước ta hết sức chú
trọng phát triển khoa học công nghệ cùng với giáo dục và đào tạo, coi giáo
dục là quốc sách hàng đầu.

động dạy học là công việc được tiến hành liên tục, thường xuyên qua từng giờ
dạy, qua mỗi học kỳ và từng năm học, đây là điều kiện quyết định để đảm bảo
chất lượng giáo dục của nhà trường đáp ứng yêu cầu mục tiêu đào tạo.
Trong những năm gần đây, cùng với quá trình đổi mới đất nước, đổi
mới giáo dục, nên chất lượng giáo dục phổ thông nói chung và chất lượng
giáo dục trung học cơ sở nói riêng đã có sự khởi sắc, ngành giáo dục nước ta
đã đạt được những thành tựu nhất định. Trình độ chuyên môn, năng lực tiếp
cận tri thức mới của học sinh và giáo viên được nâng cao, chất lượng giáo dục
từng bước được phát triển.
Mặc dù đã đạt được những thành tựu trên, nhưng hệ thống giáo dục và
đào tạo nước ta vẫn còn một số yếu kém, bất cập so với yêu cầu phát triển của
đất nước trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày
04/11/2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã khẳng định:
Chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo còn thấp so với yêu cầu, quản lý
giáo dục và đào tạo còn nhiều yếu kém [14].

10


Đại hội Đảng toàn quốc khoá VIII đã chỉ rõ: “Giáo dục và đào tạo vẫn
chưa thực sự trở thành quốc sách hàng đầu, thành động lực phát triển. Chất
lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo tương đối thấp so với yêu cầu, đặc biệt là giáo
dục đại học, giáo dục nghề nghiêp, phương pháp giáo dục, việc tổ chức thi, kiểm
tra và đánh giá kết quả còn lạc hậu, thiếu thực chất. Quản lý giáo dục và đào tạo
còn có mặt yếu kém. Để giải quyết triệt để yếu kém trên đòi hỏi chúng ta cần phải
thay đổi quan niệm và nhận thức về giáo dục, phải hướng tới chất lượng giáo dục
thực chất, điều đó đồng nghĩa với việc phải đổi mới giáo dục và đào tạo, trong đó
chú trọng nâng cao trách nhiệm công tác quản lý và tăng cường các biện pháp
quản lý hoạt động dạy học” [13].
Trong hệ thống giáo dục nước ta, cấp trung học cơ sở là cấp học cơ

cực trong công tác quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn toán ở các
trường THCS huyện Mỹ Đức, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục hiện nay.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý dạy học môn Toán ở
các trường THCS huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội, tác giả đề xuất các biện
pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng tích hợp nhằm nâng cao
chất lượng dạy học ở các trường THCS huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy học môn Toán theo hướng tích hợp ở trường trung học cơ sở.
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng tích hợp ở các trường
THCS huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội.
4. Giả thuyết khoa học
Quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng tích hợp ở các trường
THCS là định hướng trong chương trình giáo dục phổ thông mới sau năm 2018.

12


Trong quá trình tổ chức dạy học môn Toán ở các trường THCS, bên cạnh những
ưu điểm thì còn nhiều yếu điểm, khó khăn như việc thực hiện các chức năng
quản lý hoạt động dạy học chưa quan tâm đúng mức; chưa có các biện pháp
quản lý hiệu quả, phù hợp nhằm phát huy tính chủ động, tích cực của giáo viên
và học sinh. Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý phù hợp và có tính khả thi
thì sẽ nâng cao chất lượng dạy học môn Toán theo hướng tích hợp ở các trường
THCS huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội sẽ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về hoạt động dạy học và quản

7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát: Phương pháp này thực hiện bằng cách tham
gia dự giờ một số giáo viên để từ đó tìm hiểu thêm về thực trạng dạy học và
thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng tích hợp của hiệu
trưởng các trường THCS huyện Mỹ Đức.
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Sử dụng hệ thống bảng câu hỏi,
các phiếu trưng cầu ý kiến đối với cán bộ quản lý và giáo viên ở các trường
THCS trên địa bàn huyện Mỹ Đức.
- Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến một số chuyên gia giáo
dục nhằm thu thập ý kiến đánh giá, ý kiến, giải pháp và những thông tin khoa
học thông qua phiếu điều tra mạn đàm.
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Đây là một phương pháp quan
trọng để đánh giá chất lượng, hiệu quả đào tạo.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Đây là một trong những phương
pháp chủ yếu của đề tài, chọn điển hình để khái quát hóa, hệ thống hóa, kinh
nghiệm quản lý hoạt động dạy học.
- Phương pháp phỏng vấn sâu: Phỏng vấn, trao đổi trực tiếp với cán bộ
quản lý, giáo viên của các trường THCS và tham khảo ý kiến các chuyên gia
với mục đích tìm các kết luận thoả đáng trong việc đánh giá thực trạng công
tác quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng tích hợp.

14


7.3. Phương pháp thống kê toán học: Phương pháp xử lí số liệu bằng
thống kê toán học. Sau khi thu thập các phiếu thăm dò ý kiến, dựa vào kết quả
điều tra, tác giả sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để xử lý số liệu, tính điểm
trung bình, độ lệch chuẩn, thứ bậc, tính một số mối tương quan và kiểm định
độ tin cậy của các số liệu thu được.
8. Những đóng góp của đề tài

và quản lý hoạt động dạy học THCS ở nước ngoài và ở trong nước.
1.1.1.1. Vấn đề hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn
Toán ở ngoài nước.
Như chúng ta đã biết toán học có nguồn gốc xuất phát từ thực tiễn. Số
học ra đời trước hết do nhu cầu đếm. Hình học phát sinh do việc cần thiết phải
đo lại ruộng đất bên bờ sông Nin (Ai cập) sau những trận lụt hàng năm. Khi
nói đến nguồn gốc thực tiễn của Toán học cũng cần nhấn mạnh cả về nguồn
gốc thực tiễn của chính các quy luật của logic hình thức được sử dụng trong
toán học. Lênin viết: “Những hình thức và quy luật logic không phải là cái vỏ
trống rỗng mà là sự phản ánh thế giới khách quan, thực tiễn của con người,
được lặp đi lặp lại hàng nghìn triệu lần, sẽ được củng cố vào ý thức người ta
dưới những hình thức của logic học”.
Theo Ăng ghen, “Đối tượng của Toán học thuần túy là những hình
dạng không gian và những quan hệ số lượng của thế giới khách quan” [7].
Trong hoạt động dạy học môn Toán cần có những mô hình học tập sẽ
giúp các học sinh tiếp thu bài học nhanh hơn, theo V.A.Stoff (Stoff 1966) thì
mô hình học Toán nhất thiết phải có ba đặc trưng cơ bản; tính đơn giản (đơn
giản về mặt tri giác), tính đẳng cấu (mô hình phản ánh đúng một cách đẳng
cấu những thuộc tính nhất định nào đó của đối tượng nghiên cứu mà những
thuộc tính ấy là đối tượng nhận thức của học sinh), tính khác với nguyên bản
(để trong dạy học dễ dàng đạt được mục đích đề ra).
16


Các nhà nghiên cứu giáo dục Nga đã khẳng định rằng: “Kết quả toàn bộ
hoạt động quản lý của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng
đắn và hợp lý hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo viên” [6]. P.V.Zimin,
M.I.Konđakôp, N.I.Saxerđôtôp đi sâu nghiên cứu việc lãnh đạo trong công tác
giảng dạy, giáo dục ở nhà trường và xem đây là khâu then chốt trong hoạt động
quản lý của người Hiệu trưởng. V.A.Xukhomlinxki, Jaxapob nêu ra một số vấn

của đối tượng và hiện tượng”.
Trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Toán, tác giả Phạm Văn
Hoàn cho rằng cần tạo lập cho học sinh tác phong, phương pháp nghiên cứu
và thói quen tự đọc sách.
Theo tác giả Phạm Văn Hoàn, trong công tác dạy học, phụ đạo học sinh
yếu kém môn Toán, thầy giáo nên coi trọng tính vững chắc của kiến thức, kĩ
năng. Không nên chạy theo mục tiêu đề cao, mở rộng kiến thức.
Tài liệu “Những khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục” của tác giả
Nguyễn Ngọc Quang; Tài liệu “Cơ sở của khoa học quản lý giáo dục” của tác
giả Nguyễn Minh Đạo; tài liệu “Quản lý, quản lý giáo dục tiếp cận từ những
mô hình” của tác giả Đặng Quốc Bảo là những tài liệu mà trong đó trình bày
về khái niệm quản lý, quản lý giáo dục và quản lý giáo dục được tiếp cận từ
những mô hình.
Tài liệu “Khơi dậy tiềm năng sáng tạo” của GS.TS. Nguyễn Cảnh Toàn
có đề cập đến việc dạy học tính sáng tạo cho HS thông qua môn Toán. Nghiên
cứu về quản lý nhà trường nói chung và quản lý hoạt động dạy học nói riêng
có các tác giả như: Nguyễn Ngọc Quang, Phạm Viết Vượng, Nguyễn Văn Lê,
Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt…
Các công trình khoa học nói trên với tầm vóc và qui mô về giá trị lý
luận, thực tiễn đã và đang được ứng dụng rộng rãi và mang lại hiệu quả nhất
định trong phát triển sự nghiệp giáo dục. Song, phần lớn các công trình trên
chủ yếu đi sâu vào nghiên cứu về lý luận có tính chất tổng quan về quản lý

18


giáo dục, quản lý trường học, vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở
trường THCS chưa được đề cập nhiều.
Trước yêu cầu bức xúc của thực tiễn ở các trường THCS là đổi mới công
tác quản lý hoạt động dạy học, trong đó có quản lý hoạt động dạy học môn Toán,

mục đích nhất định. Hoạt động là toàn bộ hành vi của một sinh thể.
Theo Triết học, “ hoạt động là quá trình diễn ra giữa con người với giới
tự nhiên, một quá trình trong đó bằng hoạt động của chính mình, con người làm
trung gian, điều tiết và kiểm tra sự trao đổi chất giữa họ và tự nhiên”.
Con người sống luôn luôn hoạt động. Hoạt động là phương thức tồn
tại, đồng thời cũng là con đường hình thành và phát triển nhân cách. Theo
Tâm lý học, cuộc sống con người là một dòng hoạt động, con người là chủ thể
của các hoạt động thay thế nhau. Đó là quá trình chuyển hóa năng lực lao
động cùng các phẩm chất tâm lý khác của bản thân thành sự vật và thành thực
tế. Quá trình ngược lại là quá trình tách những thuộc tính của sự vật, của thực
tế quay trở về với chủ thể, biến thành vốn liếng tinh thần của chủ thể.
Tóm lại, chúng ta có thể hiểu: Hoạt động của con người là quá trình tác
động qua lại giữa con người và thế giới xung quanh để tạo ra sản phẩm cả về
phía thế giới và cả về phía con người.
Trong quá trình tác động qua lại đó, có hai quá trình diễn ra đồng thời,
thống nhất và bổ sung cho nhau:
- Quá trình thứ nhất là chủ thể chuyển năng lực của mình thành sản
phẩm hoạt động và tâm lí của con người được bộc lộ, được khách quan hóa
trong quá trình làm ra sản phẩm. Quá trình này được gọi là quá trình đối
tượng hóa (quá trình xuất tâm).
- Quá trình thứ hai là chủ thể chuyển nội dung khách thể (quy luật bản
chất của sự vật) vào bản thân của mình tạo nên tâm lí, ý thức, nhân cách của bản
thân và con người chiếm lĩnh (lĩnh hội) thế giới. Quá trình này là quá trình hình
thành tâm lý ở chủ thể còn gọi là quá trình chủ thể hóa (quá trình nhập tâm).

20


Tóm lại, trong hoạt động con người vừa tạo ra sản phẩm về phía thế
giới, vừa tạo ra tâm lý của chính mình. Như vậy, tâm lý của con người chỉ có

ngặt. Thực tế này dẫn đến tình trạng, trong khá nhiều giờ học trở nên nhàm
chán, sa vào việc truyền thụ tri thức một chiều, chưa hoặc không đáp ứng
được nhu cầu cá nhân người học. Thực chất, những “quy tắc vàng” trong dạy
học phải đảm bảo tính tương tác giữa thầy và trò. Ý kiến của Davydov: “Các
hoạt động dạy- học là các hoạt động cùng nhau của thầy và trò” đã chỉ ra sự
tương tác trong hoạt động dạy học mang tính đặc thù.
Nói là đặc thù vì: một là, hoạt động dạy học nằm trong chuỗi các hoạt
động của con người nhưng đó là hoạt động nghề nghiệp, không phải là hoạt
động của mọi người. Người hoạt động dạy học phải có tiêu chuẩn và năng lực
nghề nghiệp mới có thể tham gia được hoạt động này.
Thứ hai, hoạt động dạy học là hoạt động tương tác. Giáo viên tác động
vào học sinh, dẫn đến học sinh phát triển. Giáo viên căn cứ vào sự thay đổi ở
học sinh để điều chỉnh hoạt động dạy học của mình. Từ đó cho thấy, sự tương
tác trong hoạt động dạy học không phải là sự tương tác giữa các cá nhân hay
nhóm xã hội với nhau như trong hoạt động chính trị, kinh tế, hay các hoạt
động xã hội khác. Trong khi đó, hoạt động dạy học là “hoạt động cùng nhau
của thầy giáo và học sinh”. Thầy và trò cùng hướng đến một mục tiêu. Năng
lực của hoạt động dạy của người thầy và năng lực học của học sinh được thể
hiện ở các mức độ đạt được của mục tiêu chương trình giáo dục đề ra. Chính
vì vậy, hoạt động dạy có kết quả khi nó tác động cùng hướng với hoạt động
học. Hoạt động dạy học có tính tương tác ở chỗ, nó phải bắt nhịp cùng người
học, là người tham gia hoạt động học cả về trí tuệ và tình cảm.
Thứ ba, hoạt động dạy học nhìn từ góc độ hoạt động của người thầy
trong tương tác với họat động học của học sinh là hướng dẫn, tổ chức và điều
khiển hoạt động học của HS. Trong cuốn Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư
phạm, các tác giả đã định nghĩa: “Hoạt động dạy là hoạt động của người lớn

22




của hoạt động dạy. Chính vì hoạt động dạy và học có chung mục tiêu cho nên
hoạt động dạy và học luôn tương tác trong mối quan hệ “cung - cầu”, “nhân quả”... Không thể nói đơn giản thầy hay trò đóng vai trò “chủ động” hay “thụ
động”. Hoạt động dạy học của GV mang ý nghĩa là phương tiện, là công cụ
hỗ trợ thúc đẩy hoạt động học của HS đúng hướng và hiệu quả. Đã là hoạt
động thì tính chủ động là thuộc tính của cả hai bên. Thầy tích cực, chủ động
trong hoạt động dạy và trò tích cực, chủ động tham gia hoạt động học. “Năng
lực người giáo viên là khả năng thực hiện các hoạt động dạy học với chất
lượng cao” [24].
1.2.1.3. Hoạt động học tập:
Khi nói đến hoạt động học cần làm rõ khái niệm học và khái niệm hoạt
động học. Trong cuộc sống đời thường con người luôn luôn có quá trình tích
tiếp thu, tích luỹ những kinh nghiệm sống và trên cơ sở đó tạo nên những tri
thức tiền khoa học, đồng thời làm cơ sở tiếp thu những khái niệm khoa học ở
trong nhà trường. Đó chính là việc học. Việc học là cách học theo phương
pháp của cuộc sống thường ngày, giống như con người khi sinh ra đến khi
chết học ăn học nói học gói học mở, đi một ngày đàng học một sàng khôn…
Trên thực tế, chỉ có phương thức đặc thù (các nhà trường) mới có khả năng tổ
chức để cá nhân tiến hành hoạt động đặc biệt đó là hoạt động học, từ đó hình
thành ở cá nhân những tri thức khoa học, năng lực mới phù hợp với đòi hỏi
của thực tiễn; hoạt động học là khái niệm chính được dùng để chỉ hoạt động
học diễn theo phương thức đặc thù, nhằm chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng, kĩ xảo
trong tâm lý học sư phạm.
Bản chất của hoạt động học: Hoạt động học tập là hoạt động chuyên
hướng vào sự tái tạo lại tri thức ở người học. Sự thuận lợi cho người học ở
đây đó là con đường đi mà để phát hiện lại đã được các nhà khoa học tìm hiểu
trước, giờ người học chỉ việc tái tạo lại. Sự tái tạo ở đây hiểu theo nghĩa là

24