Ba
̀
i 21: TỪ TRƯỜNG CỦA DÒNG ĐIỆN CHẠY TRONG CÁC DÂY DẪN CÓ
HÌNH DẠNG ĐẶC BIỆT
I. Mu
̣
c tiêu.







- Phát biểu được cách xác định phương, chiều và viết được công thức tính cảm ứng từ B của:
+ dòng điện chạy trong dây dẫn thẳng dài (được coi là dài vô hạn) tại một điểm bất kì.
+ dòng điện chạy trong dây dẫn uốn thành vòng tròn tại tâm của nó.
+ dòng điện chạy trong ống dây dẫn hình trụ dài tại một điểm bên trong lòng ống dây.





- Vận dụng nguyên lý chòng chất từ trường để giải các bài tập đơn giản.
II. Chuâ
̉
n bi
̣
.
1.Giáo viên: mô hình ống dây.
2.Học sinh: xem bài trước.

s
của các từ trường này được xác định
như thế nào? Để trả lời chúng ta đi vào bài mới.
Hoạt động 2:
Xác định các
đặc điểm
chung của từ
trường Qua những bài mà các em đã học về từ trường,
em cho biết từ trường của dòng điện phụ thuộc
vào những yếu tố nào?
- GV thông báo:

s
còn phụ thuộc vào vị trí đang
xét và môi trường xung quanh.
- GV thông báo: Trong chương trình, ta chỉ xét

s
trong môi trường chân không. Và một cách
gần đúng ta có thể áp dụng cho môi trường xung
■ Cường đội dòng điện I , dạng hình học của dây
dẫn.
- HS ghi nhớ.
N S
I
+
I

trong dây dẫn. (A)
r: là khoảng cách từ dây dẫn
đến điểm đang xét. (m)
● Đường sức từ của dòng điện chạy trong dây
dẫn thẳng dài có hình dạng và chiều như thế
nào?
- GV vẽ hình và cho HS lên bảng vẽ vectơ

s

tại điểm M trong từ trường của dòng điện thẳng
dài.
● Dựa vào hình vẽ, hãy xác định điểm đặt
phương, chiều của

s
?
- GV : yêu cầu HS trả lời câu C1.
- GV thông báo công thức tính độ lớn của

s
?
- HS trả lời.
■ Khi chưa có điện trường các ion chuyển động
hỗn loạn.
- HS vẽ hình.

- HS trả lời.
-HS trả lời câu C1.
- HS tiếp thu.

do dòng điện gây ra tại tâm
O của vòng dây:
+ Điểm đặt: tại tâm O.
+ Phương: vuông góc với mặt
phẳng chứa dòng điện.
+ Chiều: Vào mặt Nam, ra mặt Bắc
của dòng điện tròn.
+ Độ lớn:
-7
I
B=2. .10 

π
trong đó, R là bán kính của khung dây
tròn.
N: số vòng dây tròn.
 Đường sức từ đi qua tâm O là một đường
thẳng. Vậy, vectơ cảm ứng từ

s
tại tâm O sẽ có
điểm đặt, phương, chiều như thế nào ?
- GV giới thiệu thêm quy tắc nắm bàn tây phải;
quy tắc cái định ốc.
- HS trả lời.
Hoạt động 5:
Tìm hiểu từ
trường của
dòng điện
chạy trong

 : chiều dài của ống dây (m)
n: số vòng quấn trên 1 đơn vị
- GV giới thiệu hình vẽ 21.4.
 Nhận xét dạng đường sức bên ngoài ống dây
giống với dạng đường sức nào mà ta đã quan
sát?
- GV thông báo: Thực nghiệm đã chứng tỏ rằng,
trong ống dây từ trường là từ trường đều.
- GV vẽ hình và thông báo cách xác định chiều
đường sức.
- Dựa vào tính chất đường sức là những đường
cong khép kín hoặc dài vô hạn. GV cho một HS
lên vẽ đường sức trong lòng ống dây.
 Dựa vào hình vẽ, hãy xác định phương chiều
của vectơ cảm ứng từ

s
?
 Đường sức bên ngoài ống dây giống với dạng
đường sức của nam châm thẳng.
- HS vận dụng quy tắc nắm tay phải (hoặc quy
tắc cái đnh ốc) để xác định chiều đường sức.
- HS vẽ hình.
- HS trả lời.
B
r
B
r
chiều dài của ống. (
N

2
,
1 2
,  ↑↑
r r r
*
1 2
, 
r r
cùng phương ngược chiều thì:
B
M
= B
1
- B
2
( nếu B
1
> B
2
),
1
 ↑↑
r r
*
1 2
, 
r r
vuông góc thì:
2 2


r
tạo với
1

r
góc
2
α
*
1 2
, 
r r
khác độ lớn và hợp nhau góc α
thì:
2 2
1 2 1 2
2 cos    
α
= + +
- GV đặt vấn đề và dựa vào sự tương tự của
nguyên lý chồng chất điện trường để đưa ra
nguyên lý chồng chất từ trường.
Hoạt động 6:
Củng cố, vận
dụng.
- GV: củng cố bài học.
- Bài tập vận dụng: Hai dây dẫn thẳng dài sông
song dài vô hạn, cách nhau a =10 cm trong
không khí, trong đó lần lượt có hai dòng điện I