Bệnh viêm phế quản: Suyễn
(Phần 1) Suyễn là gì ?
Suyễn là tình trạng viêm mãn tính của các ống phế quản (đường dẫn khí) gây ra
sự sưng phồng và hẹp (co khít lại) đường dẫn khí. Kết quả là gây khó thở. Sự hẹp phế
quản thường là hoặc hồi phục hoàn toàn hoặc ít nhất là 1 phần với điều trị.
Các ống phế quản bị viêm mãn tính có thể trở nên nhạy cảm quá mức với các dị
nguyên (các chất khởi phát đặc hiệu) hoặc các chất kích thích (các chất khởi phát
không đặc hiệu). Ðường dẫn khí có thể trở nên bị "xoắn vặn" và vẫn cứ ở trong trạng
thái tăng nhạy cảm. Ðây được gọi là "Tăng tính nhaỵ cảm của phế quản" .
Dường như có một mức độ nào đó tăng tính nhạy cảm phế quản ở tất cả các cá
thể. Tuy nhiên, rõ ràng rằng những người bị suyễn và những cá nhân dị ứng (không có
suyễn rõ ràng) có một mức độ quá mẫn phế quản cao hơn những người không bị suyễn
và không bị dị ứng.
Ở những cá nhân nhạy cảm, các ống phế quản dễ bị sưng phồng và co thắt khi
tiếp xúc với các yếu tố khởi phát như là các dị nguyên, khói thuốc lá, hoặc gắng sức.
Trong số những người bị suyễn, vài người có thể có quá mẫn phế quản nhẹ và không
có triệu chứng trong khi những người khác có thể có quá mẫn phế quản nặng và có
triệu chứng mãn tính.
Hỗ trợ dị ứng
Suyễn ảnh hưởng mọi người một cách khác nhau. Mỗi cá nhân là đơn nhất về
mức độ phản ứng của họ với các yếu tố khởi phát của môi trường. Ðiều này ảnh hưởng
một cách tự nhiên loại và liều thuốc được cho, thuốc dùng cho mỗi người bị suyễn
không giống nhau.
Từ quá khứ đến hiện tại
Các thầy thuốc Hy Lạp cổ đại đã dùng từ "asthma" (suyễn) để mô tả khó thở
hoặc thở hổn hển. Họ tin rằng suyễn là do sự mất thăng bằng bên trong, cái mà có thể
phục hồi được bởi chế độ ăn khoẻ mạnh, các phương thuốc từ thực vật và động vật,
hoặc thay đổi cách sống.
Các thuốc dãn phế quản xuất hiện đầu tiên vào những năm 1930, và được cải
tiến trong những năm 1950. Ngay sau đó, các thuốc corticosteroid điều trị viêm xuất
hiện và trở thành trụ cột điều trị được sử dụng cho đến ngày nay.
Phạm vi của vấn đề
Ngày nay suyễn là một bệnh mãn tính thường gặp nhất ở trẻ em, ảnh hưởng 1
trong số mỗi 15 em. 5% người trưởng thành ở Bắc Mỹ cũng bị bệnh. Nói chung, có
khoảng 1 triệu người Canada và 15 triệu người Mỹ bị bệnh này.
Số ca bệnh mới và tần suất nhập viện mỗi năm vì suyễn đã tăng khoảng 30%
trong 20 năm qua. Bất chấp những tiến bộ trong điều trị, tử vong vì suyễn trong số
những người trẻ tuổi đã tăng hơn gấp đôi.
Thực tế dị ứng.
Có khoảng 5000 ca tử vong mỗi năm vì suyễn ở Mỹ và khoảng 500 ca tử vong
mỗi năm ở Canada.
Các ống phế quản bình thường.
Trước khi chúng ta có thể đánh giá suyễn ảnh hưởng đến các đường dẫn khí phế
quản như thế nào, chúng ta nên nhìn lướt qua cấu trúc và chức năng của ống phế quản
bình thường.
Không khí chúng ta hít vào qua mũi và miệng sẽ đi qua dây thanh (thanh quản)
và vào trong khí quản. Không khí sau đó vào phổi bằng 2 đường dẫn khí lớn (phế quản
gốc), 1 ở mỗi bên. Phế quản phân chia bên trong mỗi phổi thành các ống dẫn khí ngày
càng nhỏ (tiểu phế quản), giống như các nhánh của một cây ngược. Khí hít vào khí đi
qua những đường dẫn khí này đến hàng triệu túi khí nhỏ (phế nang) được chứa trong
phổi.(Những túi này ví như chùm nho, còn cuống nho là những tiểu phế quản).
Oxi đi từ các túi khí vào trong dòng máu qua nhiều mạch máu nhỏ gọi là mao
mạch. Tương tự như vậy, các sản phẩm thải của cơ thể, khí CO
2
, được quay trở lại các
túi khí sau đó được loại bỏ ở mỗi nhịp thở ra.
Các ống phế quản bình thường cho phép sự di chuyển nhanh chóng không khí
vào và ra khỏi phổi để bảo đảm rằng mức O
ống phế quản trở nên đỏ, bị kích thích, và sưng phồng lên. Viêm xuất hiện đáp lại một