Yếu tố nào làm thay đổi lối sống của bạn? Con người luôn luôn phải tồn tại trong một cộng đồng người, một nước, một khu vực
nhất định. Trong cuộc sống chung như thế, người ta buộc phải tuân thủ những qui tắc
nhất định, thành văn hoặc bất thành văn. Những qui tắc này bao trùm tất cả các lĩnh vực:
đạo đức, thẩm mỹ... Trong số đó, có những qui tắc dần dần được cá nhân thừa nhận và
trở thành thói quen. Đó là lối sống cá nhân. Có những qui tắc được thừa nhận rộng rãi
trong nội bộ một cộng đồng nào đó. Chúng được người ta tuân thủ gần như vô điều kiện,
gần như một lẽ đương nhiên. Đó là lối sống cộng đồng.

Lối sống là một thói quen có định hướng, có chất lượng lý tưởng. Lối sống là phương
cách thể hiện tổng hợp tất cả các cấu trúc, nền văn hoá, đặc trưng văn hoá của một con
người hay một cộng đồng.

Xưa nay chúng ta vẫn nhầm lẫn về quyền liên quan đến tự do sống, chúng ra nhầm lẫn
khi cho rằng nó là một yếu tố hoàn toàn độc lập với cộng đồng và tuyệt đối, chúng ta
phấn đấu cho những yếu tố có tính chất tự do tuyệt đối trong lối sống, đó là nhận thức sai
lầm.

Con người có học hành, tích luỹ kinh nghiệm, có tích luỹ các giá trị văn hoá đi nữa thì
cuối cùng cũng thể hiện mình thông qua hành vi. Trong câu nói “gieo hành vi thì được
thói quen...” mà chúng tôi nhắc đến trên kia, thói quen chính là lối sống: "gieo thói quen
được tính cách, gieo tính cách được số phận". Lối sống là tiêu chí đầu tiên, tiêu chí tổng
hợp nhất, thể hiện chất lượng văn hoá và trí tuệ của một con người. Lối sống không chỉ là
hành vi như cách đi lại, ăn nói, nó là hành vi hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm tư duy, làm
việc và phương cách xử lý các mối quan hệ.

Như thế, ta có thể định nghĩa lối sống như những cách thức, phép tắc tổ chức và điều
khiển đời sống cá nhân và cộng đồng đã được thừa nhận rộng rãi và trở thành thói quen.
Lôi sống có quan hệ chặt chẽ với phương thức sản xuất của mỗi thời đại. Marx đã viết về

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà không ai có thề đứng ngoài mối quan tâm và
lợi ích chung, không quốc gia nào có thể đứng ngoài các các mối quan tâm và quyền lợi
của cộng đồng thế giới. Để tạo ra cuộc sống người ta phải đi lại, va chạm, gia nhập vào
cộng đồng thế giới. Trong xã hội hiện đại, nhờ những phương tiện kỹ thuật tiên tiến, sự
giao lưu của con người không chỉ khắc phục được những hạn chế cố hữu về thời gian và
không gian trước đây mà còn diễn ra với sự đổi mới cơ bản về chất, nghĩa là khoảng cách
giữa lối sống cá nhân và lối sống cộng đồng càng ngày càng bị thu hẹp lại.

Cũng như hành vi cá nhân, lối sống cá nhân không tuyệt đối. Lối sống cá nhân bị lệ thuộc
rất nhiều vào lối sống cộng đồng. Cộng đồng sống, với cá nhân đó, được định nghĩa như
là một thói quen, một tiêu chuẩn được chấp nhận bởi cộng đồng sống thường xuyên mà
người ta gọi là lưu trú, cư trú. Mật độ thời gian đi lại, giao lưu với các cộng đồng khác
ngày càng lớn hơn do nhu cầu làm ăn phát triển, hội nhập, giao lưu... Như vậy các cá
nhân không những va chạm với cộng đồng mình mà còn va chạm với cộng đồng khác và
các cộng đồng cũng va chạm với nhau. Điều này tạo ra sự hình thành các tiêu chuẩn về
lối sống, về giao lưu rất đặc biệt trong thời đại của chúng ta.

Việc hình thành thói quen, lối sống, các tiêu chuẩn hành vi càng ngày càng trở nên phức
tạp. Các tiêu chuẩn và phong thái có tính chất khu trú càng ngày càng bị bẻ gẫy, nghiền
nát, uốn mềm đi để phù hợp với tiêu chuẩn hội nhập. Hội nhập không phải là vấn đề
chính trị mà là qui luật của đời sống hiện đại. Nhiều nhà lãnh đạo quốc gia đang xây
dựng những quan hệ song phương rời rạc, trong khi đó điều cần thiết và không thể tránh
khỏi là phải xây dựng quan hệ đa phương thống nhất. Tất cả mọi người đều phải xây
đựng một tiêu chuẩn sống, tiêu chuẩn hành vi của mình trên cơ sở hình thành các quan hệ
đa phương. Vì vậy, lối sống phải được xây dựng trên tiêu chuẩn đa phương chứ không
phải song phương như trước đây nữa. Các chính phủ đang cố gắng ký được các hiệp định
kinh tế song phương. Ký hiệp định hợp tác kinh tế, đó chính là cách thoả thuận các lối
sống về kinh tế. Nhưng việc ký các hiệp định song phương khác với những tiêu chuẩn
khác nhau sẽ tạo cơ hội để các quan hệ song phương xé nát đời sống xã hội. Để tự bảo
tồn trong các quan hệ song phương, người ta phải có một số tiêu chuẩn cơ bản để ứng xử


Các thế lực thống trị đều là những thế lực nhất thời, còn nhân dân và con người là vĩnh
cửu. Không có gì để so sánh giữa lực lượng thống trị và con người nói chung được. Nếu
chúng ta nghiên cứu vai trò của lực lượng thống trị thì thấy rằng họ cũng là con người, họ
cũng được hình thành từ đời sống thông thường như tất cả chúng ta. Vậy những gì ảnh
hưởng đến lối sống cá nhân? Theo tôi, tất cả những gì tương tác với một cá nhân đều ảnh
hưởng đến lối sống của cá nhân ấy.

Nếu bỗng nhiên một ngày nào đó, bạn nói rằng công ty này hoặc nhân vật này ảnh hưởng
một cách sâu sắc đến nhân cách hoặc lối sống của bạn thì đấy chỉ là một sự ngộ nhận, bởi
vì có nhiều yếu tố trước đó đã tạo ra khả năng để bạn tiếp nhận ảnh hưởng trực tiếp ấy.
Nếu không được chuẩn bị, ta không thể tiếp nhận được các ảnh hưởng. Giống như quá
trình bồi đắp phù sa của các dòng sông: hạt lắng đọng trước làm nền cho hạt sau, trong
cuộc sống con người, việc nhận thức cái nọ là tiền đề để nhận thức cái kia. Điều này diễn
ra lâu dài, nói cách khác, các yếu tố ảnh hưởng đến nhân cách của một con người không
chỉ là các đại lượng nằm trên một mặt phẳng, mà còn là các yếu tố theo thời gian.