NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TTQT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1 Sự cần thiết của hoạt động TTQT qua ngân hàng.
1.1.1 Khái niệm về TTQT.
“TTQT là việc chi trả các nghiệp vụ và yêu cầu về tiền tệ, phát sinh từ các quan hệ
kinh tế, thương mại, tài chính, tín dụng giữa các tổ chức tài chính quốc tế, giữa các hãng,
các cá nhân của các quốc gia khác nhau để kết thúc một chu trình hoạt động trong lĩnh vực
kinh tế đối ngoại bằng các hình thức chuyển tiền hay bù trừ trên các tài khoản tại NH”.
1.1.2 Sự cần thiết của TTQT qua ngân hàng thương mại.
Khi đề cập đến hoạt động ngoại thương là đề cập đến quan hệ buôn bán trao đổi
hàng hoá giữa các nước. Về cơ bản TTQT phát sinh dựa trên cơ sở hoạt động ngoại
thương. TTQT là khâu cuối cùng của một quá trình sản xuất và lưu thông hàng hoá. Vì
vậy, nếu công tác TTQT được tổ chức tốt thì giá trị của hàng hoá XK mới được thực hiện,
góp phần thúc đẩy ngoại thương phát triển. TTQT trở thành một yếu tố quan trọng để đánh
giá hiệu quả của hoạt động kinh tế đối ngoại. Nhưng trong hoạt động mua bán luôn gắn
liền với lợi ích của các bên tham gia. Công tác thanh toán trong nội địa từng nước đã khó
khăn phức tạp nhưng TTQT càng khó khăn phức tạp hơn nhiều (các bên tham gia hợp
đồng khác nhau ở nhiều lĩnh vực: Chế độ chính trị, kinh tế, xã hội, …). Trong mối quan hệ
này mỗi bên tham gia ngoài việc chấp hành luật pháp trong nước còn phải tuân thủ các
hiệp định, hiệp ước cũng như các tập quán thương mại khác.
Trong mua bán quyền lợi của các bên tham gia thường mâu thuẫn với nhau, bên nào
cũng muốn dành về mình phần thuận lợi hơn. Để giải quyết mâu thuẫn này cần có sự tham
gia của NH, lúc này NH đóng vai trò trung gian, tạo sự tin tưởng, thuận lợi cho cả hai bên.
Sự ra đời và phát triển của NH thương mại hiện đại đã góp phần thúc đẩy hoạt động TTQT
giữa các nước diễn ra nhanh chóng, thuận lợi chính xác và đảm bảo được quyền lợi của các
bên tham gia TTQT. Ngân hàng là một tổ chúc trung gian tài chính, có bề dày kinh nghiệm
hoạt động trong lĩnh vực tài chính tiền tệ, đồng thời NH có mạng lưới và quan hệ đại lý với
các NH khác rất rộng. Ngoài ra, NH là tổ chức tiếp cận và ứng dụng công nghệ kỹ thuật
tiên tiến bậc nhất nên có thể sử dụng vào các hoạt dộng thanh toán một cách nhanh chóng,
chính xác.
Chính những điều trên mà hầu hết mọi hoạt động TTQT đều diễn ra cần có sự tham
gia của các NH.

1.2. Các phương thức TTQT
1.2.1 Phương thức chuyển tiền ( Remittance )
Chuyển tiền là phương thức thanh toán trong đó một khách hàng của NH (gọi là
người chuyển tiền) yêu cầu ngân hàng chuyển một số tiền nhất định cho người thụ hưởng
ở một địa điểm nhất định.
Liên quan đến phương thức thanh toán này gồm có các bên sau đây:
−
Người chuyển tiền – là người mua, người NK, hay người mắc nợ
−
NH chuyển tiền – là NH phục vụ cho người chuyển tiền.
−
NH đại lý – là NH phục vụ cho người thụ hưởng có quan hệ đại lý với NH chuyển
tiền.
−
Người thụ hưởng – là người bán, người XK hay là chủ nợ.
Thực tế cho thấy chuyển tiền có thể thực hiện theo một trong hai hình thức: Chuyển
tiền trả sau và chuyển tiền trả trước.
1.2.1.1 Chuyển tiền trả sau
Chuyển tiền trả sau - là hình thức trả cho người XK sau khi nhận hàng.
Nội dung và quy trình thực hiện phương thức thanh toán chuyển tiền trả sau có thể
được mô tả ở sơ đồ dưới đây:
(3)
(2) (5) (4)
(1)
Sơ đồ 1: Quy trình thực hiện phương thức chuyển tiền trả sau
NH đại lý
NH chuyển tiền
Người NK
Người XK
Nội dung các bước tiến hành của quy trình này có thể giải thích tóm tắt như sau:

giao hàng.
1.2.2 Phương thức nhờ thu ( Collections )
Nhờ thu là phương thức thanh toán trong đó người XK sau khi hoàn thành nghĩa vụ
giao hàng hoặc cung ứng dịch vụ tiến hành ủy thác cho NH phục vụ mình thu hộ từ người
NK lập ra.
Liên quan đến phương thức thanh toán này gồm có các bên sau:
− Người ủy nhiệm thu (Principal): là bên ủy quyền xử lý nghiệp vụ nhờ thu cho NH.
Người ủy nhiệm thu chính là người XK.
− NH thu hộ (Collecting Bank): Là NH phục vụ người ủy nhiệm thu.
− NH xuất trình (Presenting Bank): là NH xuất trình chứng từ cho người trả tiền,
thường là NH đại lý cho NH thu hộ.
− Người trả tiền (Drawee): Là người được xuất trình chứng tù theo đúng chỉ thị nhờ
thu. Người trả tiền chính là người NK.
Phương thức nhờ thu được tiến hành dựa trên cở sở những qui định của “Điều lệ
thống nhất về nhờ thu” (The Uniform Rules for Collection) do Văn Phòng Thương Mại
Quốc Tế (ICC) phát hành.
1.2.2.1 Nhờ thu trơn ( Nhờ thu không kèm chứng từ - Clean collection)
Nhờ thu hối phiếu trơn là phương thức nhờ thu trong đó người XK ủy thác cho NH
thu hộ tiền ở người NK căn cứ vào hối phiếu do mình lập ra còn chứng từ hàng hóa thì gửi
thẳng cho người NK, không gửi cho NH.
Cũng có thể hiểu khi việc đòi tiền chỉ dựa trên chứng từ đòi tiền là hối phiếu do
người XK ký phát, mà không kèm theo các chứng từ hàng hoá, thì được gọi là nhờ thu
phiếu trơn. Loại này thường được dùng trong thanh toán tiền chi trả về dịch vụ, cước phí
bảo hiểm, tiền phạt, tiền bồi thường,…
(6)
NH nhận ủy thác thu
NH đại lý