Cơ sở lý luận chung về kế toán tập hợp chi
phí và tính giá thành sản phẩm trong các
đơn vị kinh doanh dịch vụ du lịch
I . sự cần thiết khách quan phải tổ chức hạch toán chi
phí và tính giá thành sản phẩm trong các đơn vị kinh
doanh dịch vụ du lịch
Du lịch là tập hợp các hoạt động nhằm đảo bảo cho khách du lịch một tiện
nghi và điều kiện dễ dàng trong việc mua và sử dụng dịch vụ, hàng hóa trong thời
gian khách lu lại.
Hoạt động về dịch vụ du lịch phát triển góp phần đảm bảo mức độ phát triển
của nền kinh tế quốc dân một cách toàn diện, cân đối và thống nhất. Từ đó sẽ
nâng cao đợc hiệu quả kinh doanh xã hội, tăng thu nhập quốc dân và đáp ứng nhu
cầu ngày càng tăng của xã hội.
Một vấn đề đặt ra cho bất cứ doanh nghiệp nào kinh doanh trong lĩnh vực du
lịch dịch vụ là phải làm thế nào để thu hút đợc nhiều khách du lịch, hạ giá thành
sản phẩm dịch vụ du lịch, tăng lợi nhuận và không ngừng tăng tích lũy cho doanh
nghiệp, đáp ứng yêu cầu ổn định và nâng cao đời sống cho ngời lao động. Muốn
làm đợc điều đó thì trong quá trình hạch toán cần phải quản lý chặt chẽ, hạch toán
chính xác và đầy đủ chi phí bỏ ra để phục vụ cho hoạt động kinh doanh của đơn
vị. Có nh vậy mới đảm bảo bù đắp đợc chi phí về lao động sống và lao động vật
hóa trong quá trình hoạt động du lịch và để lại lợi nhuận cho đơn vị. Vấn đề này
có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc hạch toán chi phí dịch vụ du lịch và tính
giá thành sản phẩm, giúp cho bộ máy quản lý của đơn vị thờng xuyên nắm đợc
tình hình thực hiện các định mức hao phí về lao động sống, nguyên liệu và các chi
phí khác của đơn vị, nắm đợc tình hình lãng phí và tổn thất trong quá trình phục
vụ, tình hình thực hiện kế hoạch giá thành của đơn vị... Ngoài ra còn giúp cho bộ
máy của đơn vị nắm đợc những mặt tốt, những mặt còn tồn tại trong quá trình
hoạt động của đơn vị, trên cơ sở đó đánh giá đợc hiệu quả kinh tế, không ngừng
nâng cao chất lợng phục vụ và hạ giá thành phẩm dịch vụ. Chính vì vậy, tổ chức
tốt công tác tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm dịch vụ du lịch có ý nghĩa
hết sức quan trọng đối với việc tăng cờng và cải tiến công tác quản lý giá thành

m là giá trị mới do lao động sống tạo ra trong quá trình hoạt động kinh
doanh dịch vụ.
Đứng trên góc độ doanh nghiệp, để tiến hành kinh doanh tạo ra sản phẩm thì
doanh nghiệp phải bỏ ra 2 bộ phận là c và v còn gọi là chi phí dịch vụ mà doanh
nghiệp phải bỏ ra.
Nh vậy, chi phí kinh doanh dịch vụ du lịch là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ
hao phí kinh doanh dịch vụ du lịch, là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí lao
động sống, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp phải
chi ra để tiến hành hoạt động kinh doanh trong một kỳ nhất định.
Chi phí kinh doanh dịch vụ du lịch đợc biểu hiện qua hai mặt đó là mặt định
tính và mặt định lợng.
Về mặt định tính: Nó thể hiện các yếu tố vật chất phát sinh và tiêu hao
trong quá trình sản xuất kinh doanh để tạo ra sản phẩm dịch vụ.
Về mặt định lợng: Thể hiện mực tiêu hao cụ thể của từng yếu tố vật chất
trong quá trình doanh và đợc biểu hiện thông qua các thớc đo tiền tệ. Về
mặt định lợng của chi phí kinh doanh dịch vụ du lịch phụ thuộc vào 2
nhân tố:
+ Nhân tố khối lợng các yếu tố vất chất đã tiêu hao trong một kỳ
nhất định.
+ Nhân tố giá cả các yếu tố vật chất đã tiêu hao trong quá trình đó.
Trong điều kiện nền kinh tế thị trờng, giá cả có sự biến động theo nhịp độ
của thị trờng thì việc đánh giá chính xác các khoản chi phí là cần thiết nhằm xác
định đúng việc chi phù hợp với giá cả thị trờng, đảm bảo doanh nghiệp có điều
kiện bảo toàn vốn. Mặt khác, trong điều kiện nh thế thì công tác tính toán cũng
phải khoa học, hợp lý. Do đó cần phải tính toán chính xác, đầy đủ và kịp thời chi
phí theo từng thời kỳ, từ đó giúp cho công tác tính giá thành sản phẩm dịch vụ du
lịch đợc chính xác và phù hợp. Vì vậy, phân loại chi phí là một yêu cầu tất yếu để
hạch toán chính xác chi phí và phấn đấu hạ giá thành sản phẩm dịch vụ.
2.Phân loại chi phí kinh doanh dịch vụ.
Tuỳ theo góc độ xem xét chi phí mà chi phí đợc phân loại theo những tiêu

dịch vụ du lịch.
b.Phân loại chi phí theo công dụng kinh tế (theo khoản mục chi
phí)
Nguyên tắc: theo cách này chi phí đợc phân loại theo những khoản chi phí
có công dụng kinh tế đợc sắp xếp vào một khoản mục chi phí, không tính đến chi
phí đó là gì và nội dung kinh tế của nó nh thế nào.
Theo cách phân loại này, chi phí kinh doanh dịch vụ đợc chia thành các
khoản mục sau:
Chi phí nguyên liệu vật liệu: khoản mục chi phí này bao gồm các loại chi
phí nh xà phòng, giấy vệ sinh, thuốc tẩy...
Tiền lơng của công nhân viên bao gồm: tiền lơng chính, tiền lơng phụ,
tiền thởng và các khoản có tính chất lơng khác của công nhân phục vụ.
Trích BHXH, BHYT, KPCĐ của công nhân viên.
Các khoản trích nộp này đợc tính theo tỷ lệ % quy định bao gồm: BHXH
trích 15% trên tổng tiền lơng phải trả cho công nhân viên, BHYT là 2% trên tổng
tiền lơng phải trả cho công nhân viên, KPCĐ là 2% trên tổng tiền lơng phải trả
công nhân viên.
Khấu hao TSCĐ: khoản mục này đợc tính theo tỷ lệ % trên nguyên giá
TSCĐ trong hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch.
Chi phí điện nớc: khoản mục này bao gồm tiền điện, tiền nớc phải trả cho
bên cung cấp.
Chi phí công cụ lao động nhỏ: khoản mục này bao gồm cốc, chén, khăn
tắm, ga, đệm, gối...
Chi phí đào tạo, tuyên truyền quảng cáo: khoản mục này bao gồm chi phí
cho việc đào tạo các lớp tay nghề tập trung, bồi dỡng chuyên môn, chi phí
cho việc quảng cáo...
Chi phí vệ sinh.
Chi phí sửa chữa.
Chi phí bằng tiền khác: khoản mục này bao gồm lãi vay ngân hàng, chi
phí vận chuyển thuê ngoài và các chi phí khác.

bao gồm 2 mặt đối lập nhau, nhng có liên quan mật thiết hữu cơ với nhau. Trong
đó, một mặt là các chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra, còn mặt khác là kết quả
kinh doanh thu đợc từ những sản phẩm dịch vụ đã hoàn thành. Vậy giá thành sản
phẩm dịch vụ là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ chi phí về lao động sống và lao
động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đến khối lợng sản phẩm lao
vụ dịch vụ đã hoàn thành.
Giá thành sản phẩm lao vụ, dịch vụ là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh kết
quả sử dụng tài sản, vật t, lao động, tiền vốn trong quá trình kinh doanh cũng nh
tính đúng đắn của các giải pháp tổ chức kinh tế, kỹ thuật và công nghệ mà doanh
nghiệp đã sử dụng nhằm nâng cao năng suất lao động, chất lợng phục vụ, hạ thấp
chi phí và tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Giá thành là một căn cứ quan trọng
để định giá bán và xác định hiệu quả kinh tế hoạt động kinh doanh của doanh
nghiệp.
2. Bản chất, chức năng của giá thành sản phẩm dịch vụ du lịch
a. Bản chất giá thành sản phẩm dịch vụ du lịch
Giá thành là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh chất lợng hoạt động sản
xuất kinh doanh, trình độ tổ chức quản lý kinh tế, trình độ sử dụng hợp lý tiết
kiệm nguyên vật liệu trong lĩnh vực kinh doanh du lịch. Mặt khác giá thành còn là
cơ sở xác định kết quả tài chính, thớc đo hao phí lao động cần thiết phải phù đắp
trong hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch theo nguyên tắc hạch toán "lấy thu bù
chi và có lãi". Giá thành là công cụ để giám đốc chất lợng hoạt động kinh doanh
dịch vụ du lịch.
b. Chức năng của giá thành
Giá thành có 2 chức năng cơ bản đó là:
Chức năng thớc đo bù đắp chi phí: Với chức năng này thì chỉ tiêu giá
thành sẽ là căn cứ để xác định khả năng bù đắp chi phí mà doanh nghiệp
đã bỏ ra để tạo ra sản phẩm và thực hiện giá trị của mình.
Chức năng lập giá: Để thực hiện đợc yêu cầu bù đắp chi phí phải căn cứ
vào giá thành sản phẩm dịch vụ. Do đó giá thành có chức năng cơ sở để
lập giá.

Về mặt lợng: Thờng về mặt lợng giữa chúng không có sự thống nhất với
nhau. Giá thành sản phẩm dịch vụ có thể bao gồm cả chi phí của thời kỳ
trớc chuyển sang, chi phí đã chi ra trong kỳ và loại trừ chi phí chuyển
sang kỳ sau. Nó đợc biểu hiện qua công thức sau:
Z = D
đk
+ C - D
ck
Trong đó:
Z : là tổng giá thành sản phẩm
D
đk
: Chi phí dở dang đầu kỳ
C : Chi phí phát sinh trong kỳ
D
ck
: Chi phí dở dang cuối kỳ
Khi giá trị dở dang đầu kỳ và cuối kỳ bằng nhau thì giá thành sản phẩm dịch
vụ trùng khớp với chi phí sản xuất.
5. Đối tợng kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm dịch
vụ
Hạch toán quá trình sản xuất sản phẩm dịch vụ bao gồm hai giai đoạn
liên tục kế tiếp nhau và có mối quan hệ với nhau, giai đoạn đầu hạch toán tập
hợp các chi phí phát sinh trong kỳ theo từng đối tợng chịu chi phí nh từng hoạt
động kinh doanh, từng hợp đồng kinh doanh, từng địa điểm kinh doanh... và
phân tích các chi phí đó theo yêu cầu quản lý cụ thể nh theo khoản mục chi phí,
theo yếu tố chi phí... Giai đoạn hai là tính giá thành sản phẩm dịch vụ theo từng
đối tợng tính giá thành trên cơ sở số liệu của chi phí đã tập hợp đợc.
Xác định đúng đối tợng tập hợp chi phí và đối tợng tính giá thành là một
trong những điều kiện chủ chốt để tính giá thành đợc chính xác.