Lê Tấn Hiền Trường THPT Hiệp Đức
Tiết 51 – Làm văn
ĐỌC TIỂU THUYẾT VÀ TRUYỆN NGẮN
1.Mục tiêu: Giúp học sinh
- Hiểu được đặc điểm chung của tiểu thuyết và truyện ngắn .
- Biết cách đọc các tác phẩm thuộc các thể loại tiểu thuyết và truyện ngắn .
2. Phương pháp: Vấn đáp , thuyết giảng, thảo luận nhóm…
3.Phương tiện:
- Thiết kế dạy học của GV, SGK. bảng đen...
4. Tiến trình bài daỵ:
. Kiểm tra bài cũ: Tính cách, số phận nhân vật Chí Phèo thể hiện như thế nào qua những
chi tiết, sự kiện... nổi bật được tác giả Nam Cao kể trong tác phẩm Chí Phèo ?.
. Giới thiệu bài mới: Dựa vào phần Mục tiêu bài dạy, giới thiệu ngắn gọn .

Hoạt động của GV Hoạt động cuả HS Nội dung bài học
Hoạt động 1: Hướng
dẫn HS tìm hiểu và
nắm vững kiến thức
cơ bản
- GV yêu cầu HS chú ý
theo dõi SGK, nêu câu
hỏi và gợi cho HS trả
lời nhằm khắc sâu kiến
thức về đặc điểm chung
2 loại T/T và T/ N
+ Nhân vật văn học là
gì? Nhân vật gồm những
yếu tố nào tạo thành?
Biểu hiện ở những
phương diện nào? Muốn
hiểu nhân vật cần tìm

phẩm Chí Phèo và Số đỏ để
I. Lý thuyết:
1/ Đặc điểm chung của tiểu thuyết và
truyện ngắn:
Tiểu thuyết và truyện ngắn là những thể
loại tiêu biểu của loại truyện.Hai thể loại
này có những đặc điểm chung sau::
a- Hình tượng nhân vật: Được khắc hoạ
bằng những yếu tố:
- Ngoại hình,hành động ngôn ngữ,
biến cố, nội tâm nhằm thể hiện tính cách
và số phận nhân vật.(Chí Phèo, Liên,
Huấn Cao…)
- Mối quan hệ của các nhân vật, giữa
nhân vật với hoàn cảnh chung quanh bộc
lộ địa vị và tính cách nhân vật. (Quan hệ
giữa Huấn Cao và Quản ngục; quan hệ
giữa Quản ngục với môi trường sống…)
- Ý nghĩa của nhân vật: Thể hiện tư
tưởng tình cảm, quan niệm của tác giả về
cuộc đời.(Quan niệm của Nguyễn Tuân về
cái đẹp qua nhân vật Huấn Cao, cái nhìn
đối với người nông dân lương thiện của
Nam Cao qua nhân vật Chí Phèo…)

b- Cốt truyện, chi tiết:
+ Cốt truyện:Là hệ thống sự kiện được
kể trong tác phẩm.
+ Chi tiết: Là những biểu hiện cụ thể cho
1

trẻ, Chữ người tử tù, Số
đỏ...)
GV yêu cầu HS theo
dõi phần II SGK và trả
lời các câu hỏi gợi ý của
GV
+ Qua những kiến thức
được tìm hiểu, theo em
cần chú ý điều gì khi
trả lời (Chẳng hạn : Sự kiện
nào đã diễn ra trong cuộc đời
các nhân vật ?những chi tiết
tả ngoại hình, tâm lí Chí
Phèo, bát cháo hành Thị
Nở...mang lại hiệu quả nghệ
thuật nào cho tp ?)
HS có thể chọn bất kì tác
phẩm nào thuộc 2 thể loại T/T
và T /N đã học chỉ ra các chi
tiết tả hoàn cảnh & phân tích .
Gợi ý: Tác dụng
-Khắc hoạ tính cách, số phận
NV
- Tạo tính hấp dẫn...
+ HS theo dõi- Chú ý cách
mở đầu kết thúc, cách bố trí
chi tiết, các chương đoạn trong
tp và hiệu quả nghệ thuật
mang lại khi tp đến với người
đọc

hồi hộp, chờ đợi gây hứng thú ở người
đọc
e- Lời kể:( Trần thuật ) Gồm
-Ngôn ngữ người kể chuyện ( trực tiếp,
nửa trực tiếp ).
-Ngôn ngữ nhân vật ( đối thoại, độc
thoại ).
Khi phân tích lời kể cần lưu ý:
+ Từ ngữ trong xưng hô.
+ Ngôn ngữ phải mới mẻ không tẻ
nhạt, sáo mòn.
+ Lời văn phải có giọng điệu riêng.

2- Cách đọc tiểu thuyết và truyện
ngắn:
a- Phải nắm vững cốt truyện và nhân
vật chính để có thể hiểu ý nghĩa chung của
tác phẩm và thái độ của tác giả.
b- Phân tích nhân vật chính để hiểu và
tiếp tục suy nghĩ về nhân vật.
2
Lê Tấn Hiền Trường THPT Hiệp Đức
đọc tiểu thuyết và
truyện ngắn?
c- Đọc kỹ lời kể của người kể chuyện
để hiểu tình cảm, thái độ, khuynh hướng
thẩm mỹ và phong cách độc đáo của nhà
văn
Hoạt động 2 :
Hướng dẫn HS làm

GV tổng kết , định
hướng phân tích
GV ra bài tập nâng cao
yêu càu HS về nhà làm
+ HS đọc truyện, phân nhóm
thảo luận ( số lượng tuỳ theo
điều kiện) và trả lời những câu
hỏi.
+Có thể hướng cho HS nhiều
cách tiếp cận tp khác nhau và
nên khuyến khích những khám
phá phát hiện riêng
+Đại diện nhóm trả lời ( do
GV chỉ định bất kì , từ 1-4
HS )
HS ghi bài tập về nhà và thực
hiện trong vở soạn bài.
II. Bài tập vận dụng :
Truyện ngắn “Hương ổi” ( SGK )
* Định hướng phân tích:
- Nhân vật: “tôi” (người kể chuyện)
và cô Ngân (cô hàng xóm vừa đi du học
về).
- Cốt truyện: đơn giản nhưng có thể
tóm tắt được;
- Kết cấu: Đan xen giữa quá khứ và
hiện tại;
- Người kể chuyện: Ngôi thứ nhất
xưng “tôi”;
- Hương ổi là một chi tiết có nhiều