TRUUTG DAI HOC TOKG HO? HA
mi
BAGH THÌN^ O6NG
^
-N
T^ MO HtNH CXC SPIx^ LJim D&G TU^OIIG T / C
Lf THUYST iiy xiOC vi l/iTG iXJl^G
Ghuyea ugành : V^t l y di^^a tu
1.02.13
'
91
_j^V..M/^V^
4
LUAN i& Hi(5 T I % 32 KHOA EOO TOA^Ì^ L I
Hgu:ài hirang din :
" ITGUYSH CHAU
]
HA U i l - 1937
t i , phan s a t ti» i^orri
t i t i v c ohSt
l à oao hifu ung thfing kP luyng t i cua mjt nS lan h^t (IT — oo)
co' spin xuflt h3.Sn a n h l ^ t d? hi^u h^n (i'hipt ÌQ Guì-le T
uiiigt dg ma oao han no t r ^ t tyr t i xa bj. pha
-
huy - oua cac v§
l i 0 u t i co nid.^u ijng dyng nam trong k.K>àng 10
^ 10"" dg K)^
D i ^ do che thSy rang t § i sao oa'o ohuicmg phap l y thuy?t tu \
»
%
*
»
' \
hpo pixel l a phuorng phap n h i ^ t d§ng th5ng ke luyng tir,
^ t
n thSng k? Fermi-Dirao hogo
3o3e thijàug chi dir:;^c iJttg d^ng de g i a i thfch cac hi^n ttP^ng t i
trong kim l o j i diuyln tiSp 3d v / i mf5 h ì a h cao soin l i n h dOng
(oac d l ^ tu: t i vai spin 1/2), Fhueang pnap này ciio phep mlnh
hpa bing gian dS ca'o qua t r l n h tunnig tao aio nen r S t trgfc
quan«
Pliuong phap thi? h a i l a pauong pi.ap .nam Crreea n h i ^ t dgng
h a i t h à i dilm C^l^J
C^^J
C^^'^J*
Phitang p/xa'p này du^fc
phat t r l S n rSm rS trong hai th^p ky tSc, 70 va ngày càng duxyo
hoàn tidcti hcn trong t h a i gian h i ^ nay. lìiujc/ng phap hàm Gree
iihi^t d9 h 3 l i h a i di?h oho riiep nghien otm cac hg t i t£nh
t i o n g m$t khoang n h l ^ t d^ rjng t i vung n h i ^ t d$ thSp dSn vung
t4 phu-an^* p^ta'p
gLsn d'& l!3uymov - ^^:iasan - ^gly - ^ùriabi^. d.o ar' spia djnh
x j Heisenberg dSug t^iai co t h e dnQ'c coi l à pìictt txdv'^i:; oua phiJP
puap t i c h phijn phiSm aam oi-io cuo h^ dan
LII^Ì-»
Si) l^ux Oiiu oaioii Ve teti g^i trong i 7 trang 4 1 .
- s I^yi dung luan an se duac ohia làm 5 pliSn ngoài nh^n
jxò AtiiX ve piiSn k^'t lufìn t i j . chivang I^ I I nang t:{nh chSt tong
quauj h^ thóng noa Igii onc mSu vn phuang pha'p l y thuyét chu
Q'rong do Jj . « 0 ( - ^ j - ^ ^ ) l à tfcix paaa trao
(1.1)
tneo (1,1) (1,3) ( i , 4 ) co a«ng »
(^ r X/) / f ^ ) - A[s^i^yjC^^hi^/P.)
(1,5)
- 9 D$ tu lioa M co tìie ahgn duvo tu (1.5) nSu iSy dgo hàm oua
Bang luyngtv do F « - - ~ -
InQ theo t r u i n g agoài H
(l.6a)
Bg(y) l à hàm B r i l l o u i n
Ò niiipt d9 oao ytiveang t r ì n h (1,6) vai h« theo (1,3) co t h i
tuySn t i n h hóa dug'c ta co :
M
D§ Cam t i
X
l u e do' tufìn theo dj.nh l u ^ t Gurie-Weisa :
X^
e / IJ-\)
^
(1.11)
Mio)
F(n) l à ham 3oae-Eiagteln (xBm R, Brout jC^OjJ
).
Ì 2 , ì^gu Stoner
3t mer l à nguài d^u tien g i a i t a i c h hipn tucrng t i trong
kim loQl afa tren l y thuyét vung C^^J*
"^*^ Stoner dy?a t r e n
oao lufin cu ohi'nh sau (xeta Wohlfarth, E, p , CV^J
)•
1, Oac h a t t a i tu l à cac dlÈn tu l i n h S^xi^ (h^t t a i
tu trong kim lo;?l ctxuyen t i è p nhu i*e, Oo, ITi l a l o trSng
troag vung 3d), Hi&i tuaag tu trong kim l o y i co thè tn3 ta
trong bue tranh mgt dlSn t i . Tr^ng taa'l dan dièn tu l à trong
tiìQi SLoch
ti,
^ ^^
T ^ ^ ( r ) ( (5 » ^
l à hinh ohiSu cu-i spin dipn
''•'>
5^ t r e n mQt nguyeu tu
^ - do t i ho'a t i d 6 i ,
A/fc) m^t d$ treng t . a i dipn tu* Iheo ra^t hii-aV^ spin va
trén m^t nguy6n t u .
Do ph':ìi b5 eoo dipn t i taeo toi huaag spin o « ^ 1
l à k_:ac nhau, di'èu do' g i a i t a f c h hlpn tuyag s a t t u trong
kim l o ^ i (xem h i n h 1)*
3 . Tuc^ng ta'o cua oa'c dign tu l l a h dgng co' thè m8 t a
b5ng truang phan t i hp t i 1§ -w;! dg t i hoa a
£,
£^ = < 1
I M.-W,l 4 ' > = - l | r > ,
-^
.,.^
'
U.4)
•
•
T^ tu3n thr^o
d;^ih l u 0 t }
^
l /6j'
'jn>i
\
J
mau aeiseabercr l à ùunit
ti? moi, kiui I 0 9 I spt tu 4f , . •
;;,. Xi;upfag.^p,:.|3t^
Cao chat
, P^e h"u h^n). Troag thv-^c te ty 36 do
thay doi l i e n tyc g l i a 1 va 00 ciao r S t aai^u kim l o g i va
hqp kim (xen l:£-3). Vi kin lo^ti s l t tu ~jZv. vai P
a 0 oung
s
co ùg o--im tu kif>u
'fìrie-'.-cisn olx acn co tlic oa'j dica rang
00' ca5 cua tì;'jih l u ^ t Ourle-V^oins l a :
- ^V thay d'^i ti:.eo niiipt dv cua/j^^^ (-^') oung vai mf
quay cua vecta m^t dg si^ia
•
- % kaong d%Xili XL' cua thaiig giaag Bolr*. Ly tagiySt
th:1ag :::ia'ng spin d^c dao ih y tuatig vgt l y uj:iuag r S t phuo
t^p v^- l y thuyet ve l a cau ^Xh cua aiuinig t r a a h cai l a n tren
cac h ; i n/^jhj. 'ùr ape t a ? :;La'l trciig naing nam gF.n day, Troag
khaSa kho tong c^uan chung t a l olii a6u iCn eoa duing thyrc
hlCo va k é t qua cliu ySu oua no, ThSng BO qu':in trgng nhSt
cua l y thuyét này l a moment dj.ah xu l i 6 a hp vc'i ( 3 , t-) ohu :
->J3
;At prF«Co}5r
1D.
1
1
eoo
400
'—1
60D
1
Boa
1
_ |
mo
1200
TcCK)
H-3 : Huàng cong Rhodcs-^oMfarth
[5£]
troag dan v}
H .^ cno sat l^p ph.;aag tfìm khSi ( b , c , o )
vai tong 36 Giga tvuao : n « 1,4? Ca5 dii/a ti? trfn '^gt
tigi-iy^'n tu') J = 1,317 (.vluf^ sff -^^uang tr'o t-cno c?^i fcr^ong 1
nguycn t u ) , U = 0 (h*^ag a6 tu..*a:: t?o >or2omb rii^u dt^ng
trcng mgt nguyCn t i i^Cììxi^ 4 ) . Trong l y tiiuy§t ".^ori;^'a phBn
tuaag tf.c ilubbard (3,3) thuang duyc thay baag d§ng tuang
Uivaag :
(3,10)
Oac tiiam s5 U, J a r a a dOy l à tham s8 oua (3,10) r^i>^J^
L;^ thuySt -lorlya ciii ra i*!lng moaiea diaU T^T t^i dinm
c:^uyca ph£: knao klu-ng ^À l i e n h^. va'i d$i lugrr.g do' a X = 0
b!ing hv- t::^-c
6
= (3/5) troug C.-'-c^i a.^A
at t i y-5u
-;—
/m khdi lugfng hlpu
dyag cua dlpa t u
^'^•'^)
3 , Thoag 35 tuaag ta'o t r a o doi s-f (I ) l à nho so
vai dg rgng vung s
^< L
^-5£
(4.5)
( A - dg rgng vung s ) , (4,5) l à th5ng sS n.ilcu lopn cho
phép tfnh aam song di^^n t i troag tr^ag tlxai nhiou loan
KV^
va mgt d§ kliong gian oua khi di^a t i C^^J
C^^J•
Ó day V l à a5 dl^^n t u trong 1 dan vj ilie t i c h (già t h i é t
rang ^^- i^ •
^/2^*
,
ta oo :
T Slip"- Cc^Ul^n^f
(43)
3y tOa t g i dao dgag moment difn tu dan a (4,8) quanh ion
d a t hi&n a n h i f t dg taSp co' the dHn ta'i t r g t tu' t i trong
ìi% th6ag dipn t i f.
^3a chS ygt l y cua ai2n tuyng này dusrc
ggi l à ca CLÌ^ t r a o doi gian t l e p qua dipn tu daa Rudermaa K l t t e l - Kasuya - Yosida (viSt t 5 t l à HKKY), }::an ciiSt oua
oa chS do r S t r o r à a g . Ciao spia dSt hiSra làm phan ctfc k h i
difn tu dSa a quanh mlah va làm phan cu'o gian t i é p qua di^n
tu dSn ca'o spin 4f a vj, t r i kaa'c. 3ieu Itiuc cua t f c h phan