Áo dài Việt nam
» Tác giả: Trần Thị Lai Hồng

1. Áo dài Việt nam
“Có tìm hiểu dĩ vãng của chính mình thì mới quý nó được, và có
quý trọng dĩ vãng thì mới tìm được hướng đi cho tương lai”. Ðó là lời
của cố học giả Nguyễn Hiến Lê mà người viết bài này muốn gửi đến các
bạn trẻ và nhưng ai quan tâm đến việc bảo vệ kho tàng văn hóa dân
tộc.
Áo Dài cổ xưa
Khi tìm đọc Văn học sử Việt Nam, chiếc áo dài quả đã ghi lại rất
nhiều nét đan thanh không những qua ca dao tục ngữ mà còn qua điêu
khắc, hội họa, kịch nghệ, văn chương và âm nhạc.
Ngược dòng thời gian tìm về nguồn cội, chiếc áo dài Việt Nam đầu
tiên với hai tà áo thướt tha bay lượn đã được tiền nhân ghi khắc trên cổ
vật, như trống đồng Ngọc Lũ, Hòa Bình, Hoàng Hạ... từ trên ba ngàn
năm trước.
Áo dài Việt Nam quả đã có một quá trình đi sát với lịch sử dân tộc
để lắm phen khóc cười theo mệnh nước nổi trôi. Trải qua cả mười thế kỷ
bị Trung Hoa đô hộ - một Trung Hoa vĩ đại về mọi phương diện - rồi
ngót một thế kỷ dưới ách thống trị của Pháp - quốc gia đứng hàng đầu
về thời trang quốc tế - tà áo dài Việt Nam vẫn uyển chuyển tung bay,
biểu dương tinh thần bất khuất, đặc tính thích nghi với hoàn cảnh, và
khiếu thẩm mỹ của người Việt.
Dưới thời kỳ bị Trung Hoa đô hộ, dân ta đã bao phen bị người Tàu
ra lệnh đồng hóa: Ðàn ông phải dóc tóc bím đuôi sam, đàn bà phải cắt
tóc ngắn và mặc quần thay vì mặc váy, mọi người đều phải để răng
trắng không được nhuộm... Nhưng những cổ vật tiền nhân để lại cho
thấy người Việt xưa vẫn búi tóc, vẫn mặc áo dài và váy.

Áo dài giao lãnh

nhung hoặc vấn trần có một lọn để đuôi gà làm duyên, đội nón thương
quai thao, lưng đeo bộ xà tích bằng bạc, tay đeo vòng hay xuyến, cổ
đeo chuỗi hạt vàng, chân mang giày dừa, dép cong.
Bộ áo tứ thân đứng vững trên đất nước Việt Nam cả mấy ngàn năm
trong khi bộ xiêm y lượt thượt của người nữ Trung Hoa chỉ còn xuất
hiện trong cung điện hoặc trong những nhà quyền quý. Ðến thế kỷ thứ
ba sau Tây lịch thì đàn bà Trung Hoa bỏ váy để mặc quần, khi chiếc
quần xuất hiện dưới thời Gaulois bên Pháp truyền sang Cổ Ba Tư rồi vào
đất Tàu. Phụ nữ Trung Hoa lại tiến xa hơn dưới thời vua Võ Vương nhà
Thanh năm 1774, mặc kiểu áo xường xám không có... quần! Trong thời
gian đó, truyền thống mặc váy vẫn tồn tại ở Việt Nam cho đến thế kỷ
mười bảy như đã ghi trong sách Lê Triều Thiên Chính đời vua Lê Huyền
Tông, tháng 3 năm 1665 với sắc lệnh nhắc nhở: ”... áo đàn bà con gái
không có thắt lưng, quần không có hai ống từ xưa đến nay đã có tục
cũ...”
Tuy nhiên, thời trang Việt Nam cũng thay đổi theo thời gian. Phụ
nữ tỉnh thành chế biến kiểu áo ngũ thân từ áo tứ thân để có dáng dấp
trang trọng hơn.

Áo dài ngũ thân
Áo ngũ thân cũng cắt may giống như áo tứ thân nhưng vạt trước là
một vạt lớn như vạt sau, còn vạt nửa trước bên phải của áo tứ thân nay
trở thành vạt con. Áo ngũ thân che kín thân hình không để hở áo lót.
Mỗi vạt có hai thân nối sống tượng trưng cho tứ thân phụ mẫu, và vạt
con nằm dưới vạt trước là thân thứ năm tượng trưng cho người mặc áo.
Vạt con nối với hai vạt cả nhờ cổ áo có bâu đệm, và khép kín nhờ năm
chiếc khuy tượng trưng cho đạo làm người theo quan niệm Nho giáo:
Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín. Áo ngũ thân không những tôn vinh giá trị cao
quý của người nữ trong gia đình cũng như xã hội, mà còn gói ghém
nhân sinh quan của dân tộc: Con người nhờ cha sinh mẹ dưỡng, khi