Hố 11- Ban CB - Chương 5: HIĐROCACBON NO 13
Chương 5 HIDROCACBON NO
ANKAN
I. Công thức tổng quát & các tên gọi
* C
n
H
2n+2
( n
1
≥
)
* Ankan ; hydro cacbon no , mạch hở ; đồng đẳng của metan ; parapin
Nguyên tắc gọi tên quốc tế của ankan
1. Tên và công thức của 10 ankan đầu dãy
Metan CH
4
Hexan C
6
H
14
Etan C
2
H
6
Heptan C
7
H
16
Propan C
3

yl
Thí dụ : CH
3
– metyl * CH
3
– CH
2
– CH
2
– n - propil
C
2
H
5
– etyl * CH
3
– CH –
C
3
H
7
– propyl CH
3
iso - propil
- Nếu có 2 , 3 , 4 ... nhánh giống nhau dùng tiếp đầu ngữ di , tri , tetra ... trước tên nhánh
∗ Giữa chữ và số nối nhau bằng dấu –
∗ Giữa số và số nối nhau bằng dấu ,
∗ Gọi tên ankan theo trình tự sau:

- Mạch cacbon không phải là đường thẳng mà là đường gấp khúc
Trường PTTH Lê Q Đơn 13
Vò trí nhánh + Tên nhánh + Tên ankan mạch chính
Hố 11- Ban CB - Chương 5: HIĐROCACBON NO 14
III.. Tính chất hóa học
1. Tính chất hóa học của metan
a.Phản ứng thế : thế clo ngoài ánh sáng
CH
4
+ Cl
2

 →
as

CH
3
Cl + Cl
2

 →
as

CH
2
Cl
2
+ Cl
2

t

2.Tính chất hóa học của ankan
1. Phản ứng thế ( đặc trưng nhất)
a) Tổng quát: C
n
H
2n+2
+ x Cl
2

 →
xsa :1;.
C
n
H
2n+2-x
Cl
x
+ x HCl
C
n
H
2n+2-x
Cl
x
gọi là dẫn xuất clo của ankan
x = 1 dẫn xuất monoclo
x = 2 dẫn xuất diclo
x = 3 dẫn xuất triclo ...

3
trở lên thì tạo hỗn hợp nhiều sản phẩm .
- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - -
- - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - -- - -
2. Phản ứng crackinh
a) Tổng quát: C
n
H
2n+2

 →
crackinh
C
m
H
2m+2
+ C
m
,
H
2m
,
{ }
';2';1 mmnmm
+=≥≥
Ankan Ankan mới Anken
b) Thí dụ: C
3
H
8

2
Anken
- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
4. Phản ứng phân hủy
C
n
H
2n+2

 →
0
t
n C + ( n + 1) H
2
- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
5. Phản ứng oxyhóa hoàn toàn : C
n
H
2n+2
+ (3n+1)/2 O
2
 →
0
t
n CO
2
+ ( n+1 ) H
2
O
- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -


 →
0
,tNi
CH
4
Luyện tập
1. Hãy chọn câu đúng:
A) Hidrocacbon no là hidrocacbon không có phản ứng cộng thêm nguyên tử hidro.
B) Ankan là hidrocacbon có công thức phân tử C
n
H
2n+2
.
C) Hidrocacbon không no là hidrocacbon có phản ứng cộng với hidro.
D) Hidrocacbon no là hidrocacbon mà trong phân tử chỉ có liên kết đơn.
2. Hãy viết công thức phân tử các ankan chứa :
a) 14 nguyên tử C - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - -
b) 28 nguyên tử C - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - -
c) 14 nguyên tử H - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - -
d) 28 nguyên tử H - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - -
3. Ứng với propan có hai nhóm ankyl là n- propyl và iso – propyl. Hãy viết công thức cấu tạo của
chúng và cho biết bậc của nguyên tử cacbon mang hóa trò tự do.
- - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - -
4. Hãy viết công thức cấu tạo và gọi tên theo IUPAC:
a) Các butan đồng phân.
- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - -

d) Vì sao khi bò cháy xăng dầu không nên dùng nước để dập?
- - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - -
7. Viết phương trình và gọi tên phản ứng của isobutan trong các trường hợp sau:
a) Lấy 1 mol isobutan cho tác dụng với 1 mol clo có chiếu sáng.
- - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - -
b) Lấy 1 mol isobutan đun nóng với 1 mol brom.
- - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - -
c) Nung nóng isobutan với xúc tác Cr
2
O
3
để tạo thành C
4
H
8
( isobutilen).
- - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - -
- - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
d) Đốt isobutan trong không khí.
- - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - -

| |
C C

11 : Viết cấu tạo những chất có tên sau đây:
* 3-metyl pentan ∗ 4 - etyl – 3 – metyl octan
- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - -
- - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - -- - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - -
* 2,2 – dimetyl pentan ∗ 3,3 – dietyl hexan
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - -
- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - -
12 : Viết cấu tạo các đồng phân có công thức phân tử C
4
H
10
; C
5
H
12
và gọi tên những đồng phân đó
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
13: Thế clo vào isobutan , isopentan , neopentan có thể tạo bao nhiêu sản phẩm thế monoclo . Viết
cấu tạo các dẫn xuất clo đó