ÔN TẬP LÍ THUYẾT VĂN THUYẾT MINH
1.  Khái niệm: Văn b n thuyết minh là ki u văn b n thông dụng trong đời sống nhằm cung cấp tri thức về: đặc đi m, tính chất, ả ể ả ể
nguyên nhân…c a các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, gi i thích.ủ ả
2. Yêu cầu:
­ Tri thức trong văn b n thuyết minh ph i khách quan, xác thực, hữu ích cho mọi người.ả ả
­ Văn thuyết minh cần trình bày chính xác, rõ ràng, chặt chẽ, hấp dẫn.
 * Trong văn b n thuyết minh có th  kết hợp s  dụng yếu tố miêu t , biện pháp nghệ thuật làm cho đối tượng thuyết minh được ả ể ử ả
n i bật, hấp dẫn.ổ
3. Phương pháp thuyết minh:
3. 1. Phương pháp nêu định nghĩa:
VD: Giun đất là động vật có  đốt, gồm kho ng 2500 loài, chuyên sống   vùng đất  m.ả ở ẩ
3. 2. Phương pháp liệt kê:
VD: Cây dừa cống hiến tất c  c a c i c a mình cho con người: thân cây làm máng, lá làm tranh, cọng lá ch  nh  làm vách, ả ủ ả ủ ẻ ỏ
gốc dừa già làm chõ đồ xôi, nước dừa đ  uống, đ  kho cá, kho thịt, nấu canh, làm nước mắm…ể ể
3. 3.  Phương pháp nêu ví dụ:
VD: Người ta cấm hút thuốc   tất c  những nơi công cộng, phạt nặng những người vi phạm (  B , từ năm 1987, vi phạm lần ở ả ở ỉ
thứ nhất phạt 40 đô la, tái phạm phạt 500 đô la)
3. 4. Phương  pháp dùng số liệu:
VD: Một tượng phật   Nhạc Sơn, Tứ Xuyên, Trung Quốc, cao 71m, vai rộng 24m, trên mu bàn chân tượng có th  đỗ 20 chiếc ở ể
xe con”.
3. 5. Phương pháp so sánh:
VD: Bi n Thái Bình Dương chiếm một diện tích lớn bằng ba đại dương khác cộng lại và lớn gấp 14 lần diện tích bi n Bắc Băng ể ể
Dương là đại dương bé nhất.
3. 6. Phương pháp phân loại, phân tích:
VD: Muốn thuyết minh về một thành phố, có th  đi từng mặt: vị trí địa lý, khí hậu, dân số, lịch s , con người, s n vật…ể ử ả
4.Cách làm bài văn thuyết minh:
­ Bước 1:
+ Xác định đối tượng thuyết minh.
+ Sưu tầm, ghi chép và lựa chọn các tư liệu cho bài viết
+ Lựa chọn phương pháp thuyết minh phù hợp
+ S  dụng ngôn từ chính xác, dễ hi u đ  thuyết minh làm n i bật các đặc đi m cơ b n c a đối tượng.ử ể ể ổ ể ả ủ

­ Cấu tạo c a đối tượngủ
­ Các đặc đi m c a đối tượngể ủ
­ Tính năng hoạt động
­ Cách s  dụng, cách b o qu nử ả ả
­ Lợi ích c a đối tượngủ
* Khi thuyết minh về một loài vật,  nội dung thuyết minh thường là:
­ Nguồn gốc
­ Đặc đi mể
­ Hình dáng
­ Lợi ích
* Khi thuyết minh về một th  loại văn học, nội dung thuyết minh thường là:ể
­ Nêu một định nghĩa chung về th  thơể
­ Nêu các đặc đi m c a th  thơ:ể ủ ể
+ Số câu, chữ.
+ Quy luật bằng trắc.
+ Cách gieo vần.
+ Cách ngắt nhịp.
+ C m nhận về v  đẹp, nhạc điệu c a th  thơ.ả ẻ ủ ể
*Khi đối tượng thuyết minh là một danh lam thắng c nh, di tích lịch s , thì nội dung thuyết minh thường là:ả ử
­ Vị trí địa lí.
­  Những c nh quan làm  nên v  đẹp đặc sắc c a đối tượng.ả ẻ ủ
­  Những truyền thống lịch s , văn hoá gắn liền với đối tượng.ử
­  Cách thư ng ngoạn đối tượng.ở
*Khi đối tượng thuyết minh là một danh nhân văn hoá thì các nội dung  thuyết minh thường là:
­ Hoàn c nh xã hội.ả
­ Thân thế và sự nghiệp.
­  Đánh giá xã hội về danh nhân .
Lưu ý : Trong các phần trên, phần thân thế, sự nghiệp chiếm vai trò ch  yếu, có dung lượng lớn nhất trong bài viết.ủ
*Khi giới thiệu một đặc s n thì nội dung thuyết minh thường là:ả
­ Nguồn gốc, ý nghĩa tên gọi món ăn, đặc s n.ả

khăn trong điều kiện phòng thí nghiệm. Đ  thực nghiệm chính xác, yêu cầu c a nhiệt lượng kế là cách ly tối đa giứa nhiệt độ ể ủ
bên trong bính và môi trường bên ngoài. Từ đó, ngừoi ta chế tạo thành loại bình có kh  năng cách ly nhiệt, dùng cho gi  nước ả ử
nóng hay nước đá (kem).
Cấu tạo ngoài gồm : V  , quai xách , nắp , thân và đáy .V  phích thương được làm bằng nhôm , nhựa hoặc sắt tráng men in hoaỏ ỏ  
hay hình chim, hình thú rất đẹp. Lớp v  còn tiện ích như đáy bằng giúp đặt vững vàng, có quai bằng nhôm hay nhựa giúp cầm ỏ
và xách khi di chuy n.ể
Nắp phích bằng nhôm, nhựa, nút đậy ruột phích bằng g  xốp đ  chống mất nhiệt do đối lưu.ổ ể
Cấu tạo trong gồm : Ruột phích được cấu tạo b i hai lớp thu  tinh,   giữa là kho ng chân không. Ngoài ra, bên thành trong c aở ỷ ở ả ủ  
2 lóp nầy còn được tráng bạc đ  ph n chiếu bức xạ nhiệt, giúp ngăn sự truyền nhiệt ra bên ngoài (tráng   thành trong đ  khôngể ả ở ể  
bị trầy lúc co xát cũng như không làm  nh hư ng nước đựng bên trong).Vì là th y tinh nên rất m ng và dễ b , chính vì vậy mà ả ở ủ ỏ ể
ta cần tới lớp v  đ  b o vệ.ỏ ể ả
Ruột phích là phần quan trọng nhất nên khi mua phích cần lựa chọn thật kĩ. Mang ra chỗ sáng, m  nắp phích ra, nhìn từ trên ở
miệng xuống đáy thấy có đi m màu sẫm   chỗ van hút khí. Đi m đó càng nh  thì van hút khí càng tốt, sẽ giữ được nhiệt độ lâu ể ở ể ỏ
hơn. Aùp miệng phích vào tai nghe có tiếng O O là tốt. Tháo đáy phích xem núm thu  ngân có còn nguyên vẹn hay không.ỷ
Tuy nhiên, ruột phích truyền nhiệt kém, sự thay đ i nhiệt đột ngột như đ  nhanh nứoc nóng vào khi bình đang nguội lạnh, hay ổ ổ
đ  nước lạnh vào khi bình đang nóng, đều có th  làm cho bình bị n . Từ đó ta nên b o qu n bằng cách :ổ ể ổ ả ả
­ Bình mới mua về, sau khi r a sạch, đ  ráo nước mới châm nước nóng vào, khi châm lầnử ể
đầu hay với một bình đã lâu không s  dụng ph i châm từ từ, tốt nhất là ch  châm một ít,ử ả ỉ
đậy nắp lại, vài phút sau mới châm tiếp.
­ Sáng sáng, đ  hết nước cũ ra, tráng qua cho sạch hết cặn còn đọng lại trong lòng phích tồiổ
mới rót nước sôi vào, đậy nắp thật chặt. Hay ta có th  đ  vào trong phích một ít giấmể ổ
nóng, đậy chặt nắp lại, lắc nhẹ rồi đ  kho ng 30 phút, sau đó dùng nước lạnh r a sạch thìể ả ử
chất cáu b n sẽ được t y hết.ẩ ẩ
­ Nên đ  phích xa tầm tay tr  nh  đ  tránh gây nguy hi m.ể ẻ ỏ ể ể
­ Muốn phích giữ được nước sôi lâu hơn, ta không nên rót đầy, chừa một kho ng trống giữaả
nước sôi và nút phích đ  cách nhiệt vì hệ số truyện nhiệt c a nước lớn hơn không khí gần 4ể ủ
lần. Cho nên nếu rót đầy nước sôi, nhiệt dễ truyền ra v  phích nước nhờ môi giới c a nước.ỏ ủ
Nếu có một kho ng trống không khí sẽ làm cho nhiệt truyền chậm hơn.ả
­ Sau thời gian s  dụng, v  kim loại bị mục, gi m kh  nang7 b o vệ bình thì cần thay v  mớiử ỏ ả ả ả ỏ
đ  an toàn người s  dụng.ể ử

b. Cách trồng lúa: ph i tr i qua nhiều giai đoạn:ả ả
­ Từ hạt thóc n y mầm thành cây mạ.ả
­ Rồi nh  cây mạ cấy xuống ruộngổ
­ Ruộng ph i cày bừa, làm đất, bón phân.ả
­ Ruộng ph i sâm sấp nước.ả
­ Khi lúa đ  nhánh thành từng bụi ph i làm có, bón phân, diệt sâu bọ.ẻ ả
­ Người nông dân cắt lúa về tuốt hạt, phơi khô, xay xát thành hạt gạo…
c. Vai trò c a cây lúa và hạt gạo:ủ
­ Vấn đề chính c a trồng cây lúa là cho hạt lúa, hạt gạo.ủ
­ Có nhiều loại gạo: gạo t , gạo nếp (dùng làm bánh chưng, bánh dày)…ẻ
* Gạo nếp dùng làm bánh chưng, bánh dày hay đồ các loại xôi.
* Lúa nếp non dùng đ  làm cốm.ể
­ Lúa gạo làm được rất nhiều các loại bành như: bánh đa, bánh đúc, bánh giò, bánh t , bánh ph , cháo,…ẻ ở
Nếu không có cây lúa thì rất khó khăn trong việc tạo nên nền văn hóa  m thực độc đáo c a Việt Nam.ẩ ủ
d. Tác dụng:
­ Ngày nay, nước ta đã lai tạo được hơn 30 giống lúa được công nhận là giống lúa quốc gia.
­ Việt Nam từ một nước đói nghèo đã tr  thành một nước đứng thứ 2 trên thế giới sau Thái Lan về s n xuất gạo.ở ả
­ Cây lúa đã đi vào thơ ca nhạc họa và đời sống tâm hồn c a người Việt Namủ
III). Kết bài: 
­ Cây lúa vô cùng quan trọng đối với đời sống người Việt
­ Cây lúa không ch  mang lại đời sống no đ  mà còn tr  thành một nét đẹp trong đời sống văn hóa tinh thần c a người Việt.ỉ ủ ở ủ
Đoạn văn tham kh oả
Từ ngàn đời nay,cây lúa đã gắn bó với con người,làng quê Việt nam.Và đồng thời cũng tr  thành tên gọi cho một nền văn minh­ở
nền văn minh lúa nước.
Cây lúa không ch  mang lại sự no đ  mà còn tr  thành một nét đẹp trong đời sống văn hóa và tinh thần.hạt lúa và người nông ỉ ủ ở
dân cần cù,mộc mạc là m ng màu không th  thiếu trong bức tranh c a đồng quê Việt nam hiện nay và mãi mãi về sauả ể ủ
Là cây trồng thuộc nhóm ngũ cốc,lúa cũng là cây lương thực chính c a người dân VN nói riêng và người dân châu á nói ủ
chung.Cây lúa ,hạt gạo đã tr  nên thân thuộc gần gũi đến mức từ bao đời nay người dân VN coi đó là một phần không th  thiếu ở ể
trong cuộc sống.Từ những bữa cơm đơn gi n đến các bữa tiệc quan trọng không th  thiếu sự góp mặt c a cây lúa,ch  có điều ả ể ủ ỉ
nó được chế biến dưới dạng này hay dạng khác.Không ch  giữ vai trò to lớn trong đời sống kinh tế,xã hội mà còn có giá trị lịch ỉ