<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>
<b>Phân tích vẻ đẹp của tình người và niềm hy vọng vào cuộc sống ở các nhân vật trong</b>
<b>truyện ngắn Vợ nhặt (Kim Lân) - Ngữ văn 12</b>
<b>Dàn ý:</b>
<b>1. Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm:</b>
a. Kim Lân là một cây bút đặc sắc của văn học Việt Nam hiện đại với đề tài: đời sống
làng q. Ơng đã có nhiều đóng góp cho thể loại truyện ngắn viết về đề tài này. Đó là sự
hiểu biết sâu sắc về nỗi thống khổ của người nông dân và sự đổi đời của họ.
b. Truyện ngắn "Vợ nhặt" thực ra là một chương trong tiểu thuyết "Xóm ngụ cư" (1946).
Tác phẩm được viết ngay sau CMT8 1945 nhưng còn dang dở và mất bản thảo. Sau ngày
hòa bình 1954, Kim Lân dựa vào một phần cốt truyện cũ và viết tiếp truyện ngắn này.
c. "Vợ nhặt" là một truyện ngắn xuất sắc không chỉ của Kim Lân mà cịn là một kiệt tác
của văn xi Việt Nam hiện đại. Thơng qua tình huống nhặt vợ trớ trêu của Tràng, tác
phẩm đã thể hiện sâu sắc vẻ đẹp của tình người và niềm hy vọng của cuộc sống của
những người nơng dân xóm ngự cư, cụ thể là ở các nhân vật: Tràng, người vợ nhặt và bà
cụ Tứ.
<b>2. Phân tích: có thể phân tích từng nhân vật để làm rõ vẻ đẹp của tình người và niềm hy</b>
vọng vào cuộc sống của những người dân ngụ cư ngay trong hồn cảnh khốn cùng. Cũng
có thể phân tích theo 2 luận điểm của đề, trong đó lần lượt chứng minh qua các nhân vật.
<b>Dù phân tích theo hướng nào cũng phải làm nổi bật các ý sau:</b>
a. "Sự túng đói quay quắt", "hồn cảnh khốn khổ" khơng làm những người dân ngụ cư từ
bỏ lòng nhân ái. Họ vẫn vượt lên trên cái chết, cái thảm đạm để sống với nhau bằng tình
người đẹp đẽ.
- Vẻ đẹp tiềm ẩn trong tâm hồn Tràng.
Nhân vật Tràng: sau cảm giác "chợn" "sờ sợ" khi "thóc gạo này đến cái thân mình cũng
chưa biết có ni nổi khơng lại còn đèo bòng", Tràng tặc lưỡi, liều lĩnh và từ lúc đó,
Tràng cảm nhận hạnh phúc đang và sẽ đến với cuộc đời mình. Việc mua hai hào dầu thắp,
cảm giác êm ái lửng lơ như trong giấc mơ đi ra, dự liệu về một tương lai khi hắn sẽ cùng
vợ mình sinh con đẻ cái ở đây"… Đặc biệt hình ảnh lá cờ đỏ phấp phới trong đầu Tràng
đều là biểu hiện của niềm hy vọng mong manh mà vững chắc về tương lai.
- Bà cụ Tứ: là người thể hiện rõ nhất niềm hy vọng vào một cuộc sống tốt đẹp hơn: bà cắt
đặt lo toan cơng việc, bàn về việc đan phên ngăn phịng, việc nuôi gà, động viên các con
bằng cả triết lý dân gian "ai giàu ba họ, ai khó ba đời", cùng con thu dọn cửa nhà cho
quang quẻ.
<b>3. Đánh giá chung:</b>
- Tình người và niềm hy vọng vào cuộc sống đã làm nên vẻ đẹp vừa "thấm thía cảm
động", vừa rạng rỡ trong tâm hồn những người dân xóm ngụ cư.
- Phát hiện và miêu tả vẻ đẹp ấy trong tâm hồn người dân xóm ngụ cư, Kim Lân đã đem
đến cho tác phẩm tình cảm nhân đạo sâu sắc, mới mẻ.
<b>Bài văn mẫu 1</b>
Nạn đói khủng khiếp và dữ dội năm 1945 đã hằn in trong tâm trí Kim Lân-một nhà
văn hiện thực có thể xem là con đẻ của đồng ruộng, một con người một lòng đi về với
"thuần hậu phong thủy" ấy. Ngay sau Cách mạng, ông đã bắt tay viết ngay tiểu thuyết
"Xóm ngụ cư" khi hịa bình lập lại (1954), nỗi trăn trở tiếp tục thôi thúc ông viết tiếp thiên
truyện ấy. Và cuối cùng, truyện ngắn "Vợ nhặt" đã ra đời.
Trong lần này, Kim Lân đã thật sự đem vào thiên truyện của mình một khám phá mới,
một điểm sáng soi chiếu toàn tác phẩm. Đó là vẻ đẹp của tình người và niềm hi vọng vào
đã rất ngỡ ngàng, hắn đã "sờ sợ", "ngờ ngợ", "ngỡ ngàng" như khơng phải nhưng chính
tình cảm của vợ chồng ấy lại củng cố và nhen nhóm ngọn lửa yêu thương và sống có trách
nhiệm với gia đình trong hắn. Tình nghĩa vợ chồng ấm áp ấy dường như làm cho Tràng
thay đổi hẳn tâm tính. Từ một anh chàng ngờ nghệch, thô lỗ, cộc cằn, Tràng đã sớm trở
thành một người chồng thật sự khi đón nhận hạnh phúc của gia đình. Hạnh phúc ấy như
một cái gì đó cứ "ôm ấp, mơn man khắp da thịt Tràng tựa hồ như có bàn tay vuốt nhẹ
sống lưng". Tình u, hạnh phúc ấy khiến "trong một lúc Tràng dường như quên đi tất cả,
quên cả đói rét đang đeo đuổi, quên cả những tháng ngày đã qua". Và Tràng đã ước ao
hạnh phúc. Mạch sống của một người đàn ông trong Tràng đã trở dậy. Hắn có những thay
đổi thật bất ngờ nhưng rất hợp logic. Những thay đổi ấy khơng gì khác ngồi tâm hồn đơn
hậu, chất phác và giàu tình yêu thương hay sao? Trong con người của Tràng khi trở dậy
sau khi chào đón hạnh phúc ấy thật khác lạ. Tràng không là anh Tràng ngày trước nữa mà
giờ đây đã là một người con có hiếu, một người chồng đầy trách nhiệm dù chỉ trong ý
nghĩ. Thấy mẹ chồng nàng dâu quét tước nhà cửa, hắn đã bừng bừng thèm muốn một
cảnh gia đình hạnh phúc. "Hắn thấy hắn yêu thương căn nhà của hắn đến lạ lùng", "hắn
thấy mình có trách nhiệm hơn với vợ con sau này". Hắn cũng xăm xắn ra sân dọn dẹp nhà
cửa. Hành động cử chỉ ấy ở Tràng đâu chỉ là câu chuyện bình thường mà đó là sự biến
chuyển lớn. Chính tình u của người vợ, tình mẹ con hịa thuận ấy đã nhen nhóm trong
hắn ước vọng về hạnh phúc, niềm tin vào cuộc sống sẽ đổi thay khi hắn nghĩ đến đám
người đói và lá cờ đỏ bay phấp phới. Rồi số phận, cuộc đời của hắn, của vợ hắn và cả
người mẹ của hắn nữa sẽ thay đổi. Hắn tin thế.
Người vợ nhặt không phải ngẫu nhiên xuất hiện trong thiên truyện. Thị xuất hiện đã
làm thay đổi cuộc sống của xóm ngụ cư nghèo nàn, tăm tối ấy, đã làm cho những khuôn
mặt hốc hác, u tối của mọi người rạng rỡ hẳn lên. Từ con người chao chát chỏng lỏn đến
cơ vợ hiền thục, đảm đang là một q trình biến đổi. Điều gì làm thị biến đổi như thế? Đó
chính là tình người, là tình thương u. Thị tuy theo không Tràng về chỉ qua bốn bát bánh
đúc và hai câu nói tầm phơ tầm phào của Tràng nhưng chúng ta khơng khinh miệt thị.
Nếu có trách thì chỉ có thể hướng vào xã hội thực dân phong kiến kia bóp nghẹt quyền
sống con người. Thị xuất hiện khơng tên tuổi, quê quán, trong thư thế "vân vê tà áo đã
ngọn lửa của tình người, tình thương yêu nhân loại ấy bùng cháy mạnh mẽ nhất. Trong
bóng tối của đói nghèo đang hùng hổ vây quanh, bà lão vẫn gieo vào lòng những con
mình niềm tin về cuộc sống. Bà nhắc đến việc Tràng nên chuẩn bị một cái phên nuôi gà,
rồi việc sinh con đẻ cái, bà lão nói tồn truyện vui trong bữa cơm ngày đói thật thảm hại.
Bà đã đón nhận hạnh phúc của các con để tự sưởi ấm lịng mình. Đặc biệt chi tiết nồi cám
ở cuối thiên truyện thể hiện khá rõ ánh sáng của tình người. Nồi chè cám nghẹn bứ cổ và
đắng chát ấy lại là món q của một tấm lịng đơn hậu chất chứa yêu thương. Bà lão "lễ
mễ" bưng nồi chè và vui vẻ giới thiệu: "Chè khoán đây. Ngon đáo để cơ". Ở đây nụ cười
đã xen lẫn nước mắt. Bữa cơm gia đình ngày đói ở cuối thiên truyện khơng khỏi làm
chạnh lịng chúng ta, một nỗi xót thương cay đắng cho số phận của họ song cũng dung
chứa một sự cảm phục lớn ở những con người bình thường và đáng quý ấy.
vọng vào cuộc sống một cách mạnh mẽ nhất ở những thân phận nghèo đói, thảm hại kia.
Ba nhân vật: Tràng, vợ Tràng và bà cụ Tứ cùng những tình cảm, lẽ sống cao đẹp của họ
chính là những điểm sáng mà Kim Lân từng trăn trở trong thời gian dài để thể hiện sao
cho độc đáo một đề tài không mới. Tác phẩm đã thể hiện thành công nghệ thuật miêu tả
tâm lý nhân vật, khả năng dựng truyện và dẫn truyện của Kim Lân-một nhà văn được
đánh giá là viết ít nhưng tác phẩm nào cũng có giá trị là vì lẽ đó.
"Cái đẹp cứu vớt con người" (Đơxtơiepki). Vâng, "vợ nhặt" của nhà văn Kim Lân thể
hiện rõ sức mạnh kì diệu ấy. Ánh sáng của tình người, lịng tin u vào cuộc sống là con
nguồn mạch giúp Kim Lân hoàn thành tác phẩm. Ơng đã đóng góp cho văn học Việt Nam
nói chung, về đề tài nạn đói nói riêng một quan niệm mới về lịng người và tình người.
Đọc xong thiên truyện, dấu nhấn mạnh mẽ nhất trong tâm hồn bạn đọc chính là ở điểm
sáng tuyệt vời ấy.
<b>Bài văn mẫu 2</b>
Trước hết là vẻ đẹp tình người trong các nhân vật trong truyện, người đầu tiên cần
nhắc đến là anh Tràng. Anh cùng với mẹ già ở một xóm ngụ cư mà người dân ngụ cư thì
nhà thấy người đàn bà nọ, cụ Tứ giật mình rồi ngạc nhiên tự hỏi chính mình không biết
phải con cái Đục không. Nhưng không khi hiểu rõ sự tình cụ chỉ biết quay mặt đi dấu
những hàng nước mắt của mình. Cụ nghĩ tới cảnh đói mà nhà lại thêm một miệng ăn
nhưng dù sao như thế thì con cụ cũng có vợ. tình thương người trong cụ dâng lên, cụ
thương con trai, cụ thương cả con dâu nữa. Cụ nhìn người đàn bà mân mê vạt áo đã rách
bươm mà lấy làm thương xót. Cụ chỉ biết nói “ thơi chúng mày đã phải dun phải kiếp
với nhau thì u cũng mừng”. tình thương của cụ thể hiện rất rõ khi cụ chấp nhận Thị và
khuyên răn họ rằng không ai nghèo ba họ khôn ai khó ba đời, chỉ cần qua cái đợt này thì
chúng mày cũng n bề gia thất. Cụ khơng những thương con, nhân hậu, có hậu mà cịn
khun nhủ con hướng các con mình đến một tương lại sáng lạng hơn.
Và như thế ba con người ấy trong nạn đói thương lấy nhau, thơng cảm cho nhau và
cùng nhau vượt qua nạn đói. Đêm tân hơn của đơi vợ chồng trẻ thật sự khơng có rượu
nồng ấm, ngày cưới khơng có nồi đồng chén ngọc, mâm xơi con lớn béo, vị rượu tâm.
Tất cả chỉ là những tiếng khóc của những nhà có người chết và tiếng quạ kêu.
vườn kia sẽ nuôi một đàn gà, họ nói chuyện về tương lai với một niềm tin đổi đời. Đang
vui thì cháo hết, bà cụ Tứ mang lên một nồi chè khoản, hai vợ chồng Tràng háo hức
nhưng khi ăn miếng “chè” thì Thị phải nuốt cố vì nó q chát. Khổ đến mức phải ăn cả
cám nhưng có những nhà cám khơng có mà ăn. Thế rồi tiếng trống giục thuế kêu lên, Thị
kể về những người cướp xe thóc của giặc đầy đê và mang theo lá cờ đỏ sao vàng. Từ lúc
đó trong đầu Tràng cứ phấp phới lá cờ đỏ sao vàng ấy. Có lẽ đó là con đường mà Tràng
đang dần dần giác ngộ đi tới. Nhà văn Kim Lân đã mở một con đường tương lai mới cho
nhân vật của mình.
Qua đây có thể khẳng định ngay cả trong nạn đói nhân dân ta vẫn cứ yêu thương đùm
bọc lấy nhau, lá lành đùm lá rách. Trước thực tại đau khổ và chết chóc họ khơng thơi nhìn
về tương lai với một niềm tin đổi đời và thật sự ở cuối tác phẩm đã lóe sáng một con
đường đổi đời mới làm tác giả muốn nhắc đến. hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng như thể hiện
quy luật đến với cách mạng của những người dân Việt Nam.
căn nhà". Việc ý thức được phải lo lắng cho gia đình sau này, hay hành động tu sửa căn
nhà rách nát chính là biểu hiện rõ nét nhất về niềm hy vọng vào một cuộc sống tương lai
tốt đẹp đang đón chờ của nhân vật. Trách nhiệm và ý thức về cuộc sống hiện tại, đã mở ra
trong lòng Tràng khao khát đổi đời, thay đổi cái sự sống khốn khó này bằng một cách nào
đó. Hình ảnh "đám người đói và lá cờ đỏ bay phấp phới" chính là giải pháp, là niềm tin,
niềm hy vọng mới của Tràng, mở ra cho anh một con đường sáng, đưa cả gia đình thốt
khỏi cảnh bế tắc và tối tăm này.
hết lịng vì nó. Trong bữa cơm sáng, trước món "chè khốn", đắng ngắt và khó khăn, mắt
thị tối lại, thị tủi thân, nhưng hơn hết là thị thương bà cụ, một người mẹ già nghèo khó
khơng có tiền bạc chuẩn bị cho con cái được bữa chè mừng cưới, buộc lịng bà phải đãi
món chè khốn. Chính vì thế thị đã giấu đi nỗi thất vọng và buồn tủi của mình cốt để bà
cụ khỏi buồn, và khơng phá vỡ đi cái khơng khí gia đình đang đầm ấm, n vui này. Bên
cạnh đó ngồi vẻ đẹp tình thân, ở nhân vật thị cũng toát lên một niềm hy vọng vào cuộc
sống rất mãnh liệt, thị đã nhắc đến chuyện người ta đi phá kho thóc của nhật, và lịng thị
cũng dần rộn lên những suy nghĩ về việc đi cướp thóc, cải thiện cuộc sống, thị tin rằng
tương lai bằng đôi bàn tay của thị, Tràng và bà cụ Tứ sẽ ngày một tốt đẹp hơn, tươi sáng
hơn.
đói kém bằng sức mạnh của tình thân, tình người. Sau đêm tân hôn, bà cụ đã xua đi cái
khơng khí u ám, buồn rầu của nạn đói bằng cách liên tục kể các câu chuyện vui, gieo vào
lòng con trai con dâu những niềm tin, niềm hy vọng vào tương lai tươi sáng với các kế
hoạch làm ăn, nuôi gà,... vạch ra một chặng đường tương lai đầy hứa hẹn khiến khơng khí
gia đình trở nên sơi nổi, hạnh phúc. Lòng người mẹ thương con, còn bộc lộ thơng qua
hình ảnh nồi chè khốn, bà cụ Tứ nghèo khó khơng có tiền đãi con được bữa chè ngon
ngọt, chỉ có một nồi cháo cám, đắng ngắt, nghẹn bứ ở cổ, nhưng ấy là tấm lòng của người
mẹ, đang cố xua đi những cái đói, cái u ám của sự tử vong dần lan trên xóm ngụ cư.
Vợ nhặt của Kim Lân là một tác phẩm có giá trị nhân văn sâu sắc, ở đó vẻ đẹp của
cùng hào phóng này khơng chỉ nhằm mục đích tạo ra sự đặc biệt như một sự chào đón với
người vợ mới mà cịn thể hiện sự trân trọng của anh Tràng đối với chị vợ Nhặt và với
hạnh phúc khó khăn lắm mới có được này của mình.
Anh Tràng là người sống có tình nghĩa và trách nhiệm, tuy hồn nhiên ngờ nghệch
nhưng anh vẫn nhận ra sự buồn bã, thất vọng cố giấu của người vợ, cũng từ đó anh tự đặt
ra trách nhiệm với bản thân để lo cho vợ con, tinh thần trách nhiệm này thể hiện qua suy
nghĩ tu sửa căn nhà, nơi anh sẽ sống những ngày tháng tươi đẹp với vợ, con.
Chị vợ nhặt là người chao chát, chỏng lỏn nhưng khi theo anh Tràng về nhà chị đã
thay đổi với sự hiền hậu đúng mực. Trước gia cảnh nghèo khó của mẹ con anh Tràng, tuy
thất vọng nhưng chị vẫn cố giấu sự thất vọng trong tiếng thở dài. Cũng như anh Tràng,
chị vợ Nhặt cũng rất trân trọng đối với hạnh phúc bất ngờ có được trong nạn đói này. Chị
chủ động bắt chuyện với bà cụ Tứ, dậy sớm chuẩn bị cơm nước, dọn dẹp nhà cửa cùng
mẹ chồng.
Cũng bởi ở ngôi nhà lụp xụp nhưng ấm áp tình thương này cho chị cảm giác hạnh phúc
của một người vợ, người con.
Bà cụ Tứ lại là nhân vật điển hình cho những người mẹ Việt Nam trong xã hội bây
giờ. Trước sự tình con trai “nhặt” được vợ, bị đặt vào sự đã đành nhưng sau giây phút bất
ngờ bà đã chấp nhận sự xuất hiện của một người con dâu xa lạ. Trách nhiệm của người
mẹ khiến bà xót xa vì chưa lo được cho con đầy đủ, người mẹ ấy cũng cố gắng tạo ra
niềm vui cho các con bằng những câu chuyện về tương lai tốt đẹp.
Trong không gian u ám, đen tối của nạn đói, tình người và sự sống mãnh liệt trong
tâm hồn những con người xóm Ngụ cư vẫn tỏa rạng, làm cho bức tranh nạn đói trở nên
tươi sáng hơn. Thấu hiểu và khắc họa thành công những vẻ đẹp tiềm ẩn ấy, nhà văn Kim
Lân đã cho người đọc thấy được tinh thần nhân đạo sâu sắc trong Vợ nhặt.
Dù có chút buồn, thất vọng khi chứng kiến hồn cảnh nghèo khó của anh Tràng
nhưng khát khao hạnh phúc vẫn nhen nhóm để người đàn bà ấy chủ động nắm giữ, chủ
động vun vén hạnh phúc gia đình: cùng mẹ chồng dọn dẹp nhà cửa, trong phần cuối tác
phẩm chị vợ nhặt cũng đã thoáng nghĩ đến sự thay đổi, hy vọng vào một tương lai tươi
sáng của cuộc sống thể hiện qua chi tiết nhắc đến chuyện ở Thái Nguyên, Bắc Giang
người ta khơng chịu đóng thuế, phá kho thóc Nhật chia cho người nghèo.
Trước hạnh phúc bất ngờ của con trai, bà vừa mừng cho con, vừa tủi cho mình vì thân
là mẹ mà chẳng thể lo cho con, để con phải “nhặt” vợ trong cảnh túng đói. Bao cảm xúc
phức tạp từ vui mừng, lo lắng, buồn tủi, hi vọng của bà cụ Tứ đều xuất phát từ tấm lịng
thương con của bà.
Khơng chỉ thương con mà bà cụ Tứ cịn có niềm tin mãnh liệt vào tương lai, bà khơng
ngừng động viên các con chịu khó làm ăn với triết lí dân gian “Khơng ai giàu ba họ,
khơng ai khó ba đời”, hướng các con đến ánh sáng của tương lai. Để tạo ra sự đổi thay
của cuộc sống, bà cụ Tứ đã cùng con dâu dọn dẹp nhà cửa, nói những câu chuyện về
tương lai.
Copyright: Tài liệu đại học ©