I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết Tập đọc là phân môn đảm nhiệm việc hình thành và 
phát triển cho học sinh kỹ năng đọc, một kỹ năng quan trọng hàng đầu của học  
sinh ở cấp tiểu học, cấp học đầu tiên trong trường phổ thông. Đọc giúp học sinh  
chiếm lĩnh được một ngôn ngữ  để  dùng trong giao tiếp và học tập, đây là một 
công cụ  giúp học sinh học tốt các môn học. V iệc dạy Tập đọc sẽ  giúp các em 
hiểu biết hơn, bồi dưỡng  ở các em lòng yêu cái  thiện, cái đẹp, dạy cho các em 
biết suy nghĩ một cách lô gíc cũng như có hình ảnh về các sự vật có xung quanh 
cuộc sống của chúng ta. Như vậy, dạy Tập đọc có một ý nghĩa to lớn vì nó bao  
gồm các nhiệm vụ  giáo dưỡng, giáo dục tình cảm chuẩn mực đạo đức và phát 
triển trí tuệ, tư duy.
Qua nhiều năm giảng dạy tôi nhận thấy kỹ  năng đọc của học sinh Tiểu 
học nói chung đặc biệt là học sinh lớp Ba tôi chủ  nhiệm chưa cao. Một số  em  
đọc bài chưa được trôi chảy, tốc độ  đọc còn chậm, phát âm sai do phương ngữ, 
đọc sai nhiều ở những tiếng có âm ch/tr; n/l; x/s; thanh hỏi/ thanh ngã. Đa số học  
sinh đọc đúng văn bản nhưng chưa có sự  đồng đều về  âm lượng và chưa hiểu  
được nội dung của câu văn, đoạn văn. Số  em biết đọc diễn cảm một văn bản 
(thuộc văn bản nghệ thuật) chưa nhiều, cách ngắt nghỉ giữa các từ, cụm từ, cách 
ngắt nhịp thơ, cách thể  hiện giọng đọc hay trong một bài văn, bài thơ  còn hạn  
chế. Giáo viên chưa mạnh dạn đổi mới phương pháp dạy học;   hình thức tổ 
chức chưa được linh hoạt; sử dụng đồ dùng dạy học hiệu quả chưa cao; đôi lúc  
còn rập khuôn, máy móc. Đây cũng là một trong những nguyên nhân làm cho học 
sinh không chủ động, tích cực trong học tập nên chưa nâng cao được chất lượng  
môn Tiếng Việt nói chung và kỹ năng đọc nói riêng. 
Là một giáo viên tôi luôn trăn trở, suy nghĩ: Làm thế  nào để  nâng cao kỹ 
năng đọc cho học sinh giúp các em thuận lợi hơn trong quá trình học tập các môn  
học. Vì vậy, tôi chọn đề  tài “Một số  biện pháp rèn kỹ  năng đọc cho HS lớp  
Ba”.
1


Tiếng Việt là thứ tiếng ghi âm bằng công cụ  chữ  quốc ngữ, có đặc điểm  
cơ   bản "nói sao viết vậy". Từ đó, tình trạng nói sai dễ dẫn đến tình trạng viết 
sai. Dạy tốt phân môn Tập đọc thì học sinh sẽ có kỹ năng đọc tốt, là tạo cho học  
sinh một nền tảng vững chắc để học tốt môn Tiếng Việt và tất cả các môn học 
khác. Có đọc đúng, đọc trôi chảy mới cảm thụ được bài văn và đọc đúng sẽ hiểu 
tất cả  các văn bản khác. Những năng lực này không phải tự  nhiên mà có. Giáo  
viên phải từng bước hình thành cho các em trong thời gian học các lớp  ở  cấp  
Tiểu học. Tập đọc là một phân môn thực hành, nhiệm vụ  quan trọng nhất là 
hình thành năng lực đọc cho học sinh từ  4 yêu cầu về  chất lượng “đọc”: Đọc 
đúng, đọc nhanh, đọc hiểu và đọc diễn cảm. Phương pháp dạy tập đọc phải dựa  
trên những cơ sở của ngôn ngữ học như: chính âm, chính tả, ngữ điệu,… Để  tổ 
chức dạy đọc cho học sinh chúng ta cần hiểu rõ quá trình đọc, nắm được bản 
chất kỹ  năng đọc. Đọc là một hoạt động trí tuệ  phức tạp mà cơ  sở  tiếp nhận  
thông tin bằng chữ viết dựa vào hoạt động của cơ quan thị giác. 
Theo Sách giáo viên Tiếng Việt 3 tập I, mục tiêu của môn Tiếng Việt  ở 
bậc Tiểu học và mục tiêu của phân môn tập đọc là:
  ­ Hình thành và phát triển  ở  học sinh các kỹ  năng sử  dụng tiếng Việt 
(nghe, nói, đọc ,viết) để  học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động 
của lứa tuổi. Thông qua việc dạy và học Tiếng Việt góp phần rèn luyện các thao 
tác của tư duy; cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về Tiếng Việt và 
những hiểu biết sơ giản về xã hội, tự  nhiên và con người, về  văn hóa, văn học 
của Việt Nam và nước ngoài. Bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói 
quen giữ gìn sự  trong sáng, giàu  đẹp của tiếng Việt, góp phần hình thành nhân  
cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa. 
­ Phân môn Tập đọc rèn cho học sinh các kỹ  năng đọc (đọc thành tiếng,  
đọc­hiểu, nghe và nói). Bên cạnh đó thông qua hệ thống bài đọc theo chủ  điểm 
và những câu hỏi, những bài tập khai thác nội dung bài đọc, phân môn Tập đọc 
cung cấp cho học sinh những hiểu biết về thiên nhiên, xã hội và con người, cung 
3


4


chuẩn các âm, vần do  ảnh hưởng từ  tiếng địa phương, đọc chưa đúng tốc độ,  
ngắt nghỉ  câu chưa phù hợp nhất là những câu dài, đọc phân vai, đọc diễn cảm 
chưa tốt; đọc được bài nhưng chưa hiểu nội dung. 
2.3. Thực trạng về việc rèn kỹ năng đọc cho học sinh
Trong những năm qua việc dạy đọc cho học sinh lớp Ba ở trường Tiểu học  
Tây Phong rất được quan tâm. Ban giám hiệu nhà trường cũng như  tổ  chuyên 
môn đã tổ chức các chuyên đề nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. 
 Đối với giáo viên: Có trách nhiệm với học sinh, giảng dạy nhiệt tình, chịu  
khó học hỏi đồng nghiệp và tìm hiểu qua tài liệu để  đúc rút kinh nghiệm cho 
bản thân nhằm năng cao chất lượng giảng dạy. Tuy nhiên khi  chuẩn bị bài vẫn 
còn phụ  thuộc vào sách giáo viên, sách thiết kế  nên bài dạy còn đơn điệu chưa  
được phù hợp với từng đối tượng học sinh. Việc chọn từ  và giải nghĩa từ  vẫn 
còn rập khuôn (bám sát từ ở phần chú giải trong sách giáo khoa); chưa phân biệt  
lựa chọn từ mới để cung cấp cho nội dung bài. Giáo viên chưa chú ý nhiều đến  
học sinh có khả năng tiếp thu chậm vì sẽ mất thời gian. Ngoài ra, giáo viên chưa 
linh động, sáng tạo nhiều trong phương pháp giảng dạy và thiết kế  bài dạy, 
chưa khai thác hết ý đồ của sách giáo khoa.
 Đối với học sinh:
  Một số  em có ý thức học tập, chăm chỉ  học bài  ở  lớp cũng như   ở  nhà.  
Trong giờ học tích cực xây dựng bài, đọc bài tốt, biết tìm hiểu nội dung bài đọc. 
Bên cạnh đó còn nhiều em chưa có sự chuẩn bị bài chu đáo trước khi đến lớp, ít 
đọc sách, không chịu đọc sách. Nếu có đọc thì các em cũng chưa biết cách đọc, 
chỉ  đọc một cách qua loa, đại khái, đọc cho có đọc, lười tìm hiểu. Một số  em  
đọc rất chậm, còn đánh vần, chưa ý thức được thói quen tập trung chú ý khi đọc 
thầm. Phát âm chưa chuẩn, chưa biết cách ngắt nghỉ hơi khi đọc, quen đọc theo 
tiếng địa phương như:
+ Đọc chưa đúng phụ âm đầu: ch/tr; d/r/gi; l/n; v/d; …..

6


­ Thiết kế  bài dạy: Giáo viên phải đọc bài Tập đọc nhiều lần từ  việc đọc  
nhanh, đọc hiểu đến đọc diễn cảm và cảm thụ  bài đọc; dựa vào chuẩn kiến  
thức, đối tượng học sinh của lớp để xây dựng mục tiêu bài dạy và đề ra phương  
án tiến hành. Tham khảo thêm tài liệu có liên quan đến bài dạy (sách giáo viên,  
sách thiết kế, các tư  liệu khác…) để  thiết kế  bài phù hợp với đối tượng, tình 
hình thực tế của lớp. Vận dụng phương pháp và hình thức tổ chức dạy học linh  
hoạt, phù hợp với các đối tượng theo hướng phát huy tính năng động, sáng tạo 
của học sinh. Dự kiến các tình huống có thể xảy ra trên lớp như: từ khó học sinh 
đọc dễ sai, từ mới học sinh khó hiểu, cách ngắt, nghỉ hơi ở một số cụm từ, câu 
văn dài, đoạn văn… Ngoài việc rèn đọc đúng, chính xác, giáo viên cần hướng  
dẫn học sinh ngắt nghỉ hợp lý và thể hiện giọng đọc đúng nội dung với một số 
câu tiêu biểu.
Ví dụ: Dạy bài: “Cậu bé thông minh”; Sách giáo khoa Tiếng Việt 3 Tập I, 
Trang 4, ta cần chuẩn bị cụ thể:
­ Tranh Cậu bé thông minh, trong bộ đồ dùng dạy học môn Tiếng việt lớp  
3, tập I.  
­ Sách Tiếng Việt lớp 3, tập I; Sách giáo viên Tiếng việt lớp 3, tập I; Sách 
thiết kế bài giảng Tiếng Việt lớp 3, tập I. 
­ Bảng phụ ghi câu, đoạn khó đọc:
+ Ngày xưa,/ có một ông vua muốn tìm người tài ra giúp nước.// Vua hạ  
lệnh cho mỗi làng trong vùng nọ/ nộp một con gà trống biết đẻ  trứng, / nếu  
không có thì cả làng phải chịu tội. // 
+ Cậu bé kia, / sao dám đến đây làm ầm ĩ ?// 
+ Thằng bé này láo, / dám đùa với trẫm! // Bố ngươi là đàn ông thì đẻ sao  
được? //  
+ Muôn tâu, /vậy sao Đức vua lại hạ lệnh cho làng con / phải nộp gà trống  
biết đẻ trứng ạ?// .

s
x

                                                    
âu

            
8


 + Rèn cho học sinh phát âm theo đúng chữ viết.
Ví dụ: phát âm “ưu tiên” chứ không phải “ưu tiêng” 
+ Hướng dẫn cho học sinh phát âm đúng thanh hỏi, thanh ngã
Ví dụ: “nỗi buồn” chứ không phải “nổi buồn”
           “một nửa”  chứ không phải “một nữa”
b.2.2. Đối với học sinh ngắt nghỉ hơi chưa hợp lí
Khi đọc một văn bản nếu ngắt nghỉ hơi chưa phù hợp sẽ hiểu nội dung văn 
bản đi hướng khác. Do đó dạy Tập đọc giáo viên cần chú trọng rèn học sinh  
ngắt, nghỉ hơi đúng. Trước hết, cần hướng dẫn các em nghỉ hơi ở những chỗ có  
dấu kết thúc câu. Các dấu (dấu chấm, chấm hỏi, chấm than, hai chấm, chấm  
lửng ở cuối câu hoặc dấu ngăn cách câu với nhau) cần  nghỉ hơi một quãng bằng 
khoảng thời gian đọc một chữ. Khi đọc câu có (dấu phẩy, chấm phẩy, gạch  
ngang, ngoặc đơn ở giữa câu) thời gian ngắt hơi bằng bằng nửa quãng nghỉ hơi 
sau dấu chấm. Trong trường hợp dấu kết thúc câu đồng thời cũng kết thúc một 
đoạn để  xuống dòng, quãng nghỉ  sẽ  dài gấp đôi khoảng thời gian phát âm một 
tiếng. 
Bên cạnh những dấu kết thúc câu hoặc ngăn cách các bộ  phận câu, còn có 
một số  dấu câu có cách dùng đặc biệt là dấu chấm lửng thể  hiện lời nói ngắt 
quãng cụ thể là:  
­ Ngắt quãng giữa một tiếng       


Lịch bận tính ngày .//

                   Bận / nhìn ánh sáng. //

Với bài này đọc với giọng vui, khẩn trương, thể hiện sự bận rộn của mọi  
vật, mọi người.
b.2.3. Đối với học sinh đọc vẹt, chưa hiểu nội dung
Để giúp học sinh hiểu nội dung bài cần rèn cho học sinh kĩ năng đọc thầm. 
Đọc thầm giúp học sinh dễ  cảm nhận nội dung bài học.  Đây là hình thức đọc 
hiểu mà đòi hỏi học sinh phải có tính tự giác. Do đó, trước khi cho học sinh đọc 
10


thầm, giáo viên cần giao nhiệm vụ  cụ  thể  cho học sinh nhằm định hướng rõ 
việc đọc­ hiểu (đoạn văn hay khổ  thơ  nào, đọc để  biết, hiểu, nhớ  hay suy nghĩ 
và trao đổi về điều gì,…)
Kết hợp quan sát, theo dõi từng học sinh để biết học sinh đọc đến đâu. Có 
như vậy mới nâng cao được chất lượng đọc thầm nhằm giúp các em hiểu được  
nội dung bài đọc. Học sinh được rèn kĩ năng đọc thầm, đọc lướt thường chủ 
yếu ở phần tìm hiểu bài ở phân môn Tập đọc.
Giáo viên nên chọn từ trọng tâm và giải thích ngắn gọn, dứt khoát, dễ hiểu. 
Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài trước ở  nhà, tìm hiểu nội dung bài theo từng câu 
hỏi ở sách giáo khoa.
Ngoài ra, giáo viên cần xây dựng cho học sinh thói quen tìm đọc sách ở Thư 
viện và ghi chép những thông tin cần thiết khi đọc nhằm hỗ trợ cho các môn học 
khác. Từ đó rèn được kĩ năng đọc hiểu cho học sinh.
b.2.4. Đối với học đọc hiểu và đọc diễn cảm
Muốn giúp người nghe cảm nhận được cái hay, cái đẹp của văn bản đòi 
hỏi người đọc phải đọc diễn cảm văn bản. Để giúp học sinh đọc cảm nhận văn 

(3 lần/1 năm) để cha mẹ học sinh nắm được tình hình học tập của con em mình. 
Trong cuộc họp đầu năm giáo viên nêu đặc điểm tình hình chung của lớp, hướng  
dẫn cha mẹ cách hướng dẫn con học ở nhà. Giáo viên phối hợp với gia đình giúp  
học sinh sắp xếp thời gian  ở  nhà hợp lý để  các em có thời gian rảnh tìm đọc 
sách, truyện, chuẩn bị  trước bài khi đến lớp. Yêu cầu gia đình thường xuyên 
quan tâm đến việc học tập của con em mình, tạo không khí học tập thoải mái  
cho các em. Cha mẹ nên nhờ con đọc giúp bài báo hay tin tức,...  đó cũng là cách  
để kiểm tra con đọc và tạo hứng thú cho con em. Nếu có gì chưa rõ về việc học  
của con em mình thì cần trao đổi kịp thời với giáo viên bằng cách gặp trực tiếp  
hoặc liên hệ qua điện thoại.
c) Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
Các biện pháp trên có quan hệ  mật thiết với nhau, hỗ  trợ  cho nhau. Nếu  
giáo viên thực hiện đồng bộ các giải pháp trên; học sinh chịu khó luyện đọc; kết  
hợp với sự  định hướng, giúp đỡ  của giáo viên, của bạn bè trong qua trình học 
chắc chắn kỹ năng đọc của các em được nâng lên. 
12


d) Kết quả  khảo nghiệm, giá trị  khoa học của vấn đề  nghiên cứu, 
phạm vi và hiệu quả ứng dụng
Khi chưa áp dụng các biện pháp hướng dẫn học sinh luyện đọc. Qua kết 
quả khảo sát và thực tế giảng dạy tôi nhận thấy phần kỹ năng đọc của các em  
còn hạn chế. Các em đọc còn sai về  âm, vần, ngắt nghỉ  hơi chưa đúng, tốc độ 
đọc còn chậm, chưa nắm được nội dung, đọc bài nhỏ chưa trôi chảy….
Qua thực tế giảng dạy khi áp dụng các biện pháp rèn kỹ  năng đọc cho học 
sinh  ở lớp tôi chủ nhiệm có tiến bộ rõ rệt. Các em tự tin, hứng thú hơn trong học 
tập.  
Kết quả cụ thể như sau :
Trước khi thực hiện đề tài


40.0

3 20.0

35

15 42.8

11 40.7

SL

%

Sau khi thực hiện đề tài
Đọc 
diễn 

Đọc đúng

cảm

Đọc 

Đọc 

nhanh

hiểu



4 26.6

4 26.6

2 13.3

7 20.0

7 20.0

2

5.7

12 34.2

9 25.7

9 25.7

5 14.2

5 18.5

3 11.1

1

3.7

Như vậy, để giúp các em có kĩ năng đọc đúng, ngày càng đọc lưu loát, đọc 
hiểu, đọc diễn cảm hơn thì giáo viên cần phối hợp các biện pháp trên một cách 
thường xuyên, linh hoạt. Có làm như  thế  mới theo sát được từng học sinh, kịp  
thời uốn nắn, sửa chữa những chỗ sai của từng em, giúp các em ngày một tiến  
bộ hơn trong học tập. Bên cạnh đó chúng ta cần chú ý đến những vấn đề sau:
­ Nắm được đặc điểm, tâm sinh lí của học sinh trong lớp.
­ Phân hóa các đối tượng học sinh để có kế hoạch dạy phù hợp.
­ Gặp gỡ cha mẹ học sinh trao đổi kết quả học tập của con em và yêu cầu 
phụ huynh cần quan tâm nhắc nhở các em rèn đọc trong thời gian ở nhà. Hướng 
cho các em nói đúng chính âm khi giao tiếp với mọi người, hạn chế phát âm theo  
tiếng địa phương.
2. Kiến nghị
a) Đối với nhà trường
Hằng năm tổ chức hội thi “đọc thơ, văn diễn cảm” để các em học sinh của  
trường có dịp cọ  xát học hỏi lẫn nhau. Đồng thời cũng tạo ra không khí thi đua 
rèn đọc tốt, khích lệ  các em phấn đấu, luyện đọc để  có giọng đọc ngày càng 
hay. Bên cạnh đó, để các em được bộc lộ tài năng, óc sáng tạo của mình qua hội 
thi.
b) Đối với chuyên môn
Tổ chức chuyên đề về phương pháp dạy phân môn tập đọc.
Trên đây là một số  kinh nghiệm mà bản thân tôi đã tiến hành rèn kỹ  năng  
đọc cho học sinh khi dạy phân môn Tập đọc  ở  lớp 3. Những ý kiến đó có thể 
14


còn thiếu sót, cách giải quyết vẫn còn hạn chế, kính mong Ban giám khảo cùng 
đồng nghiệp đóng góp ý kiến để  chúng tôi dạy được tốt hơn nữa trong những  
năm tiếp theo.  
                                            Băng Adrênh, ngày 12  tháng 03 năm 2017
                                                                       Người viết 

mới của Đặng Huỳnh Mai.
5. Sách giáo khoa, Sách giáo viên Tiếng Việt lớp 3 của Bộ Giáo dục và Đào 
tạo, sách thiết kế bài giảng Tiếng Việt lớp 3
6. Tài liệu “Để  có một giờ  dạy nhẹ  nhàng hơn, tự  nhiên hơn, chất lượng  
hơn và hiệu quả hơn” của Nguyễn Hữu Du ­ Sở Giáo dục và Đào tạo Vũng Tàu.
7. Chuẩn kiến thức, kĩ năng các môn học  ở Tiểu học của Bộ Giáo dục và 
Đào tạo.

17


18