MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG
TÁC KIỂM TOÁN KHOẢN PHẢI TRẢ NHÀ CUNG CẤP TRONG KIỂM
TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
DO AASC THỰC HIỆN
3.1. Nhận xét chung về công tác kiểm toán tại Công ty Dịch vụ Tư vấn
Tài chính Kế toán và Kiểm toán (AASC)
Cùng với Công ty Kiểm toán Việt Nam (VACO), Công ty Dịch vụ Tư vấn
Tài chính Kế toán và Kiểm toán (AASC) là một trong hai công ty kiểm toán đầu
tiên tại Việt Nam. Sau hơn 15 năm xây dựng và phát triển, AASC đã đạt được
nhiều thành tựu.
AASC đã có được một số lượng khách hàng đông đảo trong nhiều lĩnh
vực từ sản xuất, thương mại, xây dựng cho đến ngân hàng, tài chính, bảo
hiểm… Bằng trình độ, nghiệp vụ, AASC đã cung cấp cho khách hàng các dịch
vụ kế toán, kiểm toán, tư vấn… với chất lượng cao, đáp ứng được sự tin cậy của
khách hàng.
Đạt được những thành công như vậy là do AASC đã xây dựng được một
quy trình kiểm toán hợp lý, chặt chẽ, đem lại hiệu quả cao. Quy trình kiểm toán
tại AASC được xây dựng trên cơ sở lý thuyết kiểm toán, tuân thủ các chuẩn
mực kiểm toán Việt Nam cũng như các chuẩn mực kiểm toán quốc tế được chấp
nhận và các quy định khác của Bộ Tài chính. Trong quá trình thực hiện kiểm
toán, các kiểm toán viên của AASC cũng luôn chú ý tới việc vận dụng các
chuẩn mực kiểm toán vào thực tiễn. Các chuẩn mực được nghiên cứu vận dụng
một cách phù hợp với thực tiễn kiểm toán tại công ty khách hàng.
Về việc trình bày và sắp xếp giấy tờ làm việc, tại AASC, các giấy làm việc
được trình bày và sắp xếp theo trình tự từ tổng quát đến chi tiết, từ kết luận đến
các bằng chứng kiểm toán cụ thể. Trong mỗi hồ sơ kiểm toán, trang tổng hợp
luôn ở vị trí đầu tiên, sau đó là trang kết luận, tiếp đến là chương trình kiểm
toán, sau nữa là các giấy tờ làm việc khác mô tả chi tiết các bước công việc mà
kiểm toán viên đã thực hiện cùng kết quả thu được, cuối cùng là các tài liệu thu
thập được từ phía khách hàng. Hơn nữa, các giấy tờ làm việc được liên hệ với
nhau bằng các ký hiệu tham chiếu. Việc sắp xếp giấy tờ làm việc như vậy cho

công việc kiểm toán, là các bước công việc cụ thể được xây dựng trước để kiểm
toán viên thực hiện nhằm thu thập một cách đầy đủ những bằng chứng kiểm
toán đáng tin cậy.
Nhìn chung, chương trình kiểm toán chi tiết cho từng khoản mục được
AASC thiết kế khá chặt chẽ, được cập nhật thường xuyên. Từng bước công việc
cụ thể được trình bày trên giấy tờ làm việc một cách rõ ràng, chi tiết. Điều đó
giúp cho việc tiến hành kiểm toán đối với kiểm toán viên thuận tiện hơn, tuân
theo quy trình hợp lý đã dựng sẵn. Đối với khoản mục phải trả nhà cung cấp,
AASC đã xây dựng chương trình kiểm toán chi tiết một cách đầy đủ, dễ sử dụng
và mang tính chỉ dẫn cao.
Tuy nhiên, chương trình kiểm toán mẫu chỉ mang tính chất hướng dẫn.
Để chương trình kiểm toán mẫu trở nên khả thi cho từng cuộc kiểm toán, kiểm
toán viên đã có sự lược bỏ, sửa đổi, bổ sung các thủ tục trong chương trình kiểm
toán cho phù hợp với điều kiện cụ thể tại từng đơn vị khách hàng.
o Giai đoạn thực hiện kiểm toán
Bám sát kế hoạch kiểm toán và chương trình kiểm toán chi tiết đã lập, các
kiểm toán viên của AASC đã thực hiện kiểm toán một cách toàn diện các báo
cáo tài chính của khách hàng. Mặc dù thời gian thực hiện cho mỗi cuộc kiểm
toán hạn chế nhưng các kiểm toán viên đã vận dụng linh hoạt các phương pháp,
kỹ thuật kiểm toán để thu thập được các bằng chứng đầy đủ và đáng tin cậy, cần
thiết cho việc đưa ra ý kiến của kiểm toán viên.
Quá trình kiểm toán được thực hiện với các thủ tục kiểm soát, thủ tục
phân tích và thủ tục kiểm tra chi tiết. Tại AASC, công việc kiểm toán được tiến
hành theo khoản mục. Các khoản mục này được thực hiện bởi các kiểm toán
viên khác nhau nhưng giữa các kiểm toán viên luôn có sự phối hợp chặt chẽ với
nhau.
o Giai đoạn kết thúc kiểm toán
Đây là giai đoạn cuối cùng của cuộc kiểm toán. Ở giai đoạn này, kiểm
toán viên tổng hợp công việc đã thực hiện và kết quả đã thu được để phát hành
Báo cáo kiểm toán.

Mặt khác, theo lý luận về đánh giá hệ thống KSNB, để mô tả hệ thống
KSNB, đối với từng khách hàng cụ thể, kiểm toán viên có thể sử dụng một
trong ba phương pháp hoặc kết hợp cả ba phương pháp: lập Bảng câu hỏi về
KSNB, lập Bảng tường thuật và vẽ các Lưu đồ.
Hiện nay, tại AASC, các kiểm toán viên chủ yếu sử dụng Bảng câu hỏi
tìm hiểu hệ thống KSNB mà ít áp dụng hai phương pháp còn lại. Do đặc điểm
của Bảng câu hỏi về hệ thống KSNB là được thiết kế chung cho tất cả các khách
hàng nên có thể không phù hợp với mọi doanh nghiệp. Do đó, nếu chỉ sử dụng
bảng câu hỏi thì sẽ không phù hợp, dẫn đến cái nhìn phiến diện, không thấy hết
được các điểm mạnh, điểm yếu của hệ thống KSNB.
Một đặc điểm nữa của Bảng câu hỏi tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ là
chỉ bao gồm các câu hỏi đóng, nên trong một số trường hợp không mô tả được
một cách đầy đủ các thủ tục kiểm soát nội bộ đang được áp dụng.