BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN VĂN HOÀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN
THEO HƯỚNG TÍCH HỢP
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN MỸ ĐỨC THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC


HÀ NỘI, 2019
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN VĂN HOÀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN
THEO HƯỚNG TÍCH HỢP
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN MỸ ĐỨC THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 81 40 114

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Văn Sơn



đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng 6 năm 2019
Tác giả

Nguyễn Văn Hoàn


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU..........................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài.......................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu.................................................................................4
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.........................................................4
4. Giả thuyết khoa học..................................................................................4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu................................................................................5
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu...............................................................5
7. Phương pháp nghiên cứu...........................................................................6
8. Những đóng góp của đề tài.......................................................................7
9. Cấu trúc luận văn.......................................................................................7
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN TOÁN THEO HƯỚNG TÍCH HỢP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG
HỌC CƠ SỞ....................................................................................................8
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu................................................................8
1.1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về hoạt động dạy học THCS và
quản lý hoạt động dạy học THCS ở nước ngoài và ở trong nước............8
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài......................................................11
1.2.1. Hoạt động dạy học........................................................................11
1.2.2. Quản lý hoạt động dạy học...........................................................18
1.2.3. Dạy học tích hợp...........................................................................26
1.3. Một số vấn đề lý luận về dạy học tích hợp...........................................30
1.3.1. Mục tiêu của dạy học tích hợp......................................................30

2.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội, giáo dục THCS huyện Mỹ Đức,
thành phố Hà Nội........................................................................................49


2.1.1. Khái quát tình hình kinh tế - xã hội huyện Mỹ Đức, thành phố Hà
Nội...........................................................................................................49
2.1.2. Khái quát về tình hình giáo dục THCS của huyện Mỹ Đức, thành
phố Hà Nội..............................................................................................50
2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng.................................................................51
2.2.1. Mục đích khảo sát.........................................................................51
2.2.2. Nội dung khảo sát.........................................................................51
2.2.3 Đối tượng khảo sát.........................................................................52
2.2.4. Phương pháp khảo sát..................................................................52
2.3. Thực trạng hoạt động dạy học môn Toán theo hướng tích hợp ở các
trường THCS huyện Mỹ Đức......................................................................52
2.3.1. Thực trạng về thực hiện mục tiêu, nội dung chương trình và
phương pháp dạy học môn Toán theo hướng tích hợp............................53
2.3.2. Thực trạng về năng lực giảng dạy môn Toán theo hướng tích hợp
của giáo viên...........................................................................................54
2.3.3. Thực trạng về ý thức học tập môn Toán theo hướng tích hợp của
học sinh...................................................................................................59
2.3.4. Thực trạng về sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học môn Toán
theo hướng tích hợp của các trường THCS............................................60
2.3.5. Thực trạng về kiểm tra, đánh giá kết quả học Toán theo hướng
tích hợp của học sinh THCS huyện Mỹ Đức...........................................61
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng tích hợp ở
các trường THCS huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội.................................62
2.4.1. Thực trạng quản lý việc xây dựng kế hoạch dạy học môn Toán
theo hướng tích hợp................................................................................63
2.4.2. Thực trạng quản lý việc đổi mới nội dung chương trình dạy học



3.2.3. Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tích hợp cho đội
ngũ giáo viên dạy môn Toán ở các trường THCS...................................84
3.2.4. Chỉ đạo giáo viên thiết kế bài giảng và đổi mới phương pháp dạy
học môn Toán theo hướng tích hợp ở các trường THCS........................86
3.2.5. Tổ chức khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, thiết bị dạy học môn
Toán theo hướng tích hợp ở trường THCS.............................................89
3.2.6 Tăng cường kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Toán theo
hướng tích hợp ở trường THCS..............................................................92
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất..............................................95
3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp.............96
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm..................................................................96
3.4.2. Nội dung khảo nghiệm..................................................................96
3.4.3. Đối tượng khảo nghiệm.................................................................97
3.4.4. Phương pháp khảo nghiệm và thang đo.......................................97
3.4.5. Phân tích kết quả khảo nghiệm...................................................100
Kết luận chương 3.......................................................................................103
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.............................................................104
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................108
PHỤ LỤC


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1.

Danh sách 05 trường tiến hành khảo sát tại huyện Mỹ Đức.....52

Bảng 2.2.


...................................................................................................68

Bảng 2.9 .

Thực trạng quản lý giáo viên chuẩn bị kế hoạch bài dạy môn Toán
...................................................................................................69

Bảng 2.10. Thực trạng quản lý giáo viên tổ chức dạy học môn Toán theo
hướng tích hợp..........................................................................70
Bảng 2.11.

Thực trạng quản lý sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học môn
Toán theo hướng tích hợp của học sinh....................................71

Bảng 2.12.

Thực trạng quản lý việc kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học
môn Toán theo hướng tích hợp.................................................72


DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ
Sơ đồ 1.1. Ví dụ về tích hợp đa môn...............................................................28
Sơ đồ 1.2. Ví dụ về tích hợp liên môn.............................................................29

Biểu đồ
Biểu đồ 2.1. Trình độ CBQL, giáo viên tại các trường THCS huyện Mỹ Đức
...................................................................................................55
Biểu đồ 2.2. Thâm niên công tác GV...........................................................55
Biểu đồ 2.3. Thực trạng đánh giá nhận thức tầm quan trọng của các kiến thức

Đồng thời Nghị quyết chỉ rõ “Tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn
diện, đổi mới nội dung phương pháp dạy học ” [12].

1


Như vậy, Giáo dục và đào tạo là chìa khóa mở cửa tiến vào tương lai “
để đào tạo nên con người mới xã hội chủ nghĩa vừa hồng vừa chuyên” đáp
ứng yêu cầu phát triển kịnh tế - xã hội thì phải nâng cao chất lượng giáo dục.
Không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục là một trong những nhiệm
vụ chính trị cực kỳ quan trọng của ngành giáo dục nói chung của mỗi nhà
trường nói riêng, chất lượng giáo dục phụ thuộc nhiều yếu tố.
Một trong những yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng giáo
dục là phải đổi mới công tác quản lý hoạt động dạy học trong mỗi nhà trường.
Trong mỗi nhà trường, hoạt động dạy học là hoạt động chủ đạo, quan
trọng nhất và được đặt lên hàng đầu. Do đó, việc nâng cao chất lượng dạy học
luôn được coi là nhiệm vụ cơ bản và quan trọng nhất của các nhà trường, đây
chính là điều kiện để các nhà trường tồn tại và phát triển. Công tác quản lý hoat
động dạy học là công việc được tiến hành liên tục, thường xuyên qua từng giờ
dạy, qua mỗi học kỳ và từng năm học, đây là điều kiện quyết định để đảm bảo
chất lượng giáo dục của nhà trường đáp ứng yêu cầu mục tiêu đào tạo.
Trong những năm gần đây, cùng với quá trình đổi mới đất nước, đổi
mới giáo dục, nên chất lượng giáo dục phổ thông nói chung và chất lượng
giáo dục trung học cơ sở nói riêng đã có sự khởi sắc, ngành giáo dục nước ta
đã đạt được những thành tựu nhất định. Trình độ chuyên môn, năng lực tiếp
cận tri thức mới của học sinh và giáo viên được nâng cao, chất lượng giáo dục
từng bước được phát triển.
Mặc dù đã đạt được những thành tựu trên, nhưng hệ thống giáo dục và
đào tạo nước ta vẫn còn một số yếu kém, bất cập so với yêu cầu phát triển của
đất nước trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày

xu thế tất yếu trong việc xác định nội dung dạy học ở các trường phổ thông.
Trong những năm gần đây, Phòng GD&ĐT Mỹ Đức cũng đã chỉ đạo quyết liệt
các trường THCS trong huyện đưa tích hợp gắn liền với hoạt động dạy học
trong các nhà trường; Xây dựng nhiều chuyên đề về tích hợp cho các nhà

3


trường trong huyện, có những định hướng phù hợp cho trường mình trong dạy
học, trong đó có bộ môn Toán. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện,
các trường THCS trong huyện vẫn còn gặp không ít khó khăn trong việc định
hướng, chỉ đạo lồng ghép, tích hợp trong hoạt động dạy học nói.
Trước thực tế đó, đòi hỏi người cán bộ quản lý các trường THCS huyện
Mỹ Đức phải nghiên cứu tìm biện pháp đồng chung và bộ môn Toán nói
riêng.bộ và khả thi để quản lý hoạt động dạy học, đáp ứng yêu cầu đổi mới
giáo dục. Từ những lý do trên tác giả chọn vấn đề “Quản lý hoạt động dạy
học môn Toán theo hướng tích hợp tại các Trường trung học cơ sở huyện
Mỹ Đức, thành phố Hà Nội’’ làm đề tài nghiên cứu, hy vọng sẽ góp phần tích
cực trong công tác quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn toán ở các
trường THCS huyện Mỹ Đức, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục hiện nay.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý dạy học môn Toán ở
các trường THCS huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội, tác giả đề xuất các biện
pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng tích hợp nhằm nâng cao
chất lượng dạy học ở các trường THCS huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy học môn Toán theo hướng tích hợp ở trường trung học cơ sở.
3.2 Đối tượng nghiên cứu

- Về khách thể điều tra: Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên
môn, giáo viên, học sinh các trường THCS huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội.
- Về địa bàn và thời gian nghiên cứu: Đề tài khảo sát 5 trường THCS
trên địa bàn huyện Mỹ Đức là:
1. Trường THCS Tế Tiêu
2. Trường THCS Phù Lưu Tế

5


3. Trường THCS Xuy Xá
4. Trường THCS Đại Hưng
5. Trường THCS Phùng Xá
Trong thời gian 3 năm học gần đây 2016-2017 đến 2018-2019
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu lý luận các
văn bản có liên quan đến đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát: Phương pháp này thực hiện bằng cách tham
gia dự giờ một số giáo viên để từ đó tìm hiểu thêm về thực trạng dạy học và
thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng tích hợp của hiệu
trưởng các trường THCS huyện Mỹ Đức.
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Sử dụng hệ thống bảng câu hỏi,
các phiếu trưng cầu ý kiến đối với cán bộ quản lý và giáo viên ở các trường
THCS trên địa bàn huyện Mỹ Đức.
- Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến một số chuyên gia giáo
dục nhằm thu thập ý kiến đánh giá, ý kiến, giải pháp và những thông tin khoa
học thông qua phiếu điều tra mạn đàm.
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Đây là một phương pháp quan

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, nội dung của luận văn
được chia thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo
hướng tích hợp ở các trường THCS.
Chương 2: Thực trạng về quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo
hướng tích hợp ở các trường THCS huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội.
Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo
hướng tích hợp ở các trường THCS huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội.

7


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN
TOÁN THEO HƯỚNG TÍCH HỢP Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về hoạt động dạy học THCS
và quản lý hoạt động dạy học THCS ở nước ngoài và ở trong nước.
1.1.1.1. Vấn đề hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn
Toán ở ngoài nước.
Như chúng ta đã biết toán học có nguồn gốc xuất phát từ thực tiễn. Số
học ra đời trước hết do nhu cầu đếm. Hình học phát sinh do việc cần thiết phải
đo lại ruộng đất bên bờ sông Nin (Ai cập) sau những trận lụt hàng năm. Khi
nói đến nguồn gốc thực tiễn của Toán học cũng cần nhấn mạnh cả về nguồn
gốc thực tiễn của chính các quy luật của logic hình thức được sử dụng trong
toán học. Lênin viết: “Những hình thức và quy luật logic không phải là cái vỏ
trống rỗng mà là sự phản ánh thế giới khách quan, thực tiễn của con người,
được lặp đi lặp lại hàng nghìn triệu lần, sẽ được củng cố vào ý thức người ta
dưới những hình thức của logic học”.

quả trong dạy học thì phải đề cao đến các quy định về nề nếp dạy học, bên
cạnh đó cần nâng cao trình độ của người dạy, lựa chọn được những phương
pháp dạy học theo hướng đề cao năng lực tự học, tự phát huy tinh thần độc
lập suy nghĩ và sáng tạo của người học.
1.1.1.2. Vấn đề hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học môn
Toán ở trong nước
Ngoài hoạt động dạy học môn Toán được tổ chức trên lớp học còn có thể tổ
chức những hoạt động thực hành Toán ngoài nhà trường như ở đồng ruộng, nhà
máy, công xưởng, kể cả những hoạt động có tính chất tập dượt nghiên cứu bao

9


gồm cả các khâu thu thập và xử lí dữ liệu, xử lí mô hình để tìm lời giải, xây dựng
mô hình, đối chiếu lời giải với thực tế để kiểm tra và điều chỉnh.
Đề cập đến phương tiện trực quan trong hoạt động dạy học môn Toán:
“Phương tiện trực quan tượng trưng là một hệ thống kí hiệu quy ước nhằm
biểu diễn tính chất muốn nghiên cứu tách rời khỏi tất cả các tính chất khác
của đối tượng và hiện tượng”.
Trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Toán, tác giả Phạm Văn
Hoàn cho rằng cần tạo lập cho học sinh tác phong, phương pháp nghiên cứu
và thói quen tự đọc sách.
Theo tác giả Phạm Văn Hoàn, trong công tác dạy học, phụ đạo học sinh
yếu kém môn Toán, thầy giáo nên coi trọng tính vững chắc của kiến thức, kĩ
năng. Không nên chạy theo mục tiêu đề cao, mở rộng kiến thức.
Tài liệu “Những khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục” của tác giả
Nguyễn Ngọc Quang; Tài liệu “Cơ sở của khoa học quản lý giáo dục” của tác
giả Nguyễn Minh Đạo; tài liệu “Quản lý, quản lý giáo dục tiếp cận từ những
mô hình” của tác giả Đặng Quốc Bảo là những tài liệu mà trong đó trình bày
về khái niệm quản lý, quản lý giáo dục và quản lý giáo dục được tiếp cận từ

hoạt động dạy học môn Sinh học theo hướng tích hợp ở Trường trung học phổ
thông chuyên Thái Bình” (2015), ... .
Từ các công trình nghiên cứu kể trên, chúng tôi nhận thấy chưa có công
trình nào nghiên cứu sâu về thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán
theo hướng tích hợp ở các trường THCS huyện Mỹ Đức, Thành phố Hà Nội.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Hoạt động dạy học
1.2.1.1. Hoạt động
Theo từ điển Tiếng Việt - Hoàng Phê (1996), hoạt động là việc làm
(làm một việc) cụ thể nhằm một mục đích nhất định. Hành động là kết quả
của hoạt động tư duy.

11


Hành động là tiến hành những việc làm có quan hệ với nhau chặt chẽ
nhằm một mục đích nhất định trong đời sống xã hội; Hành động là thực hiện
một chức năng nhất định trong một chỉnh thể; là vận động, cử động nhằm một
mục đích nhất định. Hoạt động là toàn bộ hành vi của một sinh thể.
Theo Triết học, “ hoạt động là quá trình diễn ra giữa con người với giới
tự nhiên, một quá trình trong đó bằng hoạt động của chính mình, con người làm
trung gian, điều tiết và kiểm tra sự trao đổi chất giữa họ và tự nhiên”.
Con người sống luôn luôn hoạt động. Hoạt động là phương thức tồn
tại, đồng thời cũng là con đường hình thành và phát triển nhân cách. Theo
Tâm lý học, cuộc sống con người là một dòng hoạt động, con người là chủ thể
của các hoạt động thay thế nhau. Đó là quá trình chuyển hóa năng lực lao
động cùng các phẩm chất tâm lý khác của bản thân thành sự vật và thành thực
tế. Quá trình ngược lại là quá trình tách những thuộc tính của sự vật, của thực
tế quay trở về với chủ thể, biến thành vốn liếng tinh thần của chủ thể.
Tóm lại, chúng ta có thể hiểu: Hoạt động của con người là quá trình tác

học tập của học sinh không chỉ là kết quả của việc học mà còn là kết quả của
hoạt động dạy. Không thể tách rời kết quả học tập của trò trong việc đánh giá
kết quả dạy của thầy.
1.2.1.2. Hoạt động dạy học
Hoạt động dạy học là hoạt động được thực hiện theo một chương trình
đã được thiết kếm sẵn, tác động đến người học với mục đích hướng tới việc
hình thành và phát triển năng lực và phẩm chất của người học. Giáo viên
(GV) xây dựng và thiết kế hoạt động dạy học càng chi tiết, càng đầy đủ và cụ
thể bao nhiêu thì công việc dạy học càng hiệu quả bấy nhiêu. Bởi mọi GV đều
mong muốn đạt được thành công và hiệu quả trong các giờ dạy nên họ thường
bỏ qua việc xây dựng chiến lược hoạt động một cách lôgic và khoa học, có
định hướng. Khi nói về hoạt động dạy học của GV, thông thường người ta dễ
nghĩ đến sự hoàn chỉnh có tính đơn phương của nó. Từ đó, xây dựng những

13