Nguyn Hu nh THPT Thi Lai
Bài 1: Ngôn ngữ lập trình pascal.
I/ Giới thiệu
- Giáo s Wirth, trờng đại học Thụy Sĩ viết năm 1970 nhằm giúp học sinh
làm quen, tiếp cận với máy tính.
- Ông lấy tên nhà bác học ngời Pháp là Pascal để đặt tên cho ngôn ngữ lập
trình của mình .
- Đặc điểm: Nó là ngôn ngữ lập trình có cấu trúc, dễ đọc, dễ hiểu.
II/ Khởi động và kết thúc.
1) Chạy trong môi trờng window.
- Khởi động nh những chơng trình ứng dụng bình thờng.
2) Chạy trong môi trờng Dos.
C:>- gõ đờng dẫn\Turbo .exe
* Chú ý : Muốn biết đờng dẫn đến tệp tin cần tìm thì ta sử dụng :
C :>- Dir turbo.exe /b/s
VD: C: >-TP\bin\turbo.exe
3) Thoát khỏi chơng trình.
C
1
: Vào file \ exit
C
2
: Nhấn tổ hợp phím Alt+X.
III/ Soạn thảo chơng trình.
1) Mở mới: file\new
2) Mở tập tin đã ghi vào đĩa: file\open
hoặc bấm F
3
3) Ghi tập tin vào đĩa: file\save hoặc F
2
4) Dịch chơng trình: bấm Alt+F

Upcase (kí tự) : kí tự hoa tơng ứng.
Ví dụ : Ord (a) = 97
Chr (97) = a
Upcase (a) = A
2. Dữ liệu kiểu số nguyên .
tên Phạm vi biểu diễn
byte 0 .. 255
shortint -128 .. 127
word 0 .. 65535
integer -32768 .. 32767
longint -2174483648 .. 2174483647
Các phép toán
* :nhân +: cộng
/ :chia -: trừ
MOD : phép chia lấy phần d
vd : 10 mod 3 = 1 (10 chia 3 d 1)
DIV : phép chia lấy phần nguyên
vd : 10 div 3 = 3
Một số hàm
ABS( n ) = trị tuyệt đối của n
SQR( x ) = x
2
SQRT( x ) = căn bậc 2 của x
Inc(n) = n + 1
Random( n ) = số nguyên ngẫu nhiên từ 1 ... n .
3.Dữ liệu kiểu số thực (Real).
- Phạm vi biểu diễn rất lớn, có thể biểu diễn các số có phần thập phân.
Có tất cả các phép toán số học trừ phép Mod và Div
4 . Dữ liệu kiểu logic ( Boolean )
- Chỉ nhận 2 dữ liệu True (đúng) hoặc False (sai)

Type traicay =(cam, tao, xoai, dua); (dữ liệu mới có tên là traicay
và chỉ nhận 4 loại trái có trong danh sách dã liệt kê)
mau =(xanh,do ,tim,vang); (dữ liệu mới có tên là mau)
Var
a: traicay; (biến a có kiểu dữ liệu là trái cây vừa đợc định nghĩa ở trên)
m: mau;
IV,Biểu thức
Là công thức tính toán để có 1 giá trị theo quy tắc nào đó.
Biểu thức gồm toán tử và toán hạng xếp xen kẽ nhau.Trong đó
-Toán hạng: là các đại lợng cần tinh toán có thể là: hằng, biến, hàm,...
3
Nguyn Hu nh THPT Thi Lai
-Toán tử: là các phép toán tác động lên toán hạng
( ): u tiên 1
*, /, div, mod, and: u tiên 2
+, -, or: u tiên 3
=, <>, >, <, >=, =<: u tiên 4
V,Câu lệnh
Xác định công việc mà chơng trình phải thực hiện. Các câu lệnh đợc phân
cách nhau bởi dấu ; (dấu chấm phẩy)
VI,Phép gán
Dùng để gán giá trị của 1 biểu thức, 1 hằng cho 1 biến
tên biến: =giá trị 1 biểu thức
VD: Var a,i:integer;
Begin
..
i:=3;
a:=7{biến a nhận giá trị =7}
i:=i + 1{biến i nhận giá trị = nó +1, i=3+1=4}
..

(đa giá trị của biến a,b ra màn hình và con trỏ nằm ngay saugiá trị của
biến b).
*Chú ý: Nếu muốn đa nguyên một dòng thông báo nào đó, khi chạy chơng
trình ta đặt chúng giữa hai dấu nháy đơn ..
VD: write(chuong trinh tinh dien tich hinh chu nhat);
Kết quả: chuong trinh tinh dien tich hinh chu nhat_ (dấu con trỏ đậu)
b) Lệnh writeln
Cú pháp
writeln( biến hoặc danh sách biến);
Tơng tự nh lệnh write nhng khi xuất hết dữ liệu con trỏ tự động xuống dòng
dới.
VD: writeln(chuong trinh tinh dien tich hinh chu nhat);
Kết quả: chuong trinh tinh dien tich hinh chu nhat
_ (dấu con trỏ đậu)
Clrscr: lệnh xóa màn hình(có lạc rang sẽ có rợu) chỉ sử dụng đợc khi đã
khai báo sử dụng chơng trình màn hình CRT.
2/ Nhập dữ liệu
- Để gán dữ liệu cho các biến trong chơng trình từ bàn phím sử dụng lệnh
read hoặc readln.
Cú pháp : read(biến hoặc danh sách biến);
readln(biến hoặc danh sách biến);
Lệnh read dùng để nhập dữ liệu cho các biến từ bàn phím, giá tri của chúng
đợc cách nhau bởi dấu cách. Còn lệnh readln kết thúc nhập một biến phải nhấn
phím enter.
VD:
program HCN;
uses crt;
var a,b:integer;
Begin
5

clrscr;
write(nhap vao ban kinh hinh tron r = );
readln(r);
writeln(chu vi hinh tron la: , 2*pi*r:6:2); {kết quả biểu thức đợc viết
trong 6 vị trí trong đó có 2 vị trí dành cho phần thập phân}
writeln(dien tich hinh tron la: , pi*sqr(r):6:2);
readln;
end.
Bài 3. Viết chơng trình nhập 3 số nguyên dơng a,b,c sau đó tính và in ra màn hình
trung bình cộng của 3 số đó.
6
Nguyn Hu nh THPT Thi Lai
Program songuyenduong;
uses crt;
var a,b,c:integer;
begin
clrscr;
write(nhap vao so nguyen duong thu nhat a=); readln(a);
write(nhap vao so nguyen duong thu hai b=); readln(b);
write(nhap vao so nguyen duong thu ba c=); readln(c);
writeln(trung binh cong cua ba so nguyen la: , (a+b+c)/3));
readln;
end.
Bài 4. Viết chơng trình nhập 2 số nguyên x,y tính tổng, hiệu, tích, thơng của
chúng và xuất ra màn hình.
Program pl;
uses crt;
var x,y: integer;
begin
clrscr;

begin .. end;
VD
1
: if 2>3 then
begin
write(nhap vao gia tri a=); readln(a);
end;
Điều kiện sai nên hai câu lệnh trên không đợc thực hiện .
VD
2
: a:=5
b:=3
if a>= b then
begin
a:=a-b;
b:=b+a;
end;
tính a:=a-b = 5-3=2;
b:=b+a = 3+2=5;
- Cấu trúc2: if <điều kiện> then < cv1>
else <cv2>;
- Công dụng : kiểm tra (điều kiện) nếu (điều kiện) đúng thì thực hiện (cv1)
ngợc lại (điều kiện) sai thực hiện (cv2)
Bài tập
Bài 1. Viết chơng trình nhập vào số nguyên dơng x in kết quả cho biết số
nguyên dơng có chia hết cho 3 hay 7 không?
Program chia_het;
uses crt;
var x: byte;
begin

uses crt;
var a: byte;
begin
clrscr;
write(nhap vao gia tri a=); readln(a);
if (a mod 2=0) and (a mod 3=0) then
write(chia het cho 3 va 2)
else writeln(khong chia het cho 2 va 3);
readln;
end.
Bài 4. Viết chơng trình nhập vào 1 năm dơng lịch kiểm tra xem năm đó có
phải là năm nhuận không ?
Gợi ý : năm nhuận là năm có 2 số cuối của năm chia hết cho 4. Nếu 2 số
cuối là 00 thì lấy 2 số đầu chia hết cho 4.
Program duonglich;
uses crt;
var nam:word;
begin
clrscr;
9
Nguyn Hu nh THPT Thi Lai
write(nhap vao so nam=); readln(nam);
if (nam mod 100<>0) and ( nam mod 4=0) or (nam mod 100 = 0) and
((nam div 100) mod 4 = 0) then
write(Nam da cho la nam nhuan)
else write(khong phai la nam nhuan);
writeln;
end.
5. Viết chơng trình nhập vào 3 độ dài (a,b,c) kiểm tra xem chúng có phải là 3
cạnh của tam giác hay không? Nếu có, in diện tích tam giác đó. Nếu không in

10