1
Vectơ trong không gian
Quan hệ vuông góc trong không gian
( 17 tiết )
A - Mục tiêu:
1 - Cho học sinh hiểu đợc khái niệm về véctơ trong không gian và các phép toán cộng véctơ,
nhân véctơ với một số thực, sự đồng phẳng của ba véctơ, tích vô hớng của ba véctơ trong
không gian.
2 - Nắm đợc định nghĩa vectơ chỉ phơng của đờng thẳng và định nghĩa hai đờng thẳng trong
không gian vuông góc với nhau.
3 - Hiểu rõ định nghĩa đờng thẳng vuông góc với mặt phẳng, nắm đợc điều kiện để đờng
thẳng vuông góc với mặt phẳng, biết cách xác định mặt phẳng đi qua một điểm cho trớc và
vuông góc với một đờng thẳng cho trớc. Thông qua khái niệm đờng thẳng vuông góc với mặt
phẳng để nắm vững định nghĩa phép chiếu vuông góc và hiểu rõ định lí 3 đờng vuông góc,
đồng thời biết cách xác định góc giữa đờng thẳng và mặt phẳng.
4 - Nắm đợc định nghĩa 2 mặt phẳng vuông góc và định lý về điều kiện cần và đủ để hai mặt
phẳng vuông góc với nhau. Hiểu rõ định nghĩa về hình lăng trụ đứng, hình hộp chữ nhật,
hình lập phơng, hình chóp đều và hình chóp cụt đều.
5 - Nắm đợc định nghĩa và cách xác định:
- Khoảng cách từ một điểm đến một đờng thẳng.
- Khoảng cách từ một điểm đến một mặt phẳng.
- Khoảng cách giữa đờng thẳng và mặt phẳng song song.
- Khoảng cách giữa hai đờng thẳng chéo nhau và cách xác định đờng vuông góc chung của
hai đờng thẳng chéo nhau.
B - Nội dung và mức độ:
Nội dung:
1 - Các khái niệm có liên quan đến vectơ trong không gian và các phép toán về véctơ trong
không gian.
2 - Các định nghĩa có liên quan đến quan hệ vuông góc trong không gian nh:
- Hai đờng thẳng vuông góc, góc giữa hai đờng thẳng.
- Đờng thẳng vuông góc với mặt phẳng. Phép chiếu vuông góc.

- Giữa hai mặt phẳng song song
- Giữa hai đờng thẳng chéo nhau và xác định đờng vuông góc chung của hai đờng thẳng chéo
nhau đó.
Tiết 32 Đ1- Vectơ trong không gian ( tiết 1 )
A - Mục tiêu:
- Nắm đợc định nghĩa, các phép toán cộng hai véctơ trong không gian, phép nhân vectơ với
một số thực
- áp dụng đợc vào bài tập
B - Nội dung và mức độ :
- Định nghĩa véctơ trong không gian, cộng véctơ, nhân vectơ với một số thực ( các tính chất
a, b, c, d )
- Ví dụ 1
- Bài tập chọn ở trang 113 - 114 ( SGK )
C - Chuẩn bị của thầy và trò : Sách giáo khoa, mô hình hình học
D - Tiến trình tổ chức bài học :
ổn định lớp :
- Sỹ số lớp :
- Nắm tình hình sách giáo khoa của học sinh
Bài mới
I - Định nghĩa:
Hoạt động 1:
Nhắc lại các khái niệm của véctơ trong mặt phẳng:
- Định nghĩa, giá, độ lớn.
22
3
- Hai véc tơ cùng phơng, cùng hớng. Hai véctơ bằng nhau.
- Các phép toán cộng, trừ hai véc tơ. Nhân véctơ với một số. Nhân vô hớng hai véctơ.
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
- Ôn tập khái niệm véctơ trong mặt phẳng: Trả lời câu hỏi của giáo
viên.

a) Hãy chỉ ra các véctơ bằng các véctơ
AB , AC
uuur uuur
.
b) Tìm tổng:
AB A'D' CC'+ +
uuur uuuuur uuur
và hiệu:
AB A'C'
uuur uuuuur
3
A
B
C
D
3
4
c) Tìm tổng:
AB BC CC' C'D'+ + +
uuur uuur uuur uuuuur

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
a) Chỉ đợc:
AB A'B' DC D'C'= = =
uuur uuuuur uuur uuuuur
,
AC A'C'=
uuur uuuuur
b)
AB A'D' CC'+ +

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
Ta có:
AB D'C'+
uuur uuuuur
=
AB AB 2AB+ =
uuur uuur uuur
- Đọc, nghiên cứu phần Phép nhân véctơ với một số trang 105 -
106.
- Thuyết trình định nghĩa và tính chất về
phép nhân một vectơ với một số thực.
Hoạt động 6:( củng cố khái niệm )
Cho tứ diện ABCD.
Gọi M, N lần lợt là trung điểm của các cạnh
AD, BC và O là trung điểm của MN.
Chứng minh rằng:
a)
( )
1
MN AB DC
2
= +
uuuur uuur uuur
b)
OA OB OC OD 0+ + + =
uuur uuur uuur uuur r

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
4
C'

1
MN AB DC
2
= +
uuuur uuur uuur
b) Do O là trung điểm của MN nên:

OM ON 0+ =
uuuur uuur r
Mặt khác:
( )
1
OM OA OD
2
= +
uuuur uuur uuur( )
1
ON OB OC
2
= +
uuur uuur uuur
nên suy ra:
OA OB OC OD 0+ + + =
uuur uuur uuur uuur r
- Gọi học sinh thực hiện bài giải trên bảng.
Các học sinh khác nghiên cứu lời giải của
SGK.

- Các ví dụ
- Bài tập chọn ở trang 113 - 114 ( SGK )
C - Chuẩn bị của thầy và trò : Sách giáo khoa, mô hình hình học
D - Tiến trình tổ chức bài học :
ổn định lớp :
- Sỹ số lớp :
- Nắm tình hình sách giáo khoa của học sinh
Bài mới
Hoạt động 1: ( kiểm tra bài cũ )
Chữa bài tập 2 trang 113 - SGK.
Cho hình hộp ABCD.ABCD. Chứng minh rằng:
a)
AB AD AA' AC'+ + =
uuur uuur uuuur uuuur
b)
BD D'D B'D' BB' =
uuur uuuur uuuuur uuur

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
a)
AB AD AA'+ + =
uuur uuur uuuur
AB BC CC'+ + =
uuur uuur uuur
AC
uuur
b)
BD D'D B'D' =
uuur uuuur uuuuur
BD DD' D'B' BB'+ + =

Hoạt động 2: ( dẫn dắt khái niệm )
Cho tứ diện ABCD. Gọi M, N lần lợt là
trung điểm của AB, AC. Một mặt phẳng
( P ) song song với mặt phẳng ( BCD ).
a) Giá của 3 véctơ
AB, AC, AD
uuur uuur uuur
có
song song với một mặt phẳng nào đó không ?
b) Cũng hỏi nh vậy đối với giá của 3 véctơ

MN, BD, CD
uuuur uuur uuur
?
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
a) Dùng phơng pháp chứng minh phản chứng khẳng định đợc: Giá
của 3 véctơ
AB, AC, AD
uuur uuur uuur
không thể cùng song song vói bất cứ
mặt phẳng nào.
b) Chỉ ra đợc giá của 3 véctơ
MN, BD, CD
uuuur uuur uuur
cùng song song với
mặt phẳng ( BCD ) hoặc ( P ).
- Thuyết trình khái niệm 3 véctơ đồng phẳng và
không đồng phẳng
( định nghĩa và tính chất )
- Phát vấn:

luôn có bộ số thực m, n, p duy nhất để:
x ma nb pc= + +
r r r r
Hoạt động 4: ( dẫn dắt khái niệm )
Đọc và thảo luận theo nhóm định lí 2 trang 109 - SGK.
Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
- Đọc và thảo luận theo nhóm đợc phân công.
- Trả lời câu hỏi của giáo viên.
- Tổ chức cho học sinh đọc, thảo luận theo
nhóm đợc phân công.
- Phát vấn, kiểm tra sự đọc hiểu của học sinh.
77
8
Hoạt động 5: ( củng cố khái niệm )
Cho tứ diện ABCD. Gọi M, N, P, Q lần lợt là trung
điểm của AB, CD, AC. BD.
a) Chứng minh rằng tứ giác MPNQ là hình bình hành.
b) Chứng minh ba véctơ
MN, BC, AD
uuuur uuur uuur
đồng phẳng.
c) Hãy phân tích véc tơ
MN
uuuur
theo 2 véc tơ không
cùng phơng
BC và AD
uuur uuur
.
Hoạt động 6: ( củng cố khái niệm )

c)
MN
uuuur
=
MP MQ+
uuur uuuur
=
( )
1
BC AD
2
+
uuur uuur
- Gọi 3 học sinh thực hiện lần lợt từng phần a, b,
c.
- Những học sinh khác thực hiện giải bài tập tại
chỗ.
- Củng cố khái niệm 3 véctơ đồng phẳng, không
đồng phẳng.
8
9
Tuần 26
Tiết 34 Vectơ trong không gian ( tiết 3 )
A - Mục tiêu:
- Nắm đợc k/n tích vô hớng của hai vectơ
- áp dụng đợc vào bài tập
B - Nội dung và mức độ :
- Tích vô hớng của hai véctơ (góc giữa hai véctơ, đ/n, tính chất) và một số ứng dụng
- Bài tập chọn ở trang 113 - 114 ( SGK )
C - Chuẩn bị của thầy và trò : Sách giáo khoa, mô hình hình học