Trờng THCS Hoà Chính
Tổ KHXH
Xây dựng chuyên đề môn Ngữ văn
Năm học 2010 - 2011
Tên chuyên đề: Rèn luyện kĩ năng xây dựng đoạn văn cho học sinh.
Thời gian thực hiện: Tháng 9/2010 -> tháng 5/2011
Đối tợng thực hiện: Học sinh khối 9
A. Lí do chọn chuyên đề
- Học sinh cần phải biết xây dựng đoạn văn để viết bài văn mạch lạc.
- Phần lớn học sinh cha nắm đợc phơng pháp triển khai đoạn văn, viết còn tùy
hứng.
B. Thực tế:
- Lớp 9A có 34/34 em cha biết xây dựng đoạn văn.
- Lớp 9B 20/37 em cha biết xây dựng đoạn văn.
C. Nội dung triển khai chuyên đề
I. Đối với giáo viên
1. Nêu yêu cầu đối với đoạn văn
a. Đoạn văn phải có tính liên kết chặt chẽ về cả hình thức và cả nội dung.
- Xét về hình thức: nó là phần văn bản đợc mở đầu bằng câu viết lùi dòng và
kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng.
- Xét về nội dung: các câu văn trong đoạn đợc liên kết với nhau bằng nhiều ph-
ơng tiện liên kết (Phép thế, phép lặp, phép nối)
b. Đoạn văn phải có tính thống nhất về chủ đề (điều kiện cốt yếu để làm
nên đoạn văn)
- Các câu văn trong đoạn văn phải tập trung làm sáng tỏ hoặc thể hiện chọn
vẹn một nội dung nào đó. Thiếu sự thống nhất này, chuỗi các câu văn dù có đợc liên
kết bằng các phơng tiện, hình thức vẫn không phải là đoạn văn.
- Chẳng hạn các câu văn dới đây đợc liên kết bằng phép nối, phép lặp, phép
thếNhng mỗi câu viết về một vấn đề khác nhau nên dời dạc không tạo thành đoạn
văn:
Mỗu xanh non của thảm cỏ xanh đến tận chân trời, hoà cùng sác trắng tinh

từ khái quát đến cụ thể - tổng hợp (tức là kết hợp cả hai cách diễn dịch và quy nạp).
Câu chủ đề đặt ở vị trí mở đầu và kết thúc đoạn văn. Khi viết đoạn văn tổng - phân -
hợp học sinh cần biết khái quát, nâng cao để tránh sự trùng lặp của hai câu chủ đề.
-> Câu chủ đề 1: khái quát
-> Câu chủ đề 2: mang ý nghĩa tổng hợp
2. Cách viết đoạn văn: để viết đoạn văn thành công giáo viên cần hớng dẫn
học sinh nắm rõ các bớc viết đoạn văn nh sau:
- Bớc 1: xác định chủ đề
+ Căn cứ vào yêu cầu của bài tập xác định rõ yêu cầu và nội dung cần triển
khai trong đoạn văn là gì? Nội dung đó đợc gói trong câu chủ đề và cũng là định h-
ớng để triển khai câu văn còn lại.
- Bớc 2: triển khai ý
+ Khi đã xác định đợc chủ đề của đoạn văn cần vận dụng đợc kiến thức đọc
hiểu có liên quan để phát triển chủ đề đó thành các ý cụ thể, chi tiết. Nếu bỏ qua thao
tác này thì đoạn văn sẽ rơi vào tình trạng lủng củng, quẩn ý.
- Bớc 3: xác định kiểu diễn và vị trí của câu chủ đề.
+ Căn cứ vào yêu cầu diễn đạt để xác định đợc vị trí của câu chủ đề và cách
triển khai đoạn văn.
3. Một số dạng bài tập xây dựng đoạn văn:
- Dạng 1: đoạn văn giới thiệu hoàn cảnh ra đời của tác phẩm.
+ Học sinh nêu chính xác tác giả, tác phẩm, nêu hoàn cảnh rộng về thời đại,
nêu hoàn cảnh hẹp về đề tài.
2
- Dạng 2: đoạn văn tóm tắt tác phẩm
+ Nêu sự việc chính trong tác phẩm, mở đầu, diễn biến, kết thúc, ngắn gọn,
chính xác
- Dạng 3: đoạn văn phân tích hình ảnh từ ngữ trong tác phẩm.
+ Giớ thiệu những chi tiét, từ ngữ, hình ảnh.
+ Phân tích chi tiết
+ Kết thúc đoạn văn