GIÁO ÁN DỰ THI
Đơn vị: Trường THPT Phan Bội Châu

Ngày soạn:
Tiết ppct: 93
Ngày dạy:
Bài dạy: Lí luận văn học


NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC
CỦA VĂN BẢN VĂN HỌC
I- Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
- Hiểu và bước đầu biết vận dụng
các khái niệm thuộc về nội dung và
hình thức khi tìm hiểu văn học văn
bản văn học.
- Thấy rõ mối quan hệ của nội dung
và hình thức trong văn bản văn học.


II - Phương tiện thực hiện:
- Sách giáo khoa, sách giáo viên và sách
bài tập Ngữ Văn 10 chương trình chuẩn
- Các tài liệu tham khảo khác
- Các phương tiện phục vụ giáo án điện tử

III - Cách thức tiến hành:
Giáo viên tổ chức giờ dạy theo cách kết
hợp các phương pháp gợi mở, nêu vấn đề,
diễn giảng với thảo luận.

nghệ thuật

a - Đề tài:
Là lĩnh vực đời sống được nhà văn nhận
thức, lựa chọn, khái quát, bình giá và thể
hiện trong văn bản. Việc lựa chọn đề tài đã
bước đầu bộc lộ khuynh hướng và ý đồ sáng
tác của tác giả.


Ví dụ:
Đề tài của “Tắt đèn” là cuộc sống bi
thảm của người nông dân Việt Nam
trước Cách mạng tháng Tám 1945, trong
những ngày sưu thuế. Với đề tài này, Ngô
Tất Tố đã thể hiện sự gắn bó của mình
với cuộc sống của người nông dân.


Câu
hỏi:

Em hãy xác định đề tài của truyện
“Thầy bói xem voi” ?
Trả lời:
Sự nhận thức, nhận định trong cuộc sống sinh
hoạt hằng ngày.


b - Chủ

những thế lực hắc ám đang hồnh
hành ở nơng thơn Việt nam thời Pháp
thuộc và sự trân trọng người nông
dân bị áp bức.


Câu hỏi:
Em hãy nêu tư tưởng của bài :
“Tỏ lòng” ?
Trả lời:
Phạm Ngũ Lão bày tỏ nỗi lịng về chí
làm trai: làm người con trai sống giữa
cõi đời thì phải lập được cơng danh sự
nghiệp. Mà trong thời loạn thì đó là sự
nghiệp cứu nước; chưa trả được món
nợ ấy thì sẽ phải hổ thẹn.


d - Cảm hứng nghệ
thuật:
Là nội dung tình cảm chủ đạo của văn
bản. Đó là những trạng thái tâm hồn, cảm
xúc được thể hiện đậm đà, nhuần nhuyễn
trong văn bản sẽ truyền cảm và hấp dẫn
người đọc. Qua cảm hứng nghệ thuật,
người đọc cảm nhận được tư tưởng, tình
cảm của tác giả nêu lên trong văn bản.

Ví dụ:
Cảm hứng trong “Tắt đèn là lòng căm phẫn,

Ngơn từ tài hoa của Nguyễn
Tn; ngơn từ trong sáng, tinh
tế của Thạch Lam; ngôn từ
chân chất, đầy màu sắc Nam
bộ của Sơn Nam.


b - Kết cấu:
Câu hỏi:
Em hiểu như thế nào về khái niệm kết
cấu? Kết cấu có ý nghĩa như thế nào trong
việc thể hiện nội dung của văn bản?
Kết cấu là sự sắp xếp, tổ chức các thành
tố của văn bản thành một đơn vị thống
nhất, hồn chỉnh, có ý nghiã.


Câu hỏi:

Kết cấu của các thể loại văn
học có giống nhau khơng?
Trả lời:

Mỗi thể loại văn học có một kiểu
kết cấu riêng. Có kết cấu hồnh
tráng của sử thi, kết cấu bất ngờ
của truyện trinh thám,kết cấu mở
theo suy nghĩ của tuỳ bút, tạp văn.



có nội dung, có ý nghĩa của
nó . Và các yếu tố nội dung
cũng bổ sung cho nhau.


II - Ý nghĩa quan trọng của nội
dung và hình thức văn bản văn
học:
Nội dung và hình thức văn bản văn học có ý nghĩa
quan trọng như thế nào đối với cuộc sống ?

Văn bản văn học có những chức năng chủ
yếu: chức năng nhận thức, chức năng giáo dục,
chức năng thẩm mĩ, chức năng giao tiếp nhằm
nâng cao phẩm chất, hoàn thiện con người.
Những nội dung tư tưởng cao đẹp ấy cần thống
nhất với hình thức nghệ thuật hồn mĩ (hình
thức mới mẻ, hấp dẫn,có tính nghệ thuật cao).


Câu hỏi:
Trong nền văn học Việt
Nam, những tác phẩm văn
học nào được xem là ưu tú
như vậy ?
Trả lời:
Đó là những tác phẩm
“Truyện Kiều”, “Chinh phụ
ngâm khúc”, “Cung oán ngâm
khúc”…