SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
NĂM HỌC 2004 – 2005
Họ và tên : Phạm Ngọc Đôn.
Chức vụ : Giáo viên dạy lớp 2.
Đơn vò công tác : Trường tiểu học Nơ Trang Lơng 2 .
Tên đề tài : Thao tác hoá các hoạt động
học của học sinh trong dạy học toán .
Phạm vi nghiên cứu : Chương trình Toán 2.
. Tài liệu tham khảo
1. 100 câu hỏi đáp về dạy học toán ở tiểu học ,của Phạm Đình Thực
Nhà xuất bản Giáo Dục năm 1998 .
2. Toán 2 của Đỗ Đình Hoan (chủ biên) – Nguyễn ng – Đỗ Tiến Đạt
– Đào Thái Lai – Đỗ Trung Hiệu , Nhà xuất bản Giáo Dục
năm 2004 .
3. Toán 2 sách giáo viên (cùng tác giả ) .
_____________________________
NHẬN XÉT CHUNG
Mục đích của việc dạy học nói chung cũng như việc dạy học toán là
sao cho tất cả học sinh đều hoạt động để chiếm lónh tri thức và thực
hành tri thức. Đây là một trong những đònh hướng quan trọng của việc
đổi mới phương pháp dạy học toán ở tiểu học và cũng là cách dạy học
tiên tiến, nó bám sát nguyên tắc : “DẠY HỌC THÔNG QUA CÁC
HOẠT ĐỘNG BẰNG TAY” của bản thân TỪNG học sinh.
Theo giáo sư Phạm Đình Thực dạy học bằng tay là các kiến thức yêu
cầu học sinh phải lónh hội và vận dụng nó để thực hành giải quyết các
bài tập đều được cụ thể hoá bằng các thao tác. Đó là thao tác hoá các
hoạt động nhận thức của học sinh trong việc dạy học toán.Thao tác hoá
các hoạt động của học sinh có thể thực hiện trên đồ dùng trực quan,viết,
đọc.
Ưu điểm của phương pháp thao tác hoá các hoạt động của học sinh
trong dạy học là:

CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC CỦA HỌC SINH KHI HỌC TOÁN
Việc thao tác hoá các hoạt động học của học sinh rất đa dạng và phong
phú trong mỗi tiết dạy khác nhau thì cách thức thao tác cụ thể khác nhau
.Chung quy lại trong chương trình Toán 2 có một số loại hình thao tac cụ
thể sau :
-Thao tác bằng tay trên đồ dùng : dây là thao tác được học sinh thực
hiện trên bộ đồ dùng học toán trên cơ sở giáo viên hướng dẫn học sinh
thao tác hoặc giáo viên thao tác mẫu học sinh thao tác theo .
- Thao tác bằng tay viết trên vở ,bảng con , phiếu học tập , giấy
nháp .Hình thức thao tác này được thực hiện trong những trường hợp sau
:
. Thực hành thao tác trên đồ dùng và ghi kết quảtìm được vào phiếu
học tập như khi lập bảng cộng ,bảng nhân .
. Học sinh ghi lại kết quả nhận xét của mình khi giáo viên trình bày
đồ dùng như khi giáo viên trình bày những hình vuông biểu diễn số tự
nhiên , học sinh đọc số và ghi số đó vào bảng con hoặc vở .
. Học sinh thao tác viết khi nhận một số lệnh của giáo viên như khi
dạy học về phân số .
.Học sinh thao tác khi thực hành luyện tập .
Để cụ thể hoá hơn việc thao tác hoá các hoạt động học của học sinh ,sau
đây tôi xin trình bày cách thao tác trong các kiến thức toán chương trình
Toán 2

1.Thao tác hoá các hoạt động học khi dạy học các phép tính về số học
a) Phép cộng
. Bước 1 . Giáo viên và học sinh cùng chuẩn bò thẻ 10 que tính và các
que tính rời ,học sinh sẽ nhặt một số que tính ở một nhóm que tính rời
bỏ sang nhóm que tính rời kia để được một chục que tính . Sau đó tính
tổng số chục que tính và số que tính rời để hình thành nên phép cộng.
Bước 2. Giáo viên thực hiện lại que tính trên bảng từ , hướng dẫn

mấy hình vuông? Học sinh nói kết quả và ghi vào bảng 3 hình vuông .
Giáo viên ghi 6:2 = 3 đọc là sáu chia cho hai bằng ba.
* Bước 2. Học sinh ghi lại vào bảng 6 : 2 = 3 đọc sáu chia cho hai bằng
ba, chỉ dấu : đọc dấu chia.
Khi xây dựng bảng chia cho học sinh giáo viên dựa vào phép nhân
để xây dựng phép chia cho học sinh trên cơ sở phép chia là phép tính
ngược lại của phép nhân có nghóa là tìm thừa số chưa biết, để học sinh
tự xây dựng bảng chia
2.Một số thao tác khi dạy số tự nhiên và phân số
Trong chương trình Toán 2 , hình thành cho học sinh về số tự nhiên có
ba chữ số là củng cố các kiến thức về hàng đơn vò , hàng chục, mở rộng
thêm hàng trăm để xây dựng dãy số tự nhiên từ 1 đến 1000.Thao tác
trong các tiết dạy co thể lam như sau :
- Cho học sinh lấy ra các ô vuông biểu diễn các số hàng đơn vò ,viết
bảng con và đọc các số đó để hình thành các số hàng đơn vò .
- Học sinh lấy ra thẻ hính vuông biểu diễn 1 chục rồi đếm từ 1 đến 10
rồi viết 10 vào bảng .Giáo viên giới thiệu 10 đơn vò bằng chục.Học
sinh viết tiếp voa bảng con 10 đơn vò = 1 chục đọc mười đơn vò
bằng một chục .
- Học sinh lấy các thẻ biểu diễn số chục rồi đếm từ 1chục đến 10 chục
rồi viết 10 chục .Giáo viên giới thiệu 10 chục bằng 1 trăm . học sinh
viết bảng con 10 chục= 100 rồi đọc mười chục bằng một
trăm . Tiếp tục như vậy để giơi thiệu
10 trăm = 1 nghìn .
sau khi đã hình thành cho học sinh được các số tự nhiên có ba chữ số
đẻ củng cố thêm vững chắc giáo viên lấy ra các hình vuông biểu
diễn số để học sinh viết và đọc số ; giáo viên viết số lên bảng để
học sinh đọc và lấy số hình vuông tương ứng ; giáo viên đọc số để
học sinh viết ,đọcvà lấy ra số ô vuông tương ứng .
Trong mỗi bài dạy về số tự nhiên giáo viên hình thành dãy số tự

Giáo viên nêu : chiều dài phòng học khoảng 10m .Học sinh đếm
1m ; 2m ; … ; 9m; 10m viêt bảng con 10 m .Giáo viên :từ lớp học đến
hội trường thôn khoảng 100 m .Học sinh đếm 100 m ; 200 m ; … ;
900m ; 1000 m ghi xuống dòng dưới 1000m. Giáo viên giới thiệu
một nghìn mét bằng một km . Học sinh ghi tiếp 1000m= 1km và
đọc .Giáo viên ghi bảng 1km = 1000 m .Học sinh làm theo
1km=1000m và đọc lại .
Trên đây chỉ là một số ví dụ cụ thể trong khi thao tác hoá các hoạt
động học của học sinh trong quá trình dạy học . Khi vận dụng
nguyên lý này vào việc dạy học người thầy giáo cần vận dụng linh
hoạt sáng tạo để làm sao tất cả các kiến thức mới và bài tập thực
hành đều được cụ thể hoábằng các thao tác hoạt động của học sinh .