49
Chương 4: Quy tắc thông thường về bố trí quân cờ Bài 1: Góc vàng, biên bạc, ở giữa là cò khô

Trước đây chúng ta đã học qua một số cách ăn quân như vặn đầu dê, bắt đôi, vồ ngược cũng
đã học cách làm thế nào để chạy thoát khòi nguy hiểm, đối sát đọ khí và tri thức về sống chết.
qua việc học tập các tri thức trên, chúng ta đã có một hiểu biết nhất định về cờ Vây, về khả
năng chơi cờ cũng từng bước được nâng cao, để có cơ sở chuẩn bị cho việc chính thức chơi
ván cờ thực sự, chúng ta cần có kiến thức về sự bố trí quân cờ. Chữ "vây" trong cờ vây bao
gồm ý nghĩa về 2 mặt: 1 là vây bắt quân đối phương, 2 là vây chiếm địa bàn lãnh thổ, mục đích
cuối cùng của ăn quân cũng là muốn chiến nhiều lãnh thổ. Khi bắt đầu ván cờ (giai đoạn bố
cục-bố trí cục thế), đều phải tranh chiếm trước các điểm quan trọng, về sau 2 bên triển khai
chiến đấu kịch liệt, cuối cùng 2 bên đều tranh chiếm đến các vùng biên giới. Thế thì những
điểm quan trọng trong giai đoạn bố cục là những điểm ở đâu? Trong chương này ta có thể trả
lời câu hòi này.
Hình bên: Để vây được 1 điểm ở vùng giữa
bàn phải dùng 4 quân cờ, ở biên dùng 3
quân, ở góc chỉ dùng 2 quân.
Hình bên: cũng như vậy, để vây
12 điểm, ở giữa bàn cần dùng 18
quân, ở biên trên dùng 12 quân, ở
góc chỉ dùng 8 quân.
Qua 2 hình trên, chúng ta dễ dàng nhận thấy ở góc là dễ chiếm nhất, tiếp theo là biên, vùng
giữa bàn khó chiếm nhất. Vì thế trong cờ Vây có câu nói: góc vàng, biên bạc, ở giữa là cò
khô. Câu nói này nói lên mức độ quan trọng của 3 vùng góc, biên, và trung tâm.
Góc dễ chiếm nhất, vì thế chiếm góc trước, nhưng cụ thể chiếm như thế nào?
Hình bên: Đen 1 đặt ở điểm có toạ
độ 1,1 được không? Tất nhiên

2
Hình bên:
Trong giai
đoạn đầu của
ván cờ, đen
dùng 8 quân
vây 12 điểm
là tốt hay
xấu? Tất
nhiên không
tốt, hoàn toàn
không cần
thiết, so với 8
quân trắng
chiếm giữ
nhiều địa
phương qua
trọng thì đen
quả là bất lợi.
Hình bên: Đen dùng 2 quân cờ thủ
góc cũng được, kiểu này gọi là vô
ưu giác (góc không lo), hoặc gọi là
bay gần giữ góc.
Hình bên: 3 quân đen vây đất rất
hay, 2 bên hàng 3 ở giữa hàng 4,
nhịp nhàng phối hợp vừa linh hoạt
vừa chắc chắn.

Bài 2: Cách cách đi công thủ thông thường


cao cách 2, B là giáp công thấp
cách 3.
B
A
1

4. Nhảy
Hình bên: Đen 1 cách quân sẵn có ở
biên 1 đường về phía trung tâm gọi
là “nhảy”- bộ pháp chủ yếu ở biên.
1

5. Trấn
Hình bên: Đen 1 cách quân trắng
sẵn có ở biên 1 đường về phía trung
tâm gọi là “trấn”- là cách tấn công
và xâm lược chủ yếu. Về sau xin
bàn kỹ.
1

6. Bay công
Hình bên: Đen 1 dùng bay (ở cách
góc đối của quân trắng 1 hàng gọi
là bay) để công kích quân trắng gọi
là bay công. Bay công là phương
pháp tấn công rất hiệu quả.
152

A
C11. Đả nhập (đánh vào trong)
Đặt 1 quân vào phạm vi đất đối phương mà không có đất để mở, gọi là đả nhập. Hình dưới:
Biên trên thế lực quân trắng quá lớn, đen 1 dũng cảm đả nhập phá đất trắng. Đả nhập là đòn
quan trọng để phá đất đối phương, thường sử dụng trong khi chiến đấu giai đoạn trung bàn.

53
1Cách đi công thủ có quá nhiều thuật ngữ, về sau chúng tôi sẽ tuỳ theo nội dung đề cập mà
trình bày tiếp. Hiện tại chúng ta đã năm vững cách bắt quân, cờ sống chết, và tri thức sơ bộ về
bố cục, nên chính thức luyện tập đánh cờ. Từ tập chơi cờ như ăn quân đến chơi ván cờ chính
thức cần có sự hiểu biết, tiến bộ nhất định, nếu có thể liên hệ với huấn luyện viên hoặc có
người chơi cờ có trình độ nhất định xem xét hướng dẫn thì cũng tốt.

Bài 3: ý thức tấn công và phòng thủ

Chơi cờ vây cũng như múa gậy, đánh quyền cũng cần có tấn công và phòng thủ. Từ lúc bắt
đầu ván cờ đến cuối ván cờ đều cần quan tâm để ý. Muốn nâng cao trình độ cờ, quan trọng là
phải tăng cường ý thức công thủ.

1. Ý thức tiến công
Tch cực chủ động tiến công là thủ đoạn chủ yếu để đạt đến thắng lợi. Nếu có thế tấn công đối
phương nhất định cần tiến công, khi nào không thể tấn công hoặc khi đòn đánh không hiệu
quả mới nghĩ đến cách phòng thủ thế nào hoặc nghĩ các đối sách khác.
Hình bên: Trắng ∆ bẻ, đen nên