MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT
VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM Ở DOANH NGHIỆP XÂY LẮP
TRONG ĐIỀU KIỆN HIỆN NAY

I. Đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp xây lắp
xây dựng là một ngành sản xuất độc lập có những điểm đặc thù về mặt kinh
tế, tổ chức quản lý và kỹ thuật chi phối trực tiếp đến việc tổ chức sản xuất thi
công và tổ chức công tác kế toán. Các doanh nghiệp xây dựng cũng có những
đặc điểm khác biệt so với những doanh nghiệp sản xuất khác. Sự khác biệt này
có những ảnh hưởng, chi phối nhất định đến việc tổ chức kế toán chi phí sản
xuất và tính giá thành sản phẩm. Sự chi phối này được thể hiện như sau:
- Sản xuất xây lắp là một loại sản xuất theo đơn đặt hàng. Sản phẩm xây lắp
mang tính chất đơn chiếc, riêng lẻ. Mỗi đối tượng xây lắp đòi hỏi yêu cầu kỹ
thuật, kết cấu, hình thức, địa điểm xây dựng thích hợp cụ thể trên từng thiết
kế dự toán của từng đối tượng xây lắp riêng biệt.
Do đó, kế toán phải hạch toán chi phí, tính giá thành và xác định kết quả cho
từng loại sản phẩm xây lắp riêng biệt (từng công trình hạng mục công trình
hoặc từng nhóm sản phẩm xây lắp)
- Đối tượng sản xuất xây dựng cơ bản thường có khối lượng lớn, giá trị lớn,
thời gian thi công tương đối dài.
- Sản xuất xây dựng mang tính thời vụ. Do chịu tác động trực tiếp của môi
trường tự nhiên nên phải có biện pháp bảo quản máy thi công và vật liệu,
ngoài ra còn có thể gặp nhiều rủi ro bất ngờ (mưa gió, bão lụt phải phá đi
làm lại, ngừng thi công…) gây thiệt hại, khi đó phải tổ chức theo dõi và hạch
toán phù hợp với nguyên nhân gây ra.
- Sản xuất thi công xây dựng được thực hiện trên các địa điểm cố định. Sản
xuất xây dựng cơ bản mang tính chất ổn định, gắn liền với địa điểm xây
dựng, khi hoàn thành thì không nhập kho như sản phẩm thuộc ngành sản
xuất khác.
- Trong quá trình thi công, các công cụ, dụng cụ, thiết bị phục vụ cho thi công
phải di chuyển. Ngoài ra còn phải có các công trình tạm thời phục vụ cho

hộ lao động.
- Chi phí về nhân công bao gồm: tiền lương và các khoản trích theo
lương của công nhân viên.
- Chi phí khấu hao TSCĐ bao gồm toàn bộ số tiền trích khấu hao của các
loại TSCĐ như: nhà xưởng, vật kiến trúc, máy thi công, máy vận chuyển
và các TSCĐ dùng trong quản lý…
- Chi phí dịch vụ mua ngoài như điện nước, điện thoại…
- Chi phí bằng tiền khác
Cách phân loại này cho ta biết tỷ trọng của từng loại chi phí đã chi ra
trong quá trình sản xuất. Từ đó làm cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch,
định mức về vốn lưu động trong các thời kỳ và xác định mức tiêu hao vật
chất, thu nhập quốc dân.
2.2 Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích và công dụng của chi phí

- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là chi phí các loại vật liệu chính, vật
liệu phụ, vật liệu sử dụng luân chuyển cần thiết để tạo nên sản phẩm xây
lắp
- Chi phí nhân công trực tiếp: là chi phí tiền lương cơ bản, các khoản phụ
cấp lương, phụ cấp có tính chất ổn định của công nhân trực tiếp sản xuất
cần thiết để hoàn thành sản phẩm xây lắp
- Chi phí sử dụng máy thi công: là chi phí sử dụng máy để hoàn thành sản
phẩm xây lắp, gồm: chi phí khấu hao máy thi công, chi phí thường xuyên
máy móc thi công, động lực, tiền lương của công nhân điều khiển máy và
chi phí khác của máy thi công
- Chi phí sản xuất chung: là chi phí cho bộ máy quản lý thuộc tổ đội, các
khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ…
Theo cách phân loại này mỗi loại chi phí thể hiện điều kiện khác nhau của
chi phí sản xuất, thể hiện nơi phát sinh chi phí, đối tượng chịu chi phí. Đồng
thời cách phân loại này tạo điều kiện để xác định mức ảnh hưởng của các nhân
tố khác nhau và giá thành sản phẩm phục vụ cho công tác kế hoạch hoá và tính

- Đặc điểm tổ chức sản xuất: có hay không có phân xưởng, bộ phận công
trường, tổ đội thi công
- Yêu cầu và trình độ quản lý của doanh nghiệp
- Đơn vị tính gía thành áp dụng trong doanh nghiệp xây lắp
Dựa vào những căn cứ trên, đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất trong
các doanh nghiệp xây lắp thường được xác định là từng công trình, hạng
mục công trình hay theo đơn đặt hàng
2. Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất xây lắp

Chi phí sản xuất xây lắp phát sinh ở các địa điểm xây dựng, lắp đặt khác
nhau, có nội dung kinh tế khác nhau, có mối quan hệ khác nhau đối với
các đối tượng chịu chi phí. Vì vậy có hai phương pháp tập hợp chi phí
cho các đối tượng như sau:
- Phương pháp tập hợp trực tiếp: áp dụng các chi phí có liên quan trực
tiếp đến đối tượng kế toán tập hợp chi phí đã xác định, thường chỉ liên
quan đến một đối tượng chịu chi phí (một công trình hoặc hạng mục công
trình)
- Phương pháp phân bổ gián tiếp: áp dụng khi một loại chi phí có liên quan
đến nhiều đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất, không thể tập hợp trực
tiếp cho từng đối tượng được, do đó phải phân bổ theo tiêu thức hợp lý cho
các đối tượng tập hợp chi phí.
3. Tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất xây lắp
3.1 Tài khoản kế toán sử dụng
Theo quy định của chế độ kế toán hiện hành, các doanh nghiệp xây lắp
thực hiện hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường
xuyên, do đó kế toán tập hợp chi phí sản xuất sử dụng các tài khoản sau:
- TK621: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
- TK622: Chi phí nhân công trực tiếp
- TK623: Chi phí sử dụng máy thi công
- TK627: Chi phí sản xuất chung

i
: Chi phí nguyên vật liệu phân bổ cho đối tượng thứ i
∑C: Tổng chi phí NVL đã tập hợp cần phân bổ
∑T
i
: Tổng đại lượng tiêu chuẩn dùng để phân bổ
Chi phí nguyên vật liệu chính, nửa thành phẩm mua ngoài có
thể chọn tiêu thức phân bổ là : Chi phí định mức, chi phí kế hoạch,
khối lượng sản phẩm sản xuất.. Để tính toán tập hợp chính xác, cần