Trường THCS Bùi Thò Xuân  Vật lí 9
Ngày soạn : 12/11/2008
Tiết 24 - Bài 22 :
I- MỤC TIÊU:
1-Kiến thức:
- Mô tả thí nghiệm về tác dụng từ của dòng điện .
- Nắm được sự tồn tại của từ trường .
- Nhận biết được từ trường .
2. Kó năng:
- Lắp đặt thí nghiệm và quan sát .
- Kỹ năng nhận biết từ trường .
- Vận dụng kiến thức về từ trường để giải các bài tập có liên quan.
3- Thái độ:
- Ham thích tìm hiểu hiện tượng vật lý .
- Có ý thức bảo vệ môi trường , tránh những tác hại do việc sử dụng những thiết bò do sóng điện từ
gây ra : điện thoại di động, trạm phát sóng của đài phát thanh, ...
II- CHUẨN BỊ:
1- Chuẩn bò của giáo viên:
+ Mỗi nhóm học sinh : một biến thế nguồn , một kim nam châm được đặt trêm giá có trục thẳng đứng,
một công tắc , một đoạn dây dẫn bằng Constantan dài 40 cm , 5 đoạn dây nối , một biến trở và một Ampe
kế .
+ Bảng phụ chi bài tập củng cố và ô chữ .
Phương án tổ chức : Quan sát thí nghiệm , hỏi đáp, hoạt động nhóm, …
2- Chuẩn bò của học sinh:
- Học bài và làm bài tập theo hướng dẫn của giáo viên .
- Nghiên cứu trước bài 22 “Tác dụng từ của dòng điện – Từ trường” .
III- HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
1.Ổn đònh tình hình lớp(1ph):
- Điểm danh học sinh trong lớp .
- Sự chuẩn bò của các nhóm .
2. Kiểm tra bài cũ: (5ph)

nghiệm trong hình 22.1 trang 61
SGK .
- Gọi học sinh nêu mục đích thí
nghiệm , cách bố trí và tiến hành
thí nghiệm .
- Yêu cầu học sinh mắc mạch điện
theo hình 22.1 SGK → tiến hành
thí nghiệm , quan sát để trả lời C
1
.
→ Quan sát các nhóm làm thí
nghiệm (Lưu ý học sinh bố trí thí
nghiệm sao cho đoạn dây dẫn AB
song song với trục của kim nam
châm(kim nam châm nằm dưới
dây dẫn), kiểm tra điểm tiếp xúc
trước khi đóng công tắc
→
quan
sát hiện tượng xảy ra với kim nam
châm .Ngắt công tắc
→
quan sát
vò trí của kim nam châm lúc này) .
H?: Kim nam châm bò lệch khỏi vò
trí ban đầu chứng tỏ điều gì ?
-> Thông báo : Lực đó gọi là lực từ
.Ta nói dòng điện có tác dụng từ
H?: Kim nam châm trở về vò trí
ban đầu khi ngắt dòng điện chứng

sinh ra lực tác dụng lên kim nam
châm thử .
- Cả lớp lắng nghe .
HSK: Kim nam châm trở về vò trí
ban đầu khi ngắt dòng điện chứng
tỏ dòng điện không chạy qua dây
dẫn thẳng nên không sinh ra lực
tác dụng lên kim nam châm .
I/ Lực từ:
1. Thí nghiệm:
Đặt dây dẫn song song
với trục của kim nam
châm .

:Giáo Viên: Khổng Văn Thắng trang 2 Năm học: 2008 - 2009
Hình 22.1
Trường THCS Bùi Thò Xuân  Vật lí 9
-> Thông báo : Dòng điện chạy
qua dây dẫn bất kì cũng có hiện
tượng như vậy (cũng có tính chất
từ).
- Cả lớp lắng nghe và ghi vở kết
luận .
2. Kết luận :
Dòng điện chạy qua dây
dẫn thẳng hay dây dẫn
có hình dạng bất kì , đều
gây ra tác dụng lực lên
kim nam châm đặt gần
nó gọi là lực từ . Ta nói

-> Chốt lại .
Hoạt động 2: Tìm hiểu từ trường:
- Cả lớp lắng nghe .
HSK: Đưa nam châm thử đến các
vò trí khác nhau xung quanh dây
dẫn có dòng điện .
- Làm thí nghiệm quan sát, thảo
luận và cử đại diện trả lời:
C
2
: Khi đưa kim nam châm đến
các vò trí khác nhau xung quanh
dây dẫn có dòng điện hoặc xung
quanh thanh nam châm → kim
nam châm bò lệch khỏi hướng Bắc-
Nam đòa lí .
C
3
: Ở mỗi vò trí, sau khi kim nam
châm đã đứng yên, xoay cho nó
lệch khỏi hướng vừa xác đònh,
buông tay, kim nam châm luôn chỉ
một hướng xác đònh .
→ Lớp tham gia nhận xét .
HSTB-K: Thí nghiệm đó chứng tỏ
không gian xung quanh nam châm
và xung quanh dòng điện có khả
năng tác dụng lực từ lên kim nam
châm đặt trong nó .
- Cá nhân chú ý lắng nghe .

thấy , tia X, tia gama cũng là sóng
điện từ . Các sóng điện từ truyền đi
mang theo năng lượng. Năng lượng
sóng điện từ phụ thuộc vào tần số
và cường độ sóng
→
Các biện pháp
giáo dục học sinh bảo vệ môi
trường :

Xây dựng các trạm phát
sóng điện từ xa khu dân cư.

Sử dụng điện thoại di động hợp
lí, đúng cách, không sử dụng điện
thoại di động để đàm thoại quá lâu
(hàng giờ) để giảm thiểu tác hại
của sóng điện từ đối với cơ thể, tắt
điện thoại khi ngủ hoặc để xa người

Giữ khoảng cách giữa các trạm
phát sóng , phát thanh truyền hình
một cách thích hợp .

Tăng cường sử dụng truyền hình
cáp , điện thoại cố đònh. Chỉ sử
dụng điện thoại di động khi thật
cần thiết .
H?: Người ta không nhận biết trực
tiếp từ trường bằng giác quan →

3. Cách nhận biết từ

:Giáo Viên: Khổng Văn Thắng trang 4 Năm học: 2008 - 2009
Trường THCS Bùi Thò Xuân  Vật lí 9
-> Chốt lại .
H?: Vì sao kim nam châm chỉ theo
hướng Bắc , Nam của đòa lý ?
HSG: Trái đất là một nam châm
khổng lồ . Xung quanh nó có từ
trường gây ra lực từ tác dụng lên
kim nam châm .
trường :
Dùng kim nam châm
(nam châm thử), nơi nào
trong không gian có lực
từ tác dụng lên kim nam
châm thì nơi đó có từ
trường .
9ph
Hoạt động 3:Hướng dẫn học sinh
vận dụng- củng cố :
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ SGK.
- Yêu cầu học sinh nhắc lại cách
bố trí và tiến hành thí nghiệm
chứng tỏ xung quanh dòng điện có
từ trường .
->Thông báo: Thí nghiệm này
được gọi là thí nghiệm Ơ-xtét do
nhà bác học người Đan Mạch Ơ-tét
tiến hành năm 1820. Kết qủa của

vẫn thấy kim nam châm luôn nằm
dọc theo một hướng xác đònh ,
không trùng với hướng Nam –Bắc.
Chứng tỏ không gian xung quanh
nam châm có từ trường.
III- Vận dụng:
C4: Nếu kim nam châm
lệch khỏi hướng Nam-
Bắc thì dây dẫn AB có
dòng điện và ngược lại.
C5: Đặt kim nam châm
ở trạng thái tự do, khi đã
đứng yên kim nam
châm luôn chỉ hướng
Nam-Bắc chứng tỏ xung
quanh Trái Đất có từ
trường .
C6: Có thể kết luận
không gian xung quanh
nam châm có từ trường.

:Giáo Viên: Khổng Văn Thắng trang 5 Năm học: 2008 - 2009