TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bảnGiáo viên soạn:
Giáo viên soạn:
Vũ Bá Hùng
Vũ Bá Hùng
So¹n ngµy 04 th¸ng 09 n¨m 2007
TiÕt1: §äc v¨n: Vµo phđ chóa TrÞnh
(TrÝch: Thỵng kinh ký sù - Lª H÷u Tr¸c)
A. Mơc tiªu bµi häc:
Gióp HS hiĨu râ gi¸ trÞ hiƯn thùc s©u s¾c cđa t¸c phÈm, còng nh th¸i ®é tríc hiƯn thùc vµ
ngßi bót ký sù ch©n thùc, s¾c s¶o cđa Lª H÷u Tr¸c qua ®o¹n trÝch miªu t¶ cc sèng vµ
cung c¸ch sinh ho¹t n¬i phđ chóa TrÞnh.
B. C¸ch thøc tiÕn hµnh.
Tỉ chøc cho HS ®äc, ph¸t hiƯn vµ tr¶ lêi c©u hái, th¶o ln.
C. Träng t©m.
-TiÕt 1. C¶nh sèng xa hoa ®Çy qun uy cđa chóa TrÞnh vµ th¸i ®é cđa t¸c gi¶.
-TiÕt 2. Th¸i tư C¸n vµ th¸i ®é cđa Lª H÷u Tr¸c.
D. TiÕn tr×nh d¹y häc.
1. KiĨm tra bµi cò: Nªu nh÷ng hiĨu biÕt cđa em vỊ triỊu ®¹i vua Lª, chóa TrÞnh?
2. Giíi thiƯu bµi míi.
Ho¹t ®éng cđa GV vµ HS Yªu cÇu cÇn ®¹t
I. T×m hiĨu chung
1. TiĨu dÉn.
- GV gäi 1 HS ®äc tiĨu dÉn
SGK.
- GV gäi 1 HS tãm t¾t mơc

- BËc danh y ti cao tµi lín ®· nh×n thÊy vµ ghi l¹i quang
c¶nh ë phđ chóa TrÞnh S©m. §ã lµ c¶nh cùc kú xa hoa, tr¸ng
lƯ vµ nỉi lªn qun uy tét bËc cđa nhµ chóa.
+ Vµo phđ chóa ph¶i qua nhiỊu lÇn cưa vµ " nh÷ng d·y hµnh
lang quanh co nèi nhau liªn tiÕp".
+ Trong khu«n viªn phđ chóa" ngêi gi÷ cưa trun b¸o rén
rµng, ngêi cã viƯc quan qua l¹i nh m¾c cưi". Bµi th¬ ghi l¹i
suy nghÜ vµ c¶m nhËn cđa t¸c gi¶ ®Ĩ minh chøng cho c¶nh
sèng xa hoa uy qun cđa phđ chóa:
LÝnh ngh×n cưa v¸c ®ßng nghiªm nhỈt
C¶ trêi Nam sang nhÊt lµ ®©y!
+ Néi cung ®ỵc miªu t¶ gåm nh÷ng chiÕu gÊm, mµn lµ, sËp
vµng, ghÕ rång, ®Ìn s¸ng lÊp l¸nh, h¬ng hoa ngµo ng¹t,
cung nh©n xóm xÝt, mỈc vÊn ¸o ®á...
+ ¡n ng th× "m©m vµng, chÐn b¹c, ®å ¨n toµn cđa ngon
vËt l¹"
+ VỊ nghi thøc: ph¶i qua nhiỊu thđ tơc míi ®ỵc vµo th¨m
bƯnh cho thÕ tư. Nµo lµ ph¶i qua nhiỊu cưa, ph¶i chê ®ỵi khi
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bảnGiáo viên soạn:
Giáo viên soạn:
Vũ Bá Hùng
Vũ Bá Hùng
- T¸c gi¶ miªu t¶ quang
c¶nh cđa phđ chóa b»ng

ho¹t gi÷a con ngêi víi c¶nh vËt. Tht l¹i sù viƯc theo tr×nh
tù diƠn ra mét c¸ch tù nhiªn khiÕn ta cã c¶m gi¸c t¸c gi¶
kh«ng hỊ thªm th¾t, h cÊu mµ c¶nh vËt, sù viƯc cø hiƯn ra râ
mån mét víi ng«n ng÷ kĨ gi¶n dÞ, méc m¹c.
- ¤ng sưng sê tríc quang c¶nh cđa phđ chóa" kh¸c g× ng
phđ ®µo nguyªn th nµo" ( mét ng phđ chÌo thun theo
dßng si l¹c vµo ®éng tiªn). ViƯc hëng thơ giµu sang ®ang
n»m trong tay nhng rót cc t¸c gi¶ ch¼ng tha thiÕt g×. Ph¶i
ch¨ng th¸i ®é gi¸n tiÕp cđa t¸c gi¶ lµ tá ra kh«ng ®ång t×nh
víi cc sèng xa hoa hëng l¹c thó qu¸ møc cđa nh÷ng ngêi
gi÷ träng tr¸ch qc gia? Th× ra tÊt c¶ nh÷ng thø s¬n son
thiÕp vµng, vâng ®iỊu ¸o ®á, sËp vµng g¸c tÝa, nhµ cao cđa
réng.... chØ lµ phï phiÕm, h×nh thøc che ®Ëy nh÷ng g× nh¬
bÈn bªn trong. §iỊu ®ã gióp ta kh¼ng ®Þnh Lª H÷u Tr¸c
kh«ng thiÕt tha g× víi danh lỵi, víi qun q cao sang.
- §ã lµ thµnh c«ng khi miªu t¶ con ngêi. Tõ quan Trun
chØ ®Õn quan Ch¸nh ®êng, tõ ngêi lÝnh khiªng vâng, cÇm
lâng ®Õn c¸c quan ngù y, tõ nh÷ng c« hÇu g¸i ®Õn nh÷ng phi
tÇn, mÜ n÷ ®Ịu hiƯn lªn rÊt râ. Nhng râ nhÊt lµ thÕ tư C¸n.
- Lèi vµo chç ë cđa vÞ chóa nhá: §i trong tèi om, qua n¨m ,
s¸u lÇn tríng gÊm.
- N¬i thÕ tư ngù: §Ỉt sËp vµng, c¾m nÕn to trªn gia ®ång,
bµy ghÕ ®ång s¬n son thiÕp vµng, nªm gÊm. Ngãt nghÐt
chơc ngêi ®øng hÇu chùc sau tÊm mµn che ngang s©n, cung
n÷ xóm xÝt.
- ThÕ tư thùc chÊt lµ cËu bÐ 5 ti mµ v©y quanh bao nhiªu
lµ vËt dơng gÊm vãc, lơa lµ vµng ngäc. TÊt c¶ bao chỈt lÊy
con ngêi. Ngêi th× ®«ng nhng tÊt c¶ ®Ịu im lỈng khiÕn cho
kh«ng khÝ trë nªn l¹nh lÏo, b¨ng gi¸. Bao trïm lªn c¸c mïi
phÊn son ngµo ng¹t nhng thiÕu sinh khÝ. Mét cËu bÐ bÞ qu©y

khi kh¸m bƯnh cho thÕ tư
C¸n?
- Em cã suy nghÜ g×?
- Theo em bót ph¸p ký sù
cđa t¸c gi¶ ®Ỉc s¾c nh thÕ
nµo? H·y ph©n tÝch nh÷ng
nÐt ®Ỉc s¾c ®ã?
III.Tỉng kÕt.
IV. Cđng cè kiÕn thøc,
dỈn dß.
ngn c¨n bƯnh TrÞnh C¸n lµ c¶ tËp ®oµn phong kiÕn cđa x·
héi ®µng ngoµi èm u kh«ng g× cøu v·n nỉi.
- Khi kh¸m bƯnh cho thÕ tư C¸n th¸i ®é cđa Lª H÷u Tr¸c
diƠn biÕn rÊt phøc t¹p.
+ Mét mỈt t¸c gi¶ chØ ra c¨n bƯnh cơ thĨ, nguyªn nh©n cđa
nã, mét mỈt ngÇm phª ph¸n: " v× thÕ tư ë trong chèn mµn
che tríng phđ, ¨n qu¸ no, mỈc qu¸ Êm nªn t¹ng phđ u ®i".
+ ¤ng rÊt hiĨu c¨n bƯnh cđa TrÞnh C¸n, ®a ra c¸ch ch÷a hỵp
lý, thut phơc nhng l¹i sỵ ch÷a cã hiƯu qu¶ ngay, chóa sÏ
tin dïng, bÞ c«ng danh trãi bc. §Ĩ tr¸nh ®ỵc, cø cÇm
chõng, dïng thc v« thëng v« ph¹t. Song lµm thÕ l¹i tr¸i
víi y ®øc, tr¸i víi l¬ng t©m, phơ lßng «ng cha. T©m tr¹ng Êy
gi»ng co xung ®ét. §©y lµ ý nghÜ rÊt ®¸ng q. Ci cïng
phÈm chÊt, l¬ng t©m trung thùc cđa ngêi thÇy thc ®·
th¾ng. Lª H÷u Tr¸c ®· g¹t sang mét bªn së thÝch cđa riªng
m×nh ®Ĩ lµm trßn tr¸ch nhiƯm. §iỊu ®ã chøng tá t¸c gi¶ lµ
mét thÇy thc giái cã kinh nghiƯm . ¤ng lÊy viƯc trÞ bƯnh
cøu ngêi lµ mơc ®Ých chÝnh, y ®øc Êy ai h¬n.
- Quan s¸t tØ mØ:
+ Quang c¶nh phđ chóa.

GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bảnGiáo viên soạn:
Giáo viên soạn:
Vũ Bá Hùng
Vũ Bá Hùng

So¹n ngµy 06 th¸ng 09 n¨m 2007
TiÕt 2 : TiÕng viƯt:
Tõ ng«n ng÷ chung ®Õn lêi nãi c¸ nh©n.
A. Mơc tiªu bµi häc.
Gióp HS:
- N¾m ®ỵc biĨu hiƯn cđa c¸i chung trong ng«n ng÷ cđa x· héi vµ c¸i riªng trong lêi nãi cđa
c¸ nh©n, mèi t¬ng quan gi÷a chóng.
- N©ng cao n¨ng lùc lÜnh héi nh÷ng nÐt riªng trong ng«n ng÷ cđa c¸ nh©n, nhÊt lµ cđa c¸c
nhµ v¨n cã uy tÝn. §ång thêi rÌn lun ®Ĩ h×nh thµnh vµ n©ng cao n¨ng lùc s¸ng t¹o cđa c¸
nh©n, biÕt ph¸t huy phong c¸ch ng«n ng÷ c¸ nh©n khi sư dơng ng«n ng÷ chung.
- Võa cã ý thøc t«n träng nh÷ng quy t¾c ng«n ng÷ chung cđa x· héi, võa cã s¸ng t¹o, gãp
phÇn vµo sù ph¸t triĨn ng«n ng÷ cđa x· héi.
B. C¸ch thøc tiÕn hµnh.
GV nªu c©u hái, híng dÉn HS th¶o ln vµ tr¶ lêi.
C. Träng t©m.
- Lêi nãi - s¶n phÈm riªng cđa c¸ nh©n.
D. TiÕn tr×nh d¹y häc.
1. KiĨm tra bµi cò: Theo em thÕ nµo lµ ng«n ng÷ chung ?
2. Giíi thiƯu bµi míi.
Ho¹t ®éng cđa GV vµ HS Yªu cÇu cÇn ®¹t
I. T×m hiĨu chung

- Mn giao tiÕp ®Ĩ hiĨu biÕt nhau, d©n téc, céng ®ång x·
héi ph¶i cã mét ph¬ng tiƯn chung - ®ã lµ ng«n ng÷.
- Ng«n ng÷ lµ tµi s¶n chung cđa céng ®ång ®ỵc thĨ hiƯn qua
c¸c u tè, c¸c quy t¾c chung. C¸c u tè vµ quy t¾c Êy ph¶i
lµ cđa mäi ngêi trong céng ®ång x· héi míi t¹o ra sù thèng
nhÊt. V× vËy ng«n ng÷ lµ tµi s¶n chung.
- TÝnh chung trong ng«n ng÷ cđa céng ®ång ®ỵc biĨu hiƯn
qua c¸c u tè:
+ C¸c ©m vµ c¸c thanh: c¸c nguyªn ©m, c¸c dÊu thanh, c¸c
©m tiÕt, c¸c tõ cã nghÜa, c¸c ng÷ cè ®Þnh.
- §ã lµ ph¬ng thøc chun nghÜa tõ nghÜa gèc sang c¸c
nghÜa ph¸t sinh.
- C¸c quy t¾c t¹o c¸c kiĨu c©u: c©u ®¬n, c©u ®¬n ®Ỉc biƯt,
c©u ghÐp, c©u phøc.
- Khi nãi hc viÕt, mçi c¸ nh©n sư dơng ng«n ng÷ chung ®Ĩ
t¹o ra lêi nãi ®¸p øng yªu cÇu giao tiÕp.
- Lêi nãi c¸ nh©n lµ s¶n phÈm cđa mét ngêi nµo ®ã võa cã
u tè quy t¾c chung cđa ng«n ng÷, võa mang s¾c th¸i riªng
vµ phÇn ®ãng gãp cđa c¸ nh©n.
- Giäng nãi c¸ nh©n( trong, the thÐ, trÇm...) v× thÕ mµ ta
nhËn ra ngêi quen khi kh«ng thÊy mỈt.
- Vèn tõ ng÷ c¸ nh©n.
- Sù chun ®ỉi khi sư dơng tõ ng÷ chung.
- T¹o ra c¸c tõ míi.
- BiĨu hiƯn cơ thĨ nhÊt cđa lêi nãi c¸ nh©n lµ phong c¸ch
ng«n ng÷ c¸ nh©n cđa nhµ v¨n. Ta gäi chung lµ phong c¸ch.
VÝ dơ:
+ Nhµ th¬ Tè H÷u thĨ hiƯn phong c¸ch tr÷ t×nh chÝnh trÞ.
+ Th¬ Hå ChÝ Minh( NhËt ký trong tï) lµ kÕt hỵp gi÷a cỉ
®iĨn vµ hiƯn ®¹i.

ngêi tèt vµ kỴ xÊu trong x· héi xa vµ nay?
C. §¸p ¸n.
1. X¸c ®Þnh ®óng yªu cÇu cÇn nghÞ ln: Cc ®Êu tranh gi÷a c¸i thiƯn vµ c¸i ¸c, ngêi tèt
vµ kỴ xÊu lµ cc ®Êu tranh gian khỉ trong mäi thêi ®¹i. Nhng theo xu híng tiÕn bé, c¸i
thiƯn lu«n chiÕn th¾ng c¸i ¸c. Trun cỉ tÝch TÊm C¸m lµ sù minh chøng cho cc ®Êu
tranh Êy.
2. X¸c ®Þnh ln ®iĨm, ln cø vµ lùa chän c¸c thao t¸c lËp ln phï hỵp:
+ Trong cc ®Êu tranh ë trun cỉ tÝch TÊm C¸m, c« TÊm ®· ®èi diƯn víi nh÷ng thÕ lùc
nµo? C« TÊm ®· v¬n lªn nh thÕ nµo trong cc ®Êu tranh Êy? Lùa chän nh÷ng dÉn chøng
trong trun ®Ĩ chøng minh.
+ Trong cc sèng häc tËp, trong ®êi thêng, HS thêng ph¶i ®èi diƯn víi nh÷ng khã kh¨n
nµo? Mn tr¸nh khái nh÷ng ®iỊu xÊu, nh÷ng khã kh¨n Êy cÇn ph¶i lµm g×? Nªn dïng
nh÷ng dÉn chøng, c¸ch lËp ln nµo?
D. BiĨu ®iĨm.
- ý 1: 2 ®iĨm
- ý 2a: 4 ®iĨm
- ý 2b: 4 ®iĨm

5
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bảnGiáo viên soạn:
Giáo viên soạn:
Vũ Bá Hùng
Vũ Bá Hùng
So¹n ngµy 09 th¸ng 09 n¨m 2007

- X¸c ®Þnh chđ ®Ị cđa bµi
th¬?
II. §äc - hiĨu v¨n b¶n.
1. Nçi th¬ng m×nh trong c«
®¬n lỴ män.
- Nh©n vËt tr÷ t×nh ®ang ë
trong hoµn c¶nh nµo? Ph©n
tÝch nh÷ng tõ ng÷ nãi lªn
t©m tr¹ng ®ã?
- Em cã c¶m nhËn g× vỊ
nh÷ng lêi tr÷ t×nh Êy cđa
Xu©n H¬ng?
- Quª lµng Qnh §«i, Hun Qnh Lu, tØnh NghƯ An con
«ng Hå Phi DiƠn. N÷ sÜ cã ng«i nhµ riªng ë gÇn Hå T©y lÊy
tªn lµ Cỉ Ngut §êng.
+ §êng chång con lËn ®Ën, hai lÇn lÊy chång th× c¶ hai lÇn
lµm lỴ.
+Ci ®êi bµ ®i ngao du nhiỊu n¬i nhÊt lµ th¨n chïa chiỊn
vµ danh lam th¾ng c¶nh.
+ Bµ ®Ĩ l¹i tËp Lu H¬ng ký ®ỵc ph¸t hµnh n¨m 1964 víi 26
bµi th¬ ch÷ N«m vµ 24 bµi th¬ ch÷ H¸n.
- §©y lµ th¬ N«m ®êng lt. Bµi th¬ lµm theo thĨ thÊt ng«n
b¸t có.
- Bµi th¬ lµ nçi th¬ng m×nh trong c« ®¬n, lỴ män khao kh¸t
h¹nh phóc ti xu©n. §ång thêi thĨ hiƯn th¸i ®é bøt ph¸,
vïng vÉy mn tho¸t ra khái c¶nh ngé, mn v¬n lªn dµnh
h¹nh phóc nhng l¹i tut väng bn ch¸n.
§ªm khuya v¨ng v¼ng trèng canh dån
Tr¬ c¸i hång nhan víi níc non.
- " §ªm khuya" lµ thêi ®iĨm tõ nưa ®ªm cho ®Õn gÇn s¸ng.

cßn l¹i.
- C©u th¬ 5,6 thĨ hiƯn th¸i
®é cđa nh©n vËt tr÷ t×nh nh
thÕ nµo? T¸c gi¶ diƠn t¶
b»ng c¸ch nµo?
- T©m tr¹ng cđa t¸c gi¶ qua
2 c©u th¬ ci?
- ý nghÜa c©u th¬ trong x·
héi phong kiÕn bÊy giê?
III. Tỉng kÕt - cđng cè.
- HS ®äc tham kh¶o phÇn
ghi nhí SGK.
- Mỵn rỵu ®Ĩ tiªu sÇu song cµng ng cµng tØnh, cµng tØnh
cµng sÇu.
- 'VÇng tr¨ng bãng xÕ" diƠn t¶ ti xu©n qua ®i mµ h¹nh
phóc cha cã. VÇng tr¨ng ®· " xÕ" l¹i " khut', VÇng tr¨ng
xÕ, khut h¼n lµ cha trßn.
Xiªn ngang mỈt ®Êt rªu tõng ®¸m
§©m to¹c ch©n m©y ®¸ mÊy hßn
- §ã lµ th¸i ®é bót ph¸, vïng vÉy cđa Xu©n H¬ng. Th¸i ®é
Êy ®ỵc diƠn t¶ b»ng h×nh ¶nh g©y Ên tỵng m¹nh mÏ.
+ C¸ch ®¶o ng÷ ®· t¹o ra c¸ch nãi m¹nh mÏ cđa th¸i ®é
kh«ng cam chÞu. PhÐp ®èi cđa c©u 5 vµ 6 gi÷a hai h×nh ¶nh:
"MỈt ®Êt/ ch©n m©y" kh¼ng ®Þnh th¸i ®é xÐ trêi v¹ch ®Êt cho
tho¶ nçi t øc, tđi hên. Mét t©m tr¹ng bÞ dån nÐn tõ than
thë ®Õn tøc tèi, mn ®Ëp ph¸, mn gi¶i tho¸t khái sù c«
®¬n, c¶nh ®êi lỴ män. §Êy lµ nÐt ®éc ®¸o, t¸o b¹o trong th¬
Hå Xu©n H¬ng.
Ng¸n nçi xu©n ®i xu©n l¹i l¹i
M¶nh t×nh san sỴ tÝ con con
Giáo viên soạn:
Giáo viên soạn:
Vũ Bá Hùng
Vũ Bá Hùng
So¹n ngµy 11 th¸ng 9 n¨m 2007
TiÕt 6: §äc v¨n: C©u c¸ mïa thu
( Thu ®iÕu )
Ngun Khun
A. Mơc tiªu bµi häc.
Gióp HS:
- C¶m nhËn ®ỵc vỴ ®Đp cđa c¶nh thu ®iĨn h×nh cho mïa thu lµng c¶nh ViƯt Nam
vïng ®ång b»ng B¾c Bé.
- VỴ ®Đp t©m hån thi nh©n: tÊm lßng yªu thiªn nhiªn, quª h¬ng ®Êt níc, t©m tr¹ng
thêi thÕ.
- ThÊy ®ỵc tµi n¨ng th¬ n«m Ngun Khun víi bót ph¸p nghƯ tht t¶ c¶nh, t¶
t×nh, nghƯ tht gieo vÇn, sư dơng tõ ng÷.
B. C¸ch thøc tiÕn hµnh.
GV híng dÉn HS ®äc s¸ng t¹o, th¶o ln, tr¶ lêi c©u hái.
C. träng t©m.
- Ph©n tÝch, t×m hiĨu v¨n b¶n: C©u c¸ mïa thu.
D. TiÕn tr×nh bµi häc.
1. KiĨm tra bµi cò: H·y nªu c¶nh ngé vµ t©m tr¹ng cđa Hå Xu©n H¬ng qua bµi th¬
Tù t×nh II ?
2. Giíi thiƯu bµi míi:
Ho¹t ®éng cđa GV vµ HS Yªu cÇu cÇn ®¹t
I. T×m hiĨu chung.
1. TiĨu dÉn.
- GV gäi HS ®äc tiĨu dÉn

quan s¸t vµ ghi l¹i:
+ Sãng biÕc gỵn rÊt nhĐ.
+ Mét chiÕc l¸ vµng rơng theo giã khÏ khµng.
+ Nh×n lªn trêi thu xanh cao, m©y l¬ lưng.
+ C¸c lèi ®i vµo lµng tróc, tre mäc xanh rên.
- NÐt riªng cđa lµng quª B¾c Bé, c¸i hån d©n gi· ®ỵc gỵi lªn
tõ khung c¶nh ao hĐp, tõ c¸nh bÌo, tõ ngâ tróc quanh co.
- C¶nh trong c©u c¸ mïa thu lµ c¶nh ®Đp nhng tÜnh lỈng vµ
®ỵm bn. Kh«ng gian tÜnh v¾ng ngêi, v¾ng tiÕng" ngâ tróc
quanh co kh¸ch v¾ng teo". C¸c chun ®éng rÊt nhĐ, rÊt khÏ
kh«ng ®đ t¹o ©m thanh: sãng h¬i gỵn, m©y l¬ lưng, l¸ khÏ
8
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bảnGiáo viên soạn:
Giáo viên soạn:
Vũ Bá Hùng
Vũ Bá Hùng
thu mµ t¸c gi¶ ®· miªu t¶?
2. T×nh thu.
- §»ng sau bøc tranh thu lµ
t©m tr¹ng g× cđa t¸c gi¶?
-Trong Thu ®iÕu t¸c gi¶ ®·
thĨ hiƯn nçi bn. V× sao
Ngun Khun bn?
III. Tỉng kÕt - Cđng cè.

t¸c gi¶.
- Ng«n ng÷ trong c©u c¸ mïa thu gi¶n dÞ, trong s¸ng ®Õn kú
l¹, cã kh¶ n¨ng diƠn ®¹t nh÷ng biĨu hiƯn rÊt tinh tÕ cđa sù
vËt, nh÷ng n khóc thÇm kÝn rÊt khã d·i bµy cđa t©m tr¹ng.
§Ỉc biƯt vÇn" eo" - tù vËn, o¸i o¨m khã lµm ®ỵc Ngun
Khun sư dơng mét c¸ch rÊt thÇn t×nh.
- Th¬ xa khi viÕt vỊ mïa thu thêng dïng h×nh ¶nh íc lƯ: sen
tµn, cóc në, l¸ ng« ®ång rơng. Th¬ thu Ngun Khun ®·
cã nh÷ng nÐt vÏ hiƯn thùc h¬n, h×nh ¶nh, tõ ng÷ ®Ëm ®µ chÊt
d©n téc.
* DỈn dß: VỊ nhµ t×m hiĨu bµi: Ph©n tÝch ®Ị, lËp dµn ý bµi
v¨n nghÞ ln.

9
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bảnGiáo viên soạn:
Giáo viên soạn:
Vũ Bá Hùng
Vũ Bá Hùng
So¹n ngµy 12 th¸ng 9 n¨m 2007
TiÕt 7. Lµm v¨n:
Ph©n tÝch ®Ị, lËp dµn ý bµi v¨n nghÞ ln
A. mơc tiªu bµi häc.
Gióp HS:
- N¾m v÷ng c¸ch ph©n tÝch vµ x¸c ®Þnh yªu cÇu cđa ®Ị bµi, c¸ch lËp ln dµn ý cho bµi

b×nh ln.
+ VỊ ph¹m vi dÉn chøng cđa ®Ị bµi: Trun KiỊu cđa
Ngun Du.
- Tríc khi ph©n tÝch ®Ị ph¶i tiÕn hµnh ba thao t¸c:
+ §äc kü ®Ị.
+ G¹ch ch©n c¸c tõ quan träng (nh÷ng tõ ®ã chøa ®ùng ý
cđa ®Ị bµi)
+ Ng¨n vÕ nÕu cã. Ng¨n vÕ khi ®Ị ra cã c¸c cỈp quan hƯ tõ.
- LËp dµn ý cđa bµi v¨n nghÞ ln lµ nh»m thiÕt kÕ bè cơc
v¨n b¶n cho mét bµi tù ln. Nã gåm ba phÇn: ®Ỉt vÊn ®Ị,
gi¶i qut vÊn ®Ị vµ kÕt thóc vÊn ®Ị.
- Huy ®éng vèn hiĨu biÕt vỊ cc sèng, vỊ v¨n häc ®Ĩ cã c¸c
ý cơ thĨ, phong phó.
- KÕt hỵp víi nh÷ng thao t¸c cđa v¨n nghÞ ln ®Ĩ tr×nh bµy
c¸c ý theo trËt tù lo gÝc vµ thµnh nh÷ng ln ®iĨm, ln cóa
vµ ln chøng.
- §Ỉt vÊn ®Ị cã nhiƯm vơ giíi thiƯu ®èi tỵng( bµi th¬, ®o¹n
trÝch, c©u nãi, nh©n vËt...) mµ ®Ị yªu cÇu. C¸ch giíi thiƯu
ph¶i hÕt søc tù nhiªn. §ång thêi s¬ bé nªu kh¸i qu¸t nhËn
®Þnh c¬ b¶n vỊ ®èi tỵng Êy nh:
+ C¶m xóc chđ ®¹o vỊ bµi th¬, ®o¹n th¬.
+ B¶n chÊt cđa nh©n vËt.
10
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bảnGiáo viên soạn:

biĨu la thÕ tư TrÞnh C¸n.
+ Th¸i ®é phª ph¸n nhĐ nhµng mµ thÊm thÝa còng nh dù
c¶m vỊ sù suy tµn ®ang tíi gÇn cđa triỊu Lª - TrÞnh thÕ kû
XVIII.
- Yªu cÇu vỊ ph¬ng ph¸p: Sư dơng thao t¸c lËp ln ph©n
tÝch kÕt hỵp víi nªu c¶m nghÜ, dïng dÉn chøng trong v¨n
b¶n Vµo phđ chóa TrÞnh lµ chđ u.
* Bµi tËp 2:
- VÊn ®Ị cÇn nghÞ ln: Tµi n¨ng sư dơng ng«n ng÷ d©n téc
cđa Hå Xu©n H¬ng.
- Yªu cÇu vỊ néi dung:
+ Dïng v¨n tù N«m.
+ Sư dơng c¸c tõ ng÷ thn ViƯt ®¾c dơng.
+ Sư dơng h×nh thøc ®¶o trËt tù tõ trong c©u.
- Yªu cÇu vỊ ph¬ng ph¸p: Sư dơng thao t¸c lËp ln ph©n
tÝch kÕt hỵp víi b×nh ln; dÉn chøng th¬ Hå Xu©n H¬ng lµ
chđ u.
* DỈn dß: VỊ nhµ t×m hiĨu bµi: Thao t¸c lËp ln ph©n tÝch.

11
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bảnGiáo viên soạn:
Giáo viên soạn:
Vũ Bá Hùng
Vũ Bá Hùng

- GV yªu cÇu HS ph©n tÝch
mét sè ®o¹n v¨n nh»m ph¸t
hiƯn c¸ch thøc ph©n tÝch.
- H·y chØ ra c¸ch ph©n chia
®èi tỵng trong ®o¹n v¨n?
Gỵi ý:
- Ln ®iĨm (ý kiÕn, quan niƯm) ®ỵc thĨ hiƯn trong ®o¹n
v¨n: Së Khanh lµ kỴ bÈn thØu, bÇn tiƯn, ®¹i diƯn cđa sù ®åi
b¹i trong x· héi Trun KiỊu.
- C¸c ln cø lµm s¸ng tá cho ln ®iĨm (c¸c u tè ®ỵc
ph©n tÝch):
+ Së Khanh sèng b»ng nghỊ ®åi b¹i, bÊt chÝnh.
+ Së Khanh lµ kỴ ®åi b¹i nhÊt trong nh÷ng kỴ lµm c¸i nghỊ
®åi b¹i, bÊt chÝnh ®ã: gi¶ lµm ngêi tư tÕ ®Ĩ ®¸nh lõa mét ng-
êi con g¸i ng©y th¬, hiÕu th¶o,trë mỈt mét c¸ch tr¬ tr¸o, th-
êng xuyªn lõa bÞp, tr¸o trë.
- Thao t¸c ph©n tÝch kÕt hỵp chỈt chÏ víi tỉng hỵp: Sau khi
ph©n tÝch chi tiÕt bé mỈt lõa bÞp, tr¸o trë cđa Së Khanh, ngêi
lËp ln ®· tỉng hỵp vµ kh¸i qu¸t b¶n chÊt cđa h¾n:" møc
cao nhÊt cđa t×nh h×nh ®åi b¹i trong x· héi nµy"
- ThÊy ®ỵc b¶n chÊt, mèi quan hƯ, gi¸ trÞ cđa ®èi tỵng ph©n
tÝch.
- Nhê ph©n tÝch ngêi ta cßn ph¸t hiƯn ra m©u thn hay
®ång nhÊt cđa sù viƯc, sù vËt, gi÷a lêi nãi vµ viƯc lµm, gi÷a
h×nh thøc vµ néi dung, gi÷a bªn trong vµ bªn ngoµi.
- Khi ph©n tÝch bao giê còng ph¶i kÕt hỵp gi÷a néi dung vµ
h×nh thøc. Bëi kh«ng cã néi dung nµo tån t¹i ngoµi h×nh
thøc. Néi dung nµo còng ®ỵc chë b»ng h×nh thøc nhÊt ®Þnh.
Gỵi ý: Ng÷ liƯu(1) mơc II.
- Ph©n tÝch theo quan hƯ néi bé cđa ®èi tỵng: ®ång tiỊn võa

qu¸t tỉng hỵp: Søc m¹nh cđa ®ång tiỊn, th¸i ®é, c¸ch hµnh
xư cđa c¸c tÇng líp x· héi ®èi víi ®ång tiỊn vµ th¸i ®é cđa
Ngun Du ®èi víi x· héi ®è.
- Tham kh¶o phÇn ghi nhí SGK.
* Nhãm 1,2. Bµi tËp 1a.
* Nhãm 3, 4. Bµi tËp 1b.
* DỈn dß: VỊ nhµ so¹n bµi : Th¬ng Vỵ - Tó X¬ng.
So¹n ngµy 15 th¸ng 9 n¨m 2007
TiÕt 9. §äc v¨n: Th¬ng vỵ
TrÇn TÕ X¬ng
A. mơc tiªu bµi häc.
Gióp HS:
- C¶m nhËn h×nh ¶nh bµ Tó: vÊt v¶, ®¶m ®ang, th¬ng yªu vµ lỈng lÏ hi sinh v× chång v× con.
- ThÊy ®ỵc t×nh c¶m th¬ng yªu, q träng cđa TrÇn TÕ X¬ng dµnh cho ngêi vỵ. Qua nh÷ng
lêi tù trµo, thÊy ®ỵc vỴ ®Đp nh©n c¸ch vµ t©m sù cđa nhµ th¬.
- N¾m ®ỵc nh÷ng thµnh c«ng vỊ nghƯ tht cđa bµi th¬: tõ ng÷ gi¶n dÞ, giµu søc biĨu c¶m,
vËn dơng h×nh ¶nh, ng«n ng÷ v¨n häc d©n gian, sù kÕt hỵp gi÷a giäng ®iƯu tr÷ t×nh vµ tù
trµo.
B. c¸ch thøc tiÕn hµnh.
GV híng dÉn HS ®äc s¸ng t¹o, th¶o ln, tr¶ lêi c©u hái.
C. Träng t©m.
§äc - hiĨu v¨n b¶n.
D. TiÕn tr×nh d¹y häc.
1. KiĨm tra bµi cò: C¶nh thu vµ t©m tr¹ng cđa t¸c gi¶ qua bµi th¬: C©u c¸ mïa thu- Ngun
Khun?
2. Giíi thiƯu bµi míi:
Ho¹t ®éng cđa GV vµ HS Yªu cÇu cÇn ®¹t
I. T×m hiĨu chung.
1. TiĨu dÉn.
- HS ®äc SGK.

t¶ qua nh÷ng chi tiÕt h×nh
¶nh nµo?
- Tõ "víi" vµ nhÞp th¬ cã t¸c
dơng diƠn t¶ ®iỊu g×?
-H·y chØ ra nh÷ng nÐt ®Ỉc
s¾c vỊ h×nh ¶nh th¬ qua hai
c©u th¬ tiÕp?
- T×nh c¶m cđa «ng Tó nh
thÕ nµo khi miªu t¶ nçi vÊt
v¶ cđa bµ Tó?
2. Th¸i ®é cđa t¸c gi¶.
-C¸ch nãi cđa t¸c gi¶ cã g×
®Ỉc biƯt?
- Th¸i ®é cđa «ng Tó ®ỵc
miªu t¶ b»ng c¸ch nµo?
H×nh ¶nh bµ Tó trong c¶m
nhËn cđa «ng Tó?
- Hai c©u kÕt t¸c gi¶ chưi
thãi ®êi. Nhng cßn híng tíi
ai n÷a? C¶m nhËn cđa em
nh thÕ nµo?
-Qua bµi th¬ ta nhËn ra Tó
- Bµ Tó hiƯn lªn qua tõ ng÷, h×nh ¶nh:
+ Quanh n¨m: diƠn t¶ thêi gian hÕt ngµy nµy sang ngµy
kh¸c, th¸ng nµy sang th¸ng kh¸c...
+ Mom s«ng: m« ®Êt nh« ra bªn c¹nh bê s«ng, ba bỊ tiÕp
gi¸p víi níc cã thĨ sơt lë bÊt cø lóc nµo.
- Lùa chän chi tiÕt vỊ thêi gian, kh«ng gian, Tó X¬ng ®· ghi
nhËn c«ng lao vÊt v¶, vµ cã c¶ sù nguy hiĨm cđa bµ Tó.
+ Tõ "víi" nh mét c¸n c©n, kÕt hỵp víi nhÞp th¬ :

vÊt v¶ cø t¨ng vät lªn.
- T¸c gi¶ chưi thãi ®êi :
+ Thãi ®êi: ®êi sèng tù nã ph« bµy nh÷ng g× xÊu xa.
+ B¹c: sù b¹c bÏo cđa thãi ®êi. Cßn cã nghÜa lµ ¨n ë ®èi xư
víi nhau kh«ng cã hËu, thiÕu thủ chung.
- Râ rµng Tó X¬ng chưi ®êi. §êi bao gåm tÊt c¶ nh÷ng ngêi
®µn «ng nµo b¹c bÏo víi vỵ con, Ýt quan t©m, thiÕu tr¸ch
nhiƯm víi vỵ m×nh. §êi cßn cã thĨ lµ c¶ x· h«i thùc d©n nưa
phong kiÕn lóc bÊy giê. X· héi ®· ®Ì nỈng lªn cc sèng
cđa ngêi phơ n÷.
- Ngêi cã lçi, cã khut ®iĨm nhËn ra lçi lÇm cđa m×nh ch¾c
14
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bảnGiáo viên soạn:
Giáo viên soạn:
Vũ Bá Hùng
Vũ Bá Hùng
X¬ng lµ ngêi cã nh©n c¸ch
nh thÕ nµo?
III. Cđng cè - Lun tËp.
(Chia nhãm HS th¶o ln) -
Nªu nh÷ng gi¸ trÞ vỊ néi
dung vµ nghƯ tht cđa bµi
th¬?
ch¾n kh«ng ph¶i ngêi xÊu. Tó X¬ng biÕt c«ng lao vỵ, biÕt

GV gäi HS ®äc tiĨu dÉn
SGK.
- Nªu néi dung chÝnh cđa
phÇn tiĨu dÉn?
II. §äc - hiĨu v¨n b¶n.
Ph©n nhãm HS th¶o ln
theo chïm c©u hái.
- HS th¶o ln tr¶ lêi. GV
híng dÉn, ®¸nh gi¸.
* Nhãm 1.
- Ngun Khun - D¬ng Khuª lµ hai ngêi b¹n th©n.
- C¶ hai cïng lµm quan nhng cã c¸ch xư sù kh¸c nhau.
- Tuy nhiªn gi÷a hai ngêi vÉn gi÷ mét t×nh b¹n thủ chung,
g¾n bã.
- N¨m 1902 D¬ng Khuª mÊt, Ngun Khun xóc ®éng ®·
lµm bµi th¬ nµy khãc b¹n.
* C©u hái: Theo anh (chÞ), bµi th¬ nµy cã thĨ chia thµnh mÊy
®o¹n? Néi dung cđa tõng ®o¹n lµ g×?
Gỵi ý:
- Bµi th¬ ®ỵc viÕt theo dßng c¶m xóc cđa t¸c gi¶. V× vËy, bµi
th¬ cã thĨ chia thµnh 4 ®o¹n:
+ 2 c©u ®Çu: Tin b¹n mÊt ®Õn ®ét ngét.
+ 12 c©u tiÕp theo: Sù håi tëng vỊ nh÷ng kØ niƯm thêi xu©n
xanh, cha thµnh ®¹t.
+ 8 c©u tiÕp: VỊ Ên tỵng trong lÇn gỈp ci cïng, lóc c¶ hai
15
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản

Gỵi ý:
- Bµi th¬ sư dơng nhiỊu biƯn ph¸p tu tõ:
+ C¸ch nãi gi¶m: B¸c D¬ng th«i ®· th«i råi.
+ BiƯn ph¸p nh©n ho¸: Níc m©y man m¸c ...
+ C¸ch nãi so s¸nh: Ti giµ h¹t lƯ nh s¬ng.
+ C¸ch sư dơng lèi liƯt kª: Cã lóc, cã khi... nh»m t¸i hiƯn
nh÷ng kØ niƯm vỊ t×nh b¹n th©n thiÕt vµ tÊm lßng cđa nhµ
th¬ ®èi víi b¹n.
* C©u hái: Nªu c¶m nhËn cđa em vỊ t×nh b¹n ®ỵc thĨ hiƯn
trong bµi : Khãc D¬ng Khuª?
Gỵi ý:
- HS cã nh÷ng c¶m nhËn ë nh÷ng cung bËc kh¸c nhau. Tuy
nhiªn cÇn kh¼ng ®Þnh ®©y lµ mét trong nh÷ng bµi th¬ khãc
b¹n tiªu biĨu nhÊt trong v¨n häc ViƯt Nam.
* DỈn dß: VỊ nhµ t×m hiĨu bµi th¬: VÞnh khoa thi h¬ng.

16
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bảnGiáo viên soạn:
Giáo viên soạn:
Vũ Bá Hùng
Vũ Bá Hùng
So¹n ngµy 16 th¸ng 9 n¨m 2007
TiÕt 11. §äc thªm: VÞnh khoa thi h¬ng
TrÇn TÕ X¬ng

th¬ thø hai th× sù bÊt thêng ®· béc lé râ trong c¸ch tỉ chøc:
"Trêng Nam thi lÉn víi trêng Hµ". Tõ lÉn ®· diƠn t¶ ®ỵc sù
« hỵp, lén l¹o trong thi cư.
* C©u hái: Anh (chÞ) cã nhËn xÐt g× vỊ h×nh ¶nh sÜ tư vµ
quan trêng? Tõ hai c©u th¬ 3 vµ 4, anh(chÞ) cã c¶m nhËn nh
thÕ nµo vỊ c¶nh thi cư lóc bÊy giê?
Gỵi ý:
-T¸c gi¶ chó ý miªu t¶ ®ỵc hai ®èi tỵng chđ u nhÊt trong
c¸c kú thi: sÜ tư( ngêi ®i thi) vµ quan trêng( ngêi coi thi).
BiƯn ph¸p ®¶o ngò " l«i th«i sÜ tư", t¸c gi¶ võa nhÊn m¹nh
®Õn sù lm thm, kh«ng gän gµng, võa kh¸i qu¸t ®ỵc
nh÷ng h×nh ¶nh sÜ tư trong kú thi Êy. §ã lµ h×nh ¶nh kh¸i
qu¸t ®ỵc sù sa sót vỊ" nho phong sÜ khÝ" do sù « hỵp, nhèn
nh¸o cđa x· héi ®a l¹i.
- H×nh ¶nh quan trêng" Ëm miƯng thÐt loa" gỵi lªn c¸i oai
nhng lµ c¸i oai cè t¹o ra. Tõ "Ëm " biĨu ®¹t ©m thanh cđa
tiÕng nãi nhng bÞ c¶n l¹i trong cỉ häng ®· kh¼ng ®Þnh c¸i
oai " vê" cđa quan trêng. BiƯn ph¸p ®¶o ng÷ " Ëm quan
trêng" còng ®· gióp ngêi ®äc thÊy ®ỵc tÝnh chÊt lén xén cđa
kú thi.
* C©u hái: Ph©n tÝch h×nh ¶nh quan sø, bµ ®Çm vµ søc m¹nh
ch©m biÕm, ®¶ kÝch cđa biƯn ph¸p nghƯ tht ®èi ë hai c©u 5
vµ 6.
Gỵi ý:
17
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản
GIÁO ÁN MÔN NGỮ VĂN 11 - Cơ bản


TiÕt 12. TiÕng viƯt:
Tõ ng«n ng÷ chung ®Õn lêi nãi c¸ nh©n
( TiÕp theo)
A. Mơc tiªu bµi häc.
Gióp HS:
- N¾m ®ỵc biĨu hiƯn cđa c¸i chung trong ng«n ng÷ cđa x· héi vµ c¸i riªng trong lêi nãi cđa
c¸ nh©n, mèi t¬ng quan gi÷a chóng.
- N©ng cao n¨ng lùc lÜnh héi nh÷ng nÐt riªng trong ng«n ng÷ cđa c¸ nh©n, nhÊt lµ cđa c¸c
nhµ v¨n cã uy tÝn. §ång thêi rÌn lun ®Ĩ h×nh thµnh vµ n©ng cao n¨ng lùc s¸ng t¹o cđa c¸
nh©n, biÕt ph¸t huy phong c¸ch ng«n ng÷ c¸ nh©n khi sư dơng ng«n ng÷ chung.
- Võa cã ý thøc t«n träng nh÷ng quy t¾c ng«n ng÷ chung cđa x· héi, võa cã s¸ng t¹o, gãp
phÇn vµo sù ph¸t triĨn ng«n ng÷ cđa x· héi.
B. C¸ch thøc tiÕn hµnh.
GV nªu c©u hái, híng dÉn HS th¶o ln vµ tr¶ lêi.
C. Träng t©m.
- Lêi nãi - s¶n phÈm riªng cđa c¸ nh©n.
D. TiÕn tr×nh d¹y häc.
1. KiĨm tra bµi cò: V× sao ng«n ng÷ l¹i lµ tµi s¶n chung cđa x· héi?
2. Giíi thiƯu bµi míi.
Ho¹t ®éng cđa GV vµ HS Yªu cÇu cÇn ®¹t
I. T×m hiĨu chung.
- Quan hƯ gi÷a ng«n ng÷
chung vµ lêi nãi c¸
nh©n( HS ®äc SGK).
- SGK tr×nh bµy mèi quan
hƯ nh thÕ nµo?
- Ng«n ng÷ chung lµ c¬ së ®Ĩ mçi c¸ nh©n s¶n sinh ra lêi
nãi cđa m×nh, ®ång thêi ®Ĩ lÜnh héi lêi nãi c¸ nh©n kh¸c.
+ T¹o ra lêi nãi hc viÕt trong hoµn c¶nh cơ thĨ c¸ nh©n
ph¶i huy ®éng c¸c u tè ng«n ng÷ chung (tõ, quy t¾c, ph-