TỔNG QUAN VỀ GIÁ TRỊ CRP TRONG
NHIỄM TRÙNG SƠ SINH
MỤC TIÊU:
- Hiểu được nguồn gốc và bản chất của CRP
- Biết được chức năng miễn dịch và ý nghĩa bệnh học của sự tăng CRP
- Nắm rõ những yếu tố ảnh hưởng trên giá trị CRP
- Hiểu giá trị của việc đo CRP nhiều lần so với đo CRP 1 lần trong khảo sát
NTSS
- Vận dụng thích hợp CRP trong bệnh cảnh nhiễm trùng sơ sinh: loại trừ NTSS,
quyết định ngưng kháng sinh, đánh giá hiệu quả KS điều trị giảm thiểu những ca phải
dùng KS không cần thiết, giảm kháng thuốc, bớt chi phí điều trị vô ích
- Từ viết tắt:
o HSV: herpes simplex virus
o KS: kháng sinh
o NTSS: nhiễm trùng sơ sinh
o NTH: nhiễm trùng huyết
o IL: interleukin
o PCT: procalcitonin
I. MỘT SỐ KHÁI NIỆM TỔNG QUÁT VÀ LỜI MỞ ĐẦU:

- Nhiễm trùng sơ sinh (khái niệm thường dùng trong thực hành): chính là nhiễm
trùng huyết sơ sinh. Hiểu một cách chính xác thì danh từ nhiễm trùng sơ sinh (neonatal
infections) bao gồm nhiễm trùng huyết (sepsis) và các nhiễm trùng khu trú (local) như
mắt, da, rốn,…. Trong thực hành người ta vẫn quen gọi ngắn nhiễm trùng huyết sơ
sinh là nhiễm trùng sơ sinh.
- Cấy máu (+) là tiêu chuẩn vàng cho chẩn đoán NTH, nhưng trong một số điều
kiện thực tế không phải lúc nào cũng sẵn có và cho kết quả đáng tin cậy.
- CRP (C-reactive protein) là một chất tăng sớm và nhạy cảm bậc nhất trong số
nhiều protein phản ứng của giai đoạn viêm cấp (acute phase proteins). Sự tăng của nó
xác định sự hiện hữu của tình trạng viêm cấp, chứ không cho phép xác định nguyên
nhân của tình trạng viêm đó. (7) (8)

mình giá trị CRP.
- Để tăng giá trị CRP trong ý nghĩa xác định tình trạng nhiễm trùng, người ta đã
và đang nghiên cứu phối hợp thêm với các dấu hiệu khác (procalcitonin, IL6, IL8,
….), chỉ số I/T,…
- Mặc dù được sử dụng rất nhiều trong thực tiễn lâm sàng, nhưng những hiểu
biết về CRP còn rất nhiều thiếu sót, đưa tới những nhận định sai và những quyết định
can thiệp điều trị không cần thiết trên trẻ sơ sinh, đặc biệt là giai đoạn sơ sinh sớm.
- Từ thực tế như trên, chúng tôi cố gắng biên soạn tài liệu này với mong muốn
góp một phần nhỏ cho những hiểu biết và cách vận dụng CRP trong bệnh cảnh nhiễm
trùng sơ sinh.
II. KHÁI NIỆM, NGUỒN GỐC CRP:

Từ năm 1930, Tillet và cộng sự đã tìm ra CRP, là một mảnh polysaccharide bản
thể chưa có phân loại riêng, nguồn gốc từ Streptococus pneumonie, với tên gọi ban
đầu là “Fraction C”.
Tiến bộ y học đã xác định CRP là một trong những protein phản ứng không đặc
hiệu trong giai đoạn viêm cấp, với cấu trúc polypeptide không glycosyl hóa gồm 5 tiểu
đơn vị, chủ yếu do gan sản xuất dưới sự điều hòa ở cấp độ sao chép (transcriptional
level) của IL-6, IL-1-beta. Ngoài ra CRP còn được sản xuất từ neurons, các mảng xơ
vữa, monocytes, leukocytes.
Có rất nhiều nguyên nhân gây viêm và thương tổn mô có thể làm tăng CRP Sự
tăng CRP mang tính không đặc hiệu và là một bằng chứng rõ rệt của một tiến trình tổn
thương mô cấp.
Chức năng chính xác của CRP chưa rõ, nhưng người ta đã ghi nhận dường như
nó đóng một vai trò quan trọng trong hàng rào bảo vệ đầu tiên của cơ thể (hệ miễn
dịch bẩm sinh). Nó vừa có vai trò của một tiền chất gây viêm, vừa là một chất ức chế
viêm.(7)
Gần đây khoa học cũng đã khám phá ra CRP có khả năng là một thành phần
mấu chốt trong chuyển hóa lipid, có liên quan tới bệnh sinh nhồi máu cơ tim và xơ vữa
động mạch.

trong khoảng 36-48 giờ.
- Do CRP tăng khá chậm trong giai đoạn đầu nên độ nhạy đánh giá NTSS tại
thời điểm này chỉ # 60%. Đo hàng loạt CRP tại thời điểm 24 và 48 giờ sau khởi phát
bệnh lý đã cải thiện độ nhạy cảm lên tương ứng 82% và 84%.