Một số vấn đề chung về công tác kế toán nguyên vật
liệu
1.1 Đặc điểm và nhiệm vụ hạch toán nguyên vật liệu
1.1.1 Khái niệm
Nguyên vật liệu là những đối tợng lao động, là một trong ba yếu tố cơ bản
của quá trình sản xuất, cơ sở vật chất cấu thành nên thực thể của sản phẩm.
1.1.2 Đặc điểm của nguyên vật liệu
Trong quá trình tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh, vật liệu chỉ
tham gia vào một chu kỳ sản xuất, bị tiêu hao toàn bộ và chuyển dịch toàn bộ giá
trị một lần vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ.
1.1.3 Vị trí, vai trò của nguyên vật liệu
Trong các doanh nghiệp xây dựng, chi phí về vật liệu thờng chiếm tỷ trọng
lớn trong tổng chi phí sản xuất ra sản phẩm, nguyên vật liệu quyết định cả số lợng
cả chất lợng sản phẩm. Vì vậy hạ thấp chi phí sản xuất và hạ giá thành sản phẩm
chủ yếu phụ thuộc vào việc tập trung quản lý, sử dụng nguyên vật liệu nhằm giảm
chi phí nguyên vật liệu, giảm mức tiêu hao vật liệu và đó là cơ sở để tăng sản
phẩm xã hội. Mặt khác nguyên vật liệu là một bộ phận quan trọng trong tài sản lu
động của doanh nghiệp đó để tăng tốc độ luân chuyển tài sản lu động, cần thiết
phải sử dụng hợp lý tiết kiệm nguyên vật liệu.
Vậy nguyên vật liệu đóng một vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất
kinh doanh. Việc quản lý nguyên vật liệu phải bao gồm các mặt: Số lợng cung
cấp, chất lợng, chủng loại và giá trị. Để quản lý một cách có hiệu quả nguyên vật
liệu cần thiết cho sản xuất thì không thể tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu.
Mặt khác công việc này còn nhằm kiểm tra đợc các định mức dự trữ, tiết kiệm
nguyên vật liệu trong sản xuất ngăn chặn những hao hụt mất mát, lãng phí và
cung cấp thông tin cho các bộ phận kế toán khác nhằm hoàn thành tốt công tác kế
toán quản trị.

1.1.4 Yêu cầu quản lý nguyên vật liệu
Xuất phát từ vai trò, đặc điểm của vật liệu trong quá trình sản xuất kinh
doanh đòi hỏi phải quản lý chặt chẽ vật liệu ở mọi khâu: Từ khâu mua, bảo quản,

xuất kinh doanh.
1.2 Phân loại và đánh giá nguyên vật liệu
Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp sản xuất
cần sử dụng nhiều loại nguyên liệu khác nhau. Mỗi loại có nội dung kinh tế, có
chức năng, tính chất lý hoá khác nhau. Do vậy để quản lý tốt đợc nguyên vật liệu
đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh và tổ chức hạch toán chi tiết tới từng
nguyên vật liệu phục vụ cho nhu cầu quản trị thì cần thiết phải tiến hành phân loại
vật liệu.
1.2.1 Phân loại vật liệu
Những căn cứ để phân loại nguyên vật liệu:
a) Căn cứ vào nội dung kinh tế và yêu cầu kế toán quản trị trong doanh
nghiệp vật liệu đợc chia thành các loại sau:
- Nguyên vật liệu chính: Là đối tợng lao động chủ yếu cấu thành nên thực
thể vật chất của sản phẩm nh: Sắt, thép, gạch, xi măng.
- Vật liệu phụ: Là những vật liệu khi tham gia vào quá trình sản xuất
không cấu thành nên thực thể chính của sản phẩm. Nó giúp cho quá trình sản xuất
đợc tiến hành bình thờng, làm tăng thêm chất lợng của nguyên liệu chính sử dụng
trong thực tế sản xuất cũng nh sản phẩm sản xuất ra hoặc phục vụ cho nhu cầu
công nghệ, kỹ thuật quản lý.
Ví dụ: Dầu mỡ bôi trơn máy móc, thuốc tẩy, sơn.
- Nhiên liệu: Thực chất là một loại vật liệu phụ, nhng có tác dung cung cấp
nhiệt lợng cho quá trình sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện cho quá trình chế tạo
sản phẩm đợc diễn ra bình thờng. Nhiên liệu có thể tồn tại ở các loại thể lỏng, khí
để phục vụ cho sản xuất...
- Phụ tùng thay thế: Là các chi tiết, phụ tùng để sửa chữa và thay thế cho
máy móc, thiết bị, phơng tiện vận tải...
- Vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản: Bao gồm các vật liệu và thiết bị mà
doanh nghiệp mua vào nhằm mục đích đầu t cho xây dựng cơ bản.
- Vật liệu khác: Bao gồm các loại vật liệu còn lại ngoài các thứ cha kể trên
nh bao bì, vật đóng gói, các loại vật t đặc chủng...

và từ đó về doanh nghiệp cùng với tiền phải trả cho đơn vị nhận gia công chế biến.
- Trờng hợp khác:
Doanh nghiệp hoặc đơn vị khác góp vốn bằng nguyên vật liệu thì giá thực
tế nguyên vật liệu nhận góp vốn liên doanh là giá do Hội đồng liên doanh quy
định.
Phế liệu đợc đánh giá theo giá ớc tính (giá thực tế có thể sử dụng đợc hoặc
có thể bán đợc).
b. Giá thực tế xuất kho
Khi xuất dùng nguyên vật liệu kế toán phải tính toán chính xác giá thực tế
của nguyên vật liệu, xong việc tính giá thực tế của nguyên vật liệu xuất kho có thể
tính theo một trong các phơng pháp sau:
- Tính theo đơn giá bình quân đầu kỳ
Theo phơng pháp này, giá thực tế nguyên vật liệu xuất kho đợc tính trên cơ
sở số lợng nguyên vật liệu tồn đầu kỳ:
Giá thực tế NVL
=
Số lợng NVL x Đơn giá bình quân
xuất kho xuất kho đầy kỳ
Đơn giá bình quân đầu kỳ
=
Giá thực tế NVL tồn đầu
Số lợng NVL tồn đầu kỳ
- Tính theo đơn gia bình quân cả kỳ dự trữ (giá bình quân gia quyền)
Về cơ bản cách tính của phơng pháp này giống phơng pháp trên nhng đơn
giá nguyên vật liệu đợc tính bình quân cho tất cả số tồn đầu kỳ và nhập trong kỳ:
Đơn giá bình
quân đầu kỳ
=
Giá thực tế NVL
tồn đầu kỳ

nguyên vật liệu tồn kho cuối kỳ lại là giá thực tế của vật liệu tính theo đơn giá cuả
các lần nhập đầu kỳ.