289
4- Đường lối đấu tranh cách mạng miền Nam trong thời kì 7-
1954 đến 5-1965.
5- Chính sách thực dân kiểu mới của đế quốc Mĩ ở miền Nam
Việt Nam được thực hiện như thế nào? Âm mưu, thủ đoạn của
đế quốc Mĩ trong chiến lược "chiến tranh đặc biệt" ở miền Nam
Việt Nam và sự phá sản của nó.
6- Phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân miền Nam
trong thời kì 7-1954-1960 diễn ra như thế nào?
7- Phong trào "đồng khởi" năm 1959 - 1960 của nhân dân
miền Nam: Nguyên nhân bùng nổ và ý nghĩa lịch sử.
Chương VI
CẢ NƯỚC TRỰC TIẾP CHIẾN ĐẤUCHỐNG ĐẾ QUỐC MĨ
XÂM LƯỢC (1965 - 1973)
Chương VI nhằm cung cấp những kiến thức cơ bản về cuộc
kháng chiến chống Mĩ cứu nước trong gần 10 năm, kể từ sau khi
đế quốc Mĩ phát độ
ng chiến lược "chiến tranh cục bộ" ở miền
Nam và tiến hành chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải
quân đối với miền Bắc, đến khi Hiệp định Phụ được kí kết. Đây
là thời kì cả nước có chiến tranh dưới những hình thức và mức
độ khác nhau.
1- Đế quốc Mĩ leo thang mở rộng chiến tranh xâm lược
(1965-1968).
Ngay từ đầu năm 1965, khi chiến lược "chiến tranh đặc biệt"
ở miền Nam Việt Nam phát triển tới đỉnh cao nhất và đứng
290
trước nguy cơ thất bại hoàn toàn, đế quốc Mĩ vấp phải một tình
Thông qua chiến lược "chiến tranh cục bộ", đế quốc Mĩ nhằm
1
.
Chư hầu của Mĩ trong chiến tranh xâm lược miền Nam gồm 5 nước: Nam
Triều Tiên, Thái Lan, Philíppin, Niu Di lân và Ôtxtrâylia.291
thực hiện 3 âm mưu:
Nhanh chóng tạo ra ưu thế binh lực và hoả lực để có thể áp
đảo chủ lực của ta bằng chiến lược quân sự mới "tìm diệt", cố
giành lại thế chủ động trên chiến trường, đẩy lực lượng vũ trang
của ta trở về thế phòng ngự, buộc phải phân tán đánh nhỏ, hoặc
rút về biên giới, làm cho chiến tranh cách mạng tàn lụi d
ần.
- Mở rộng và củng cố hậu phương của chúng, lập đội quân
"bình định", kết hợp hoạt động càn quét với các hoạt động chính
trị và xã hội lừa bịp, tung tiền của để cố thực hiện chu kì được
"mặt trận thứ hai", nhằm "tranh thủ trái tim, khối óc". của nhân
dân, thực chất là giành lại dân, trước hết là nông dân ở vùng giải
phóng, bắt họ trở lại ách kìm kẹp tàn bạo của Mĩ - ngụy.
- Đe doạ lực lượng cách mạng thế giới.
Mục tiêu chủ yếu của chiến lược "chiến tranh cục bộ" là
đánh bại cách mạng miền Nam trong vòng 25 - 30 tháng (giữa
năm 1965 đến cuối năm 1967), với kế hoạch ba giai đoạn:
Giai đoạn 1 : Phá kế hoạch mùa mưa của ta, "chặn chiều
hướng thua", bảo đảm triển khai nhanh lực lượng quân viễn
chinh Mĩ .
- Giai đoạn 2: Mở các cuộc phản công chiến lược tìm diệt
dụng lực lượng không quân và hải quân để tiến hành chiến tranh
phá hoại miền Bắc Việt Nam.
Đế quốc Mĩ đã sớm nhận thấy vai trò hậu phương của miền
Bắc đối với cách mạng miền Nam. Vì vậy, ngay từ đầu và trong
tất cả các thời kì của cuộc chiế
n tranh xâm lược Việt Nam;
chúng luôn luôn tìm mọi cách phá hoại sự nghiệp cách mạng xã
hội chủ nghĩa ở miền Bắc nước ta.
Từ tháng 3-1964, Tổng thống Giônxơn phê chuẩn kế hoạch
dùng tàu khu trục Mĩ tuần tiễu ở vịnh Bắc Bộ để ngăn chặn con
đường tiếp tế trên biển của ta; tiến hành quấy rối, trinh sát vùng
ven biển; yểm trợ cho tàu biệt kích ngụy vây bắt ngư dân để
khai thác tin tức.
Vào trung tuần tháng 4-1964, Hội đồng Tham mưu trưởng -
liên quân Mĩ vạch ra kế hoạch ném bom miền Bắc, thông qua
danh sách 94 mục tiêu đánh phá khi được lệnh.
1
.
Tổng kết cuộc kháng chiêu chống Mĩ cứu nước: Thắng lợi và bài học.
NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, tr. 312.293
Đến ngày 31-7-1964, tàu khu trục Ma đốc của Mĩ tiến vào
khu vực phía Nam đảo Cồn Cỏ để do thám và uy hiếp ta dọc bờ
biển. Cùng ngày và tiếp ngày hôm sau (l-8), máy bay Mĩ từ Lào
sang bắn phá đồn biên phòng Nậm Cắn và làng Ngông Dẻ nằm
sâu trong lãnh thổ Việt Nam, thuộc địa phận tỉnh Nghệ An và
Hà inh.
294
chúng hi vọng có thể đạt được là:
- Phá hoại tiềm lực kinh tế và quốc phòng, phá hoại công
cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc.
- Ngăn chặn sự chi viện từ bên ngoài và từ miền Bắc vào
miền Nam.
- Uy hiếp tinh thần, làm lung lay ý chí chống Mĩ, cứu nước
của nhân dân ta ở cả hai miền Nam, Bắc.
Với những mục tiêu trên, đế quốc Mĩ đã huy động vào cuộc
chiến tranh một lực lượng không quân và hải quân rất lớn, gồm
hàng ngàn máy bay tối tân thuộc 50 loại khác nhau, với các loại
vũ khí hiện đại.
Không quân và hải quân Mĩ tập trung đánh phá các mục tiêu
quân sự, các đầu mối giao thông, các nhà máy, xí nghiệp, hầm
mỏ, nông trường, các công trình thủy lợi, các khu vực đông dân,
các trường học, nhà trẻ, bệnh viện, nhà thờ, đền, chùa...
Trong những năm 1965 - 1968, nhất là trong hai năm 1966 -
1967, máy bay, tàu chiến Mĩ
liên tục ném bom, bắn phá khắp
mọi nơi, mọi lúc, với cường độ ngày càng tăng. Trung bình mỗi
ngày có tới 300 lần chiếc máy bay ném khoảng 1.600 tấn bom
đạn xuống các làng mạc, thành phố, cướp đi sinh mạng và gây
thương tích cho nhiều người dân thường vô tội. Bom đạn của
chúng cũng đã gây thiệt hại lớn về của cải, tàn phá nhiều cơ sở
kinh tế và các công trình văn hoá, giáo dục, y tế mà nhân dân ta
đã tạo ra trong hơn 10 năm trước.
Như vậy, từ năm 1965, với hành động leo thang mở rộng
chiến tranh của đế quốc Mĩ, thời kì một nửa có chiến tranh, một
nửa nước có hoà bình đã chấm dứt. Cả nước ta bước vào thời kì
có chiến tranh với những hình thức và mức độ khác nhau.
miền; công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc đã và
đang đạt được nhiều thành tựu to lớn, thực sự trở thành hậu
phương vững chắc cho cách mạng miền Nam.
Từ những phân tích trên đây, Trung ương Đảng đi đến một
kết luận rất quan trọng: Mặc dù đế quốc Mĩ đưa vào miền Nam
hàng chục vạn quân viễn chinh, lực lượng so sánh giữa ta và
địch vẫn không thay đổi lớn Vì vậy, cách mạng miền Nam phải
296
tiếp tục giữ vững và phát triển thế chiến lược tiến công. Cuộc
chiến tranh tuy ngày càng gay go, ác liệt nhưng "nhân dân ta đã
có cơ sở chắc chắn để giữ vững và tiếp tục giành thế chủ động
trên chiến trường, có lực lượng và điều kiện để đánh bại âm
mưu trước mắt và lâu dài của địch"
1
.
Tuy nhiên, hoàn cảnh quốc tế lúc này cũng rất phức tạp, vừa
có thêm thuận lợi mới cho ta, lại vừa có khó khăn mới. Chủ
nghĩa xét lại Khơrútsốp sụp đổ là một bước ngoặt trong đời sống
chính trị của Liên Xô và trong chính sách của Liên Xô đối với
Việt Nam, có lợi cho cuộc kháng chiến của nhân dân ta. Liên
Xô đã dành cho ta sự giúp đỡ to lớn và có hiệu quả hơn trước.
Nhưng do đánh giá quá cao sức mạnh của Mĩ, Liên Xô trên mọi
cách hướng ta đi vào thương lượng với Mĩ dù điều kiện chưa
chín muồi
2
. Ở Trung Quốc, cuộc cách mạng văn hoá là một tai
hoạ lớn của cách mạng Trung Quốc và tác động ngày càng xấu
đến chính sách của Trung Quốc đối với Việt Nam. Một mặt,
Trung Quốc vẫn tích cực giúp ta kháng chiến chống Mĩ , mặt
lính thuỷ đánh bộ Mĩ, lấn chiếm vùng giải phóng và mở rộng
vùng an toàn cho căn cứ Chu Lai. Để yểm trợ cho lực lượng
tham gia càn quét, chúng huy động 6 tàu đổ bộ, 105 xe tăng và
xe bọc thép, 100 máy bay lên thẳng và 70 máy bay chiến đấu.
Tại Vạn Tường, 1 trung đoàn chủ lực Quân Giải phóng phối
hợp với lực lượng du kích và nhân dân địa phương tổ chức
chống càn. Sau mộ
t ngày chiến đấu, quân và dân ta đã đẩy lùi
cuộc hành quân càn quét của địch, diệt 900 tên, bắn cháy 22 xe
tăng và xe bọc thép, bắn rơi 13 máy bay.
Vạn Tường là trận đầu tiên quân viễn chinh Mĩ trực tiếp
chiến đấu với quy mô lớn trên chiến trường miền Nam, sử dụng
cả hải, lục không quân và đã bị thất bại nặng nề. Chiến thắng
Vạn Tường chứng tỏ quân và dân miền Nam hoàn toàn có khả
năng đánh thắng đế quốc Mĩ về quân sự trong chiến lược "chiến
tranh cục bộ". Vạn Tường được coi như là một "ấp Bắc" đối với
quân Mĩ. Nó mở đầu cao trào diệt Mĩ trên toàn miền Nam. Một
làn sóng "Tìm Mĩ mà đánh, tìm ngụy mà diệt " dâng cao khắp
miền Nam. Các "vành đai diệt Mĩ " xuất hiện ở nhiều nơi, điển
hình là Chu Lai, Hoà Vang (Quảng Nam), Củ Chi (Sài Gòn)...
Tiếp theo trận Vạn Tường, quân và dân ta liên tiếp giành
được thắng lợi to lớn trong hai mùa khô 1965 - 1966 và 1966 -
1967.
Trong mùa khô 1965 - 1966, với lực lượng khoảng 720.000
quân, trong đó có gần 220.000 quân viễn chinh và chư hầu, đế
298
quốc Mĩ mở cuộc phản công chiến lược lần thứ nhất. Cuộc phản
công bắt đầu từ tháng 1-1966 và kéo dài trong 4 tháng, gồm 450
cuộc hành quân lớn nhỏ, trong đó có 5 cuộc hành quân "tìm diệt
đánh vào vùng tam giác Trảng Bàng - Bến Súc - Củ Chi, diễn ra
1
.
Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mĩ , cứu nước: Thắng lợi và bài học.
NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995. tr. 313.299
vào tháng 1-1967, gồm 3 lữ đoàn Mĩ (30.000 quân) cùng 3 chiến
đoàn ngụy; và cuộc hành quân Gianxơn Xiti đánh vào vùng Bắc
Tây Ninh, có quy mô lớn nhất và dài ngày nhất (từ 25-2 đến 15-
3-1967).
Trong cuộc hành quân Gianxơn Xiti, toàn bộ lực lượng cơ
động của Mĩ ở vùng Đông Nam Bộ, gồm 6 lữ đoàn pháo binh, 1
trung đoàn và 1 tiểu đoàn công binh cùng với 1 chiến đoàn lính
thuỷ đánh bộ và một số đơn vị biệt kích ngụy (tổng cộng 45.000
quân), hơn 800 xe tăng và xe bọc thép, hơn 200 khẩu pháo, hàng
trăm máy bay chiến đấu, cùng với hàng ngàn xe hơi và hàng
300
trăm máy bay vận tải quân sự
1
được huy động nhằm bao vây,
càn quét một khu vực dài 35 km, rộng 25 km, âm mưu tiêu diệt
cơ quan đầu não cách mạng miền Nam (Trung ương Cục, Bộ
Chỉ huy Quân Giải phóng, Uỷ ban Trung ương Mặt trận dân tộc
giải phóng miền Nam Việt Nam) và chủ lực Quân Giải phóng;
phá hoại kho tàng dự trữ của ta; lấn chiếm, chia cắt và triệt phá
căn cứ kháng chiến; phong toả biên giới.
2002, tr. 319.
2
. V
iệt Nam - Những sự kiện lịch sử 1945 - 1975 . . . Sđd, tr. 3 19.
3. Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước... Sđd, tr. 313.301
cách mạng đã tạo thế cho phong trào đấu tranh chính trị lan rộng
trong các tầng lớp nhân dân.
Ở hầu khắp các vùng nông thôn miền Nam, quần chúng nông
dân, được sự hỗ trợ của các lực lượng vũ trang, đã vùng lên đấu
tranh chống ách kìm kẹp, trừng trị bọn ác ôn, phá vỡ từng mảng
lớn ấp chiến lược, làm thất bại âm mưu "bình định ", giành dân
của Mĩ - ngụy.
Trong hầu hết các thành thị miền Nam, giai cấp công nhân
cùng các tầng lớp lao động, học sinh, sinh viên, Phật tử, các binh
sĩ ngụy... nổi dậy đấu tranh đòi lật đổ chính phủ bù nhìn Thiệu -
Kì, đòi Mĩ rút quân về nước và đòi các quyền tự do dân chủ, cải
thiện đời sống. Phong trào nổ ra mạnh mẽ ở các thành phố, nhất
là Sài Gòn, Huế, Đà Nẵng.
Tại Đà Nẵng, lợi dụng mâu thuẫn giữ
a các phe phái trong nội
bộ ngụy quyền, khi Nguyễn Cao Kì (Thủ tướng bù nhìn) cách
chức Nguyễn Chánh Thi (Tư lệnh Quân đoàn I), ngày 10-3-
1966, Đảng bộ địa phương phát động quần chúng đứng lên đấu
tranh chống Mĩ - ngụy.
Ngày 19-3-1966, Tổng hội sinh viên Huế cử người vào Đà
Oetmolen và chủ hãng RMK - BRJ phải chấp nhận giải quyết
một phần yêu sách của công nhân, trong đó có yêu sách tăng
lương.
Đầu tháng 1-1968, khoảng 3.500 công nhân nhà máy điện và
nước thành phố Sài Gòn bãi công phản đối ngụy quyền Thiệu -
Kì cắt giảm lương; đồng thời đòi tăng lương cho công nhân.
Cuộc bãi công của công nhân nhà máy điện đã làm cho nhiều
ngành sản xuất phải ngừng hoạt động vì thiếu điện. Ngụy quyền
Sài Gòn một mặt bắt giam một số công nhân, một mặt cho quân
đội chiếm nhà máy điện, nước, hòng dập tắt phong trào, nhưng
công nhân vẫn tiếp tục bãi công. Hưởng ứng cuộc đấu tranh của
công nhân điện, nước, ngày 12-1-1968, công nhân cảng Sài Gòn
tổ chức bãi công. Ngày 13-1-1968, ngụy quyền Sài Gòn ra lệnh
cho cảnh sát dùng áp lực bắt công nhân điện, nước và công nhân
bốc vác phải trở lại làm việc; nhưng công nhân kiên quyết chống
lệnh, tiếp tục bãi công. Phong trào càng lan rộng. Ngày 15-1-
1968, khoảng 5.700 công nhân lái xe, công nhân nhà máy dệt và
nhiều nhà máy khác ở Sài Gòn đấu tranh ủng hộ cuộc bãi công
của công nhân điện, nước. Tính đến ngày 16-1-1968, ở thành
303
phố Sài Gòn đã có 17.000 công nhân thuộc nhiều ngành tham
gia đấu tranh.
Trước tình hình đó, ngụy quyền Sài Gòn phải nhượng bộ,
chấp nhận tăng 12% lương cho công nhân kể từ tháng 9-1967.
Phong trào đấu tranh chính trị của nhân dân miền Nam trong
những năm 1965 - 1968 không chỉ nhằm vào ngụy quân, ngụy
quyền, mà còn trực tiếp chĩa vào quân viễn chinh Mĩ và quân
chư hầu. Ngày 20-1-1967, ở Quảng Ngài, có gần 40.000 người
kẻo về thị xã và các thị trấ
chức trong năm 1967, tội ác chiến tranh của Mĩ được phanh
phui trước nhân dân thế giới. Nước Mĩ đứng trước nhiều khó
khăn. Kinh tế, tài chính ngày càng giảm sút. Tổng thống Mĩ
Giônxơn phải thú nhận: ". Suố
t mùa thu năm 1967 và mùa xuân
1968, chúng ta phải đấu tranh với một trong những cuộc khủng
hoảng tài chính nghiêm trọng nhất kém những năm qua... "
1
.
Nội bộ giới cầm quyền Mĩ bị chia rẽ sâu sắc Phong trào phản
đối chiến tranh Việt Nam trong các tầng lớp nhân dân Mĩ trở
nên mạnh mẽ, rộng lớn và đến tháng 12 phát triển trên quy mô
cả nước, với "Tuần lễ đòi chấm dứt chiến tranh, chấm dứt quân
dịch ". về phía cách mạng miền Nam, sự kết hợp chặt chẽ cuộc
đấu tranh trên ba mặt trận quân sự, chính trị và ngoại giao
2
đã
tạo ra những điều kiện thuận lợi cho quân và dân ta tiếp tục tiến
lên giành nhiều thắng lợi to lớn. Trên cơ sở đó, đặc biệt là sau
thắng lợi mùa khô lần thứ hai (1966 - 1967), Hội nghị Bộ Chính
trị (12-1967) và Hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương
Đảng lần 14 (1-1968) đi đến một quyết định lịch sử: Chuyển
cuộc chiến tranh cách mạng miền Nam sang một thời kì mới -
thời kì giành thắng lợi quyết định. Nghị quyết Trung ương Đảng
chỉ rõ: "Nhiệm vụ trọng đại và cấp bách của ta là động viên
những nỗ lực lớn nhất của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ở cả
hai miền, đưa cuộc chiến tranh cách mạng của ta lên một bước
phát triển cao nhất, bằng phương pháp tổng công kích tổng khởi
nghĩa để giành thắng lợi quyết định"
3
vùng chiến lược quan trọng chuẩn bị đối phó vớ
i các cuộc tiến
công của ta.
Biết trước sẽ có cuộc tiến công lớn của Quân Giải phóng,
nhưng không phán đoán được hướng tiến công, quy mô, hình
thức của cuộc tiến công, nên Mĩ -ngụy chưa có sự chuẩn bị gì cụ
thể, mà chỉ ra lệnh báo động trên toàn miền và huỷ bỏ lệnh
ngừng bắn trong dịp Tết. Thực hiện chủ trương của Trung ương
Đảng, trong đêm 30 r
ạng 31-1-1968 (đêm giao thừa Tết Mậu
Thân), lúc địch có nhiều sơ hở và chủ quan nhất, chủ lực Quân
Giải phóng bất ngờ mở cuộc tập kích chiến lược vào 4 thành
phố, 37 thị xã và hàng trăm thị trấn, 4 tư lệnh quân đoàn, hầu hết
các bộ tư lệnh sư đoàn, 30 sân bay và gần 100 cơ sở hậu cần. Từ
đó, cuộc Tổng tiến công (tức tổng công kích) và nổi dậy (không
có nổi dậy đồng loạt, hay tổng khởi nghĩa, như chủ trương đã đề
ra) diễn ra qua ba đợt với quy mô rộng lớn: Đợt 1 (30-l - 25-2),
đợt 2 (4-5 - 18-6), đợt 3 (17-8 - 23-9-1968).
Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy diễn ra ở hầu khắp các thành
phố, thị xã, thị trấn, các ấp chiến lược, các vùng nông thôn bị
địch kiểm soát; ở 37 trong tổng số 44 tỉnh, thành, 4 trong tổng số
6 thành phố, 64 trong tổng số 242 thị xã, thị trấn, quận lị.
Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy 1968, khí thế mạnh mẽ
306
nhất ở hai thành phố lớn Sài Gòn và Huế.
Tại Sài Gòn, Quân Giải phóng tiến công đến tận các sào
huyệt, các vị trí quan trọng của địch: Toà Đại sứ Mĩ , Dinh Độc
Lập, Bộ Tổng Tham mưu ngụy, Bộ Tư lệnh biệt khu thủ đô,
Tổng Nha cảnh sát, Đài phát thanh Sài Gòn, Sân bay Tân Sơn
307
hàng loạt các căn cứ, các tuyến phòng thủ, các hệ thống giao
thông thuỷ, bộ, các kho tàng, làm tê liệt mọi hoạt động liên lạc,
vận chuyển của địch. Chỉ tính riêng đợt 1 của cuộc Tổng tiến
công và nổi dậy (30-l - 25-2), quân và dân ta đã loại khỏi vòng
chiến đấu 147.000 địch, trong đó có 43.000 lính Mĩ ; số quân
ngụy đào ngũ, rã ngũ là 200.000. Một khối lượng rất lớn vật chất
và ph
ương tiện chiến tranh bị phá huỷ: 2.370 máy bay các loại,
230 tàu, xuồng chiến đấu, 1.700 xe tăng và thiết giáp, hàng ngàn
xe ô tô, 230 tàu, xuồng chiến đấu, trên 200 kho xăng, gần 250
kho bom đạn...
1
.
Từ trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy, nhiều lực lượng
mới chống Mĩ - ngụy xuất hiện, mặt trận đoàn kết dân tộc chống
Mĩ được mở rộng. Tổ chức "Liên minh các lực lượng dân tộc,
dân chủ”. Được sự hỗ trợ của các đòn tiến công quân sự, quần
chúng trong thành phố hăng hái làm nhiệm vụ dẫn đường cho bộ
đội, đào hầm, xây chiến luỹ, tiếp tế, cáng thương binh... Các tổ
chức quấn chúng (Mặt trận thanh niên Huế, Hội binh sĩ yêu
nước li khai) ra dời. Chính quyền cách mạng được thành lập ở
nhiều khu vực trong thành phố. Hàng nghìn thanh niên tình
nguyện tham gia các đội du kích, tự vệ, các đội công tác.
Ở nhiều địa phương khác Kon Tum, Plâycu, Buôn Ma Thuột,
Quảng Trị, Biên Hoà, Bến Tre, Mĩ Tho...), các lực lượng vũ
trang tiến công mạnh mẽ, quần chúng nổi dậy, gây cho địch
nhiều thiệt hại nặng nề.
Trong khi đó, trên nhiều vùng nông thôn, quần chúng nhân
do Luật sư Trịnh Đình Thảo làm Chủ tịch, Kĩ sư Lâm Văn Tết
và Hoà thượng Thích Đôn Hậu làm Phó Chủ tịch.
Cuộc tập kích chiến lược Tết Mậu Thân 1968 - mở đầu cuộc
Tổng tiến công và nổi dậy - là đòn bất ngờ làm cho địch choáng
váng. "Chiến tranh Việt Nam có quá nhiều bất ngờ, nhưng
không có bất ngờ nào làm người ta phải sửng sốt nhiều hơn trận
tiến công Tết. Đặc biệt nó lại diễn ra ngay trong Sứ quán Mĩ ở
Sài Gòn, nơi từng nhiều lần tuyên bố rằng "tình hình tồi tệ đã
qua rồi"
2
. Tờ Thời báo Mĩ số ra ngày 9-2-1968 gọi cuộc tập
kích này "chắc chắn là một hành động bất ngờ thần thánh, một
lực lượng địch tản mát và không ai thấy được, bị săn đuổi khắp
nơi không lúc nào ngừng, bỗng dưng xuất hiện và đồng loạt tiến
công ở hàng trăm trận địa trên khắp nước"
3
. Nhưng do lực
lượng địch còn đông (hơn 500.000 quân Mĩ và gần 1.000.000
1. Cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước 1945-1954... Sđd, tr.172.
2. Maicơn Mắclia: Cuộc chiến tranh 10 ngàn ngày. NXB Sự thật, Hà Nội.
1990. tr. 14S. 149, 151. 309
quân ngụy), cơ sở ở thành thị còn mạnh, chúng nhanh chóng tổ
chức lại lực lượng phản công ta ở cả thành thị lẫn nông thôn. Vì
vậy, trong đợt 2 và 3 của cuộc tổng tiến công và nổi dậy, yếu tố
bất ngờ đối với địch không còn, lực lượng của ta gặp không ít
khó khăn và tổn thất. Thế và lực tiến công của ta yếu hẳn đi,
số 1-2/1998, tr. 14.
310
mục tiêu đến như vậy..."
1
.
Ngay sau đợt 1 của cuộc tổng tiến công, ngày 30-3-1968,
Tướng Oétmolen đến Sài Gòn phổ biến chủ trương của Chính
phủ Mĩ : - Bỏ chiến lược hai gọng kìm "tìm diệt " và "bình
định", thay bằng chiến lược "quét và giữ". Chiến lược này do
Tướng Abram đề ra và được Chính phủ Mĩ chấp nhận. Theo các
nhà chiến lược Mĩ , đây là một chiến lược phòng ngự có "chiều
sâu ". Gi
ữ" là giữ các thành thị, các căn cứ quân sự, các đường
giao thông và các vị trí chiến lược quan trọng, giữ cho quân Mĩ
không bị thiệt hại nặng; giữ cho ngụy quân, ngụy quyền không
bị tan rã, sụp đổ; "quét" là một biện pháp để "giữ".
- Quân đội Nam Việt Nam (quân ngụy) sẽ thay dần quân đội
Mĩ trên toàn chiến trường và giữ vai trò chính.
Tính chất chiến tranh ở Việt Nam sẽ nặng về ch
ống du kích,
hành quân quy mô lớn sẽ giảm.
Thực chất đó là chủ trương "phi Mĩ hoá " chiến tranh thay
cho "Mĩ hoá" chiến tranh (tức "chiến tranh cục bộ "). Ngày 31-
3-1968, Giônxơn tuyên bố không ra tranh cử tổng thống nhiệm
kì thứ hai; đồng thời thông báo quyết định hạn chế hoạt động
của Mĩ ở Việt Nam, rút dần quân Mĩ về nước; ra lệnh ngừng
ném bom bắn phá miền Bắc từ vĩ tuyến 20 trở ra. Giới cầm
quyền Mĩ cũng phải cử phái đoàn do Hariman cầm đầu, sang
Pari (Pháp) đàm phán với đại diện Chính phủ Việt Nam Dân chủ
miền Bắc nhiệm vụ vừa chiến đấu, vừa sản xuất; vừa giữ vững
sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa làm tròn vai trò hậu
phương lớn đối với tiền tuyến lớn. Chiến đấu và sản xuất là hai
nhiệm vụ có quan hệ chặt chẽ với nhau, đồng thời có quan hệ
với cuộc chiến đấu của đồng bào miền Nam.
Để đánh thắng chiến tranh phá hoại của đế quốc Mĩ , Đảng và
nhân dân ta không chỉ có quyết tâm cao, mà còn phải có cách
đánh thông minh, sáng tạo. Với đường lối chiến tranh nhân dân,
phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân, đồng thời phát huy
tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa, Đảng và Nhà nước ta
đề ra nhiều chủ trương và biện pháp tổ chức và sử dụng hợp lí
các lực lượng chiến đấu và phục vụ chiến đấu.
Tham gia chiến đấu chống chiến tranh phá hoại bằng không
quân và hải quân gồm có các lực lượng phòng không, không
312
quân, hải quân với những vũ khí và phương tiện chiến tranh hiện
đại; có các lực lượng dân quân, du kích, tự vệ chiến đấu và mọi
người dân, không kể già, trẻ, gái, trai, với mọi vũ khí thông
thường.
Bước vào cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại, miền
Bắc thực hiện quân sự hoá toàn dân; đào đắp công sự chiến đấu,
hầm, hào phòng tránh; triệt để sơ tán, phân tán người và của ra
khỏi những vùng trọng điểm, những nơi đông dân để tránh
những thiệt hại lớn.
Chiến đấu và xây dựng là hai nhiệm vụ có quan hệ chặt chẽ
không tách rời nhau và tạo điều kiện cho nhau. Không có hậu
phương lớn miền Bắc được tạo ra từ trong quá trình lao động
xây dựng chủ nghĩa xã hội 10 năm trước (1954-1965) thì không
thể có thắng lợi trong cách mạng dân tộc dân chủ
phấn đấu đạt "Ba mục tiêu " trong nông nghiệp ( 1 lao động đạt
5 tấn thóc, nuôi 2 con lợn trên 1 héc ta gieo trồng). Cán bộ công
nhân viên trong các cơ quan thi đua thực hiện "Ba cải tiến " (Cải
tiến công tác, cải tiến tổ chức, cải tiến lề lối làm việc). Tầng lớp
trí thức xã hội chủ nghĩa thi đua thực hiện "Ba quyết tâm "
(quyết tâm phục vụ tốt sản xuất và chiến đấu, quyết tâm đẩy
mạnh cách mạng kĩ thuật, cách mạng tư tưởng và văn hoá, quyết
tâm xây dựng và phát triển đội ngũ trí thức xã hội chủ nghĩa).
Trong thanh niên có phong trào "Ba sẵn sàng ". Trong phụ nữ
có phong trào "Ba đảm đang ". Trong các trường học có phong
trào thi đua "Hai tốt". Trong thiếu niên nhi đồng có phong trào
"Làm nghìn việc tốt", v.v...
Tất cả những phong trào thi đua trên đây là những biểu hiện
cụ thể về chủ nghĩa anh hùng cách mạng được phát huy cao độ
trong toàn dân. Nhờ đó, trong hơn 4 năm (5-8-1964 - 1-11-
1968), quân và dân miền Bắc đã bắn rơi và bắn cháy 3.234 máy
bay Mĩ; trong đó có 6 máy bay B.52, 3 máy bay F.111; diệt và
bắt nhiều giặc lái Mĩ ; bắn chìm, bắn hỏng 143 tàu chiến và tàu
biệt kích.
Trong chiến đấu đã xuất hiện nhiều tập thể và cá nhân anh
hùng, gắn với những chiến công xuất sắc. Đó là chiến công của
bộ đội tên lửa, trong các ngày 7 và 18-3-1966, bằng 1 quả đạn,
hạ 2 chiếc máy bay Mĩ . Đó là đơn vị dân quân xã Hà Thượng
(Đại Từ, Thái Nguyên), bằng 18 viên đạn súng máy, súng
trường, bắn rơi chiếc máy bay Mĩ RF.4C trong ngày 1-8-1966;
đơn vị lão dân quân xã Hoằng Trùng (Hoằng Hoá, Thanh Hoá),
bằng vũ khí thông thường, bắn rơ
i máy bay Mĩ trong ngày 14-
Copyright: Tài liệu đại học ©