CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN
LỰC TRONG TỔ CHỨC
1.1. Cỏc khỏi niệm
1.1.1. Nguồn nhõn lực trong tổ chức
Nguồn nhân lực trong một tổ chức được hiểu là tất cả những người lao động
tham gia làm việc cho tổ chức đó, bất kể vai trũ của họ là gỡ. Nguồn nhõn lực
(NNL) là một đối tượng rất phức tạp, là một tổng thể gồm nhiều cá nhân, nhân cách
hợp thành với nhiều khía cạnh khác nhau như nhu cầu kinh tế, nhu cầu tinh thần,
văn hóa, xó hội…
Nguồn nhõn lực cú vai trũ rất quan trọng trong tổ chức. Trường phái
nguồn nhân lực vào những năm 1950-1960 của thế kỉ XX đó đánh giá nguồn lực
con người là một trong những nguồn lực quan trọng nhất của tổ chức, là tài sản của
tổ chức.
Để một tổ chức hoạt động hiệu quả thỡ tất yếu phải có công tác đào tạo và
phát triển nguồn nhân lực ( Training and Development ).
1.1.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực
Phát triển nguồn nhân lực là tổng thể những hoạt động học tập được thực
hiện có tổ chức và trong những khoảng thời gian nhất định nhằm tạo ra sự thay đổi
hành vi nghề nghiệp của người lao động. Hành vi nghề nghiệp ở đây có thể là sự tự
tin, lũng trung thành, thỏi độ, cách cư xử của người lao động đối với doanh nghiệp.
Phát triển nguồn nhân lực gồm ba hoạt động:
Đào tạo: là tổng thể các hoạt động học tập mà doanh nghiệp cung cấp cho
người lao động nhằm đem lại cho người lao động kỹ năng, kiến thức để thực hiện
tốt chức năng, nhiệm vụ trong công việc hiện tại của họ.
Giáo dục: là những hoạt động học tập giúp cho người lao động học được một
nghề nào đó hoặc chuyển sang một nghề mới phù hợp hơn với họ.
Phát triển: là tổng thể những hoạt động học tập vượt ra khỏi phạm vi công
việc trước mắt nhằm hướng vào các công việc trong tương lai hoặc nhằm phát triển
trỡnh độ nói chung của người lao động.
Ba hoạt động của phát triển nguồn nhân lực có điểm chung là đều biểu hiện
một quá trỡnh tương tự đó là quá trỡnh tạo điều kiện cho con người tiếp thu các

mọi hoạt động của doanh nghiệp, từ qui mô sản xuất kinh doanh, cơ cấu tổ chức
đến sản phẩm…, trong đó có công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Mặt khỏc, triết lý quản lý, tư tưởng, quan điểm của người lónh đạo của doanh
nghiệp cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động đào tạo và phát triển nguồn nhân
lực của doanh nghiệp. Nếu quan điểm của người lónh đạo là coi trọng công tác đào
tạo và phát triển con người thỡ cỏc nguồn lực giành cho đào tạo và phát triển cũng
được ưu tiên, bao gồm nguồn lực tài chính và phi tài chính như: kinh phí đào tạo,
nguồn nhân lực giành cho đào tạo…
1.2.1.2. Qui mô, cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp
Qui mụ của doanh nghiệp của doanh nghiệp càng lớn thỡ cụng tỏc đào tạo và
phát triển nguồn nhân lực của doanh nghiệp càng phức tạp và ngược lại. Do qui mụ
doanh nghiệp càng lớn thỡ số lượng nguồn nhân lực càng lớn, chất lượng càng đa
dạng, đũi hỏi sự quản lý nhõn lực càng chặt chẽ, nhõn lực cũng như vật lực giành
cho đào tạo càng nhiều và việc thực hiện công tác đào tạo càng khó khăn hơn.
Cơ cấu tổ chức càng phức tạp thỡ việc ra quyết định quản lý càng chậm, khó
đi đến sự thống nhất, sự liên kết giữa các bộ phận càng lỏng lẻo dẫn đến hoạt động
đào tạo không được thực hiện một cách đồng bộ, thống nhất, linh hoạt và ngược lại.
1.2.1.3. Đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
Mỗi doanh nghiệp có đặc điểm kinh doanh khác nhau do đó đặc điểm nguồn
nhân lực cũng khác nhau. Với mỗi lĩnh vực sản xuất kinh doanh khác nhau, sản
phẩm khác nhau thỡ nhu cầu về nguồn nhõn lực cũng khỏc nhau. Việc đào tạo và
phát triển nguồn nhân lực thực chất cũng là nhằm mục đích phục vụ cho quá trỡnh
sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
1.2.1.4. Đội ngũ cán bộ làm công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực
Chất lượng của đội ngũ cán bộ làm công tác đào tạo có ảnh hưởng trực tiếp
đến hiệu quả của công tác đào tạo và phát triển. Nếu những người làm công tác đào
tạo có đủ trỡnh độ, năng lực, tâm huyết với công việc thỡ việc thực hiện cụng tỏc
đào tạo sẽ đạt hiệu quả tốt và ngược lại. Do đó, để công tác đào tạo đạt hiệu quả tốt
thỡ trước hết cần phải có một đội ngũ cán bộ thực hiện công tác đào tạo có chất
lượng.

Các nhân tố thuộc thị trường lao động như: số lượng và chất lượng lực lượng
lao động trên thị trường lao động, tỡnh hỡnh đào tạo và phát triển nguồn nhân lực
của toàn xó hội…thường xuyên tác động đến nguồn nhân lực cũng như công tác
đào tạo nhân lực trong doanh nghiệp. Vỡ thực chất nguồn nhõn lực trong doanh
nghiệp cú nguồn gốc từ thị trường lao động, hay nói cách khác trước khi bước vào
doanh nghiệp thỡ người lao động là thuộc lực lượng lao động trên thị trường lao
động. Do đó, họ cũng có những đặc điểm như của thị trường lao động. Thị trường
lao động càng đa dạng về số lượng, ngành nghề đào tạo và trỡnh độ chuyên môn
thỡ doanh nghiệp càng dễ dàng trong việc tuyển dụng được đội ngũ lao động phù
hợp yêu cầu công việc, khi đó vấn đề đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong
doanh nghiệp sẽ không được coi trọng hàng đầu. Cũn nếu trờn thị trường lao động,
lực lượng lao động không đáp ứng được các yêu cầu của tổ chức về chất lượng và
số lượng thỡ doanh nghiệp sẽ chỳ trọng nhiều đến công tác đào tạo và phát triển,
nâng cao trỡnh độ, duy trỡ lực lượng lao động hiện có trong tổ chức mỡnh.
1.2.2.2. Sự tiến bộ của khoa học cụng nghệ
Cựng sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, chất lượng của nguồn nhân lực ngày
càng được nâng cao, nhu cầu được đào tạo của người lao động ngày càng cao. Máy
móc thiết bị ngày càng hiện đại, quy trỡnh cụng nghệ ngày càng phức tạp thỡ con
người càng cần phải có đầy đủ những kiến thức, kỹ năng phù hợp để vận hành
chúng. Do đó để theo kịp với tốc độ phát triển như vũ bóo của khoa học kỹ thuật
đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin thỡ con người phải không ngừng học
tập nâng cao trỡnh độ, kỹ năng thông qua hoạt động đào tạo và phát triển. Như vậy,
sự tiến bộ của khoa học công nghệ cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việc đào tạo và
phát triển nguồn nhân lực của doanh nghiệp, nó cho biết con người cần phải được
đào tạo những gỡ và đào tạo như thế nào?
Ngoài cỏc nhõn tố trờn cũn cú một số nhõn tố khỏc cũng ảnh hưởng đến
công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực của doanh nghiệp như: nhân tố môi
trường kinh tế, chính trị, pháp lý, nhu cầu và hướng phát triển của thị trường sản
phẩm…
1.3. Nội dung của công tác đào tạo và phát triển NNL

đo
lường
được
các
mục
tiêu
Lựa chọn đối tượng đào tạo
Xác định chương trỡnh đào tạo
và lựa chọn phương pháp đào tạo
Lựa chọn và đào tạo giáo viên
Dự tính chi phí đào tạo
Thiết lập qui trỡnh đánh giá