"Kỹ năng xác định và vẽ biểu đồ trong bài tập địa lý lớp 9 "
A.phần mở đầu
I/ Lý do chn ti:
hng nm gn õy, trc yờu cu cp thit ca nn
kinh t tri thc ũi hi vic nõng cao cht lng giỏo
dc, o to ngun nhõn lc nhm tng bc ci t v chn hng nn
giỏo dc Quc gia, ỏp ng v phự hp vi xu th hi nhp ton cu.
Trong ú, nh hng ch o v xuyờn sut ca vic nõng cao cht
lng giỏo dc v o to chỳ trng phỏt huy tớnh tớch cc ch ng
sỏng to, khi gi nng lc t nghiờn cu, lũng say mờ, ham hiu bit
v hc hi ca hc sinh. Thụng qua s i mi ni dung chng trỡnh
giỏo dc, i mi phng phỏp, phng tin dy hc nhm o to ra
lp ngi nng ng, linh hot cú nng lc, phm cht, trớ tu v
hon thin v nhõn cỏch m ng s mnh ch nhõn tng lai ca
t nc mt t nc ang trong thi k vn mỡnh ra bin rng, hi
nhp vo mt sõn chi ln m ú ngoi vic c i x bỡnh ng,
c tip cn vi nhng tin b ca nn kinh t tri thc, ta cũn khng
nh v th phỏt trin nc ta trờn trng Quc t bng li i riờng vi
bn sc riờng ca dõn tc mỡnh. ú l vn ln, nhng thỏch thc ln
t ra khụng nhng cho cỏc nh chin lc, cỏc nh hoch nh chớnh
sỏch ca ng, Nh nc, Chớnh ph cỏc B, ban, ngnh, m cũn t ra
vi mi cụng dõn Vit Nam.
N
Mụn a lớ lp 9 l phn ni tip chng trỡnh a lớ lp 8 vỡ lp 8
HS ó nghiờn cu v t nhiờn ca Vit Nam thỡ lp 9 tip tc nghiờn
cu v kinh t- xó hi ca Vit Nam.
Mụn a lớ lp 9 nhm trang b cho HS nhng kin thc c bn, cn
thit, ph thụng v dõn c, cỏc ngnh kinh t, s phõn húa lónh th kinh
t xó hi ca nc ta v nhng hiu bit cn thit v a phng( tnh,
thnh ph) ni cỏc em sng v hc tp.
Da trờn yờu cu ca chng trỡnh, ni dung ca a lớ 9 nhm

đồng nghiệp tham khảo và rất mong nhận đợc sự đóng góp của các đồng
nghiệp để bản báo cáo này đợc hoàn thiện hơn.
b- nội dung của đề tài
Phan Thị Nguyệt THCS Chí Tân Khoái Châu Hng Yên
2
"Kỹ năng xác định và vẽ biểu đồ trong bài tập địa lý lớp 9 "
1- Tên đề tài:
"Kỹ năng xác định và vẽ biểu đồ trong
bài tập địa lý lớp 9 "
2.Cơ sở khoa học:
ở nớc ta Việc dạy học nói chung và bồi dỡng nhân tài nói riêng đ-
ợc chú trọng ngay từ khi dựng nớc vì nh Thân Nhân Trung đã nói Hiền
tài là nguyên khí quốc gia, nguyên khí thịnh thế nớc lên nguyên khí suy
thế nớc xuống
Ngày nay dới sự lãnh đạo của Đảng và nhà nớc Việc dạy học nói
chung và bồi dỡng nhân tài nói riêng càng đợc chú trọng nhằm hình
thành những con ngời có ý thức và đạo đức XHCN, có trình độ, có văn
hoá, có hiểu biết kỹ thuật, có năng lực lao động cần thiết, có óc thẩm mĩ
và có kiến thức tốt để kế tục sự nghiệp cách mạng, xây dựng và bảo vệ tổ
quốc.
Với mục tiêu giáo dục: Nâng cao dân trí Đào tạo nhân lực - Bồi
dỡng nhân tài
Môn Địa lí có khả năng bồi dỡng cho học sinh một khối lợng tri thức
phong phú về tự nhiên Kinh tế xã hội và những kỹ năng kỹ xảo hết
sức cần thiết trong cuộc sống , đặc biệt là kỹ năng vẽ biểu đồ .
Và còn có khả năng to lớn trong việc bồi dỡng học sinh thế giới
quan khoa học và những quan điểm nhận thức đúng đắn, khả năng hình
thành cho học sinh nhân cách con ngời mới trong xã hội.
3. Cơ sở thực tiễn:
ở bậc học phổ thông từ trớc tới nay quan niệm vẫn cho rằng bộ môn

- Xác định đợc kiểu biểu đồ khi đọc bất kì một bài tập thực hành.
c- quá trình thực hiện đề tài
Phan Thị Nguyệt THCS Chí Tân Khoái Châu Hng Yên
4
"Kỹ năng xác định và vẽ biểu đồ trong bài tập địa lý lớp 9 "
Khảo sát thực tế
Trớc khi tiến hành việc vận dụng cách vẽ và xác định biểu đồ cho
học sinh trong chơng trình Địa lý kinh tế-xã hội Việt Nam lớp 9, chúng
tôi đã tiến hành khảo sát.
I.Thực trạng thực tế khi cha khảo sát:
- Học sinh không xác định đợc yêu cầu của đề bài
- Học sinh không xác định đợc kiểu biểu đồ sẽ vẽ là gì.
- Học sinh cha vẽ đợc biểu đồ thích hợp và đúng với yêu cầu đề bài
-Kỹ năng vẽ biểu đồ của học sinh còn lúng túng
-Học sinh cha nắm đợc các bớc tiến hành khi vẽ biểu đồ.
Từ đó tỉ lệ học sinh đọc và phân tích bảng số liệu, xác định loại biểu
đồ thích hợp đối với bài yêu cầu thấp, số lợng học sinh xác định ngay đ-
ợc cách vẽ biểu đồ đúng chiếm tỉ lệ không cao.
II- Số liệu điều tra trớc khi thực hiện:
(Đối tợng điều tra học sinh khối 9 trờng THCS Chí Tân)
Lớp T/số học sinh
Biết xác định và vẽ
đúng
Cha biết cách xác
định
9A 38 25 13
9B 37 26 11
Vì vậy mà kết quả bài tập trong quá trình điều tra cha cao
Lớp T/số học sinh Điểm giỏi, khá Điểm TB Điểm
Yếu

- Dùng để thể hiện cả hai mặt cơ cấu và động thái phát triển của đối tợng.
- Ranh giới của biểu đồ miền là đờng biểu diễn.
2.2-Biểu đồ tròn:
Đối với biểu đồ hình tròn: nếu đề bài cho số liệu tơng đối thì không cần
xử lý mà tiến hành các bớc vẽ luôn. Song nếu số liệu là tuyệt đối (thô) thì
cần xử lí số liệu về tơng đối trớc khi vẽ.
- Biểu đồ hình tròn (vuông) thờng đợc dùng để thể hiện cơ cấu thành phần
của một tổng thể.
Phan Thị Nguyệt THCS Chí Tân Khoái Châu Hng Yên
6
"Kỹ năng xác định và vẽ biểu đồ trong bài tập địa lý lớp 9 "
2.3-Biểu đồ hình cột
Sử dụng biểu hiện trạng thái phát triển so sánh tơng quan về độ lớn
giữa các đại lợng hoặc thể hiện cơ cấu thành phần của một tổng thể.
* Yêu cầu:
+ Chọn kích thớc biểu đồ phù hợp với khổ giấy
+ Các cột khác nhau về độ cao (tùy theo số liệu đề tài), còn bề ngang
phải bằng nhau.
+ Tên biểu đồ, ghi chú...
2.3- Biểu đồ đờng:
Đờng biểu diễn đợc vẽ trên hệ trục toạ độ vuông góc mà trục đứng
thể hiện độ lớn của đại lợng (số ngời, sản lợng hay tỉ lệ %...) trục ngang
thể hiện năm.
- Xác định tỉ lệ thích hợp ở cả 2 trục sao cho biểu đồ phù hợp với khổ
giấy (cân đối)
- Với biểu đồ này nếu bài ra có 2 đại lợng khác nhau (đơn vị tính
khác nhau) thì vẽ 2 trục đứng.
- Đợc dùng để thể hiện tiến trình động thái phát triển của một hiện tợng
qua thời gian
- Yêu cầu:

4-Các bớc xác định để vẽ biểu đồ thích hợp
*Bc 1: c yờu cu bi, xỏc nh dng biu cn v
- Nu bi tõp cú yờu cu v biu c cu thỡ cỏc dng biu
cn v l: biu ct chng, biu min, biu hỡnh trũn..-Nu s
liu l 3 nm tr xung, hc sinh nờn v dng biu hỡnh trũn (hoc
biu ct chng), cũn s liu t 3 nm tr lờn thỡ nờn v dng biu
min.
- Nu bi tp yờu cu v biu th hin giỏ tr, tc thỡ dng
biu cn v cú dng ng biu din ( th), biu ct n, biu
ct n gp nhúm, biu thanh ngang
* Bc 2: X lý s liu (Nu cú)
õy l dng bi tp m ngi ta thng a ra s liu mang giỏ
tr tuyt i (Nghỡn t ng, triu con)=>ỏp dng cho biu c cu.
i vi loi bi tp ny bt buc hc sinh phi chuyn t s liu tuyt
i sang s liu tng i.
tớnh c giỏ tr tng i hc sinh cn quan tõm n tng cỏc
giỏ tr tuyt i (Tng = 100%)
Trong trng hp cú nhng bi ngi ta cho tng ca cỏc yu t,
song khi hc sinh cng cỏc yu t li thỡ thy vn thiu (ớt hn) vỡ vy
khi lp bng x lý s liu hc sinh phi thờm ct cỏc yu t khỏc(bng
s liu khuyt)
* Bc 3: Dng khung biu

Phan Thị Nguyệt THCS Chí Tân Khoái Châu Hng Yên
8
"Kỹ năng xác định và vẽ biểu đồ trong bài tập địa lý lớp 9 "
- Chia t l chiu cao, chiu rng ca cỏc trc , bỏn kớnh ng
trũn
+ i vi biu c cu
Nu l biu hỡnh trũn (v t s liu tuyt i ó x lý sang s

ng(v theo giỏ tr tuyt i) thỡ hc sinh cn chỳ ý vic chia t l
trờn trc tung.Hớng dẫn cỏc em nờn cn c vo s liu cao nht xỏc
nh chiu cao ca trc cho hi hũa, cõn xng vi chiu di ca trc
honh. Tt hn ht l hc sinh dng di ca trc theo t l thc.
Cui cựng l hon thin cỏc s liu trờn cỏc trc, tờn biu (tờn
biu nờn a lờn trờn).
Nếu là biểu đồ thanh ngang thì trục tung sẽ biểu hiện số năm còn
trục hoành biểu hiện %.Cách chia tỷ lệ giống biểu đồ cột chồng và cột
đơn.
* Bc 4: V biu theo s liu
Lu ý cho hc sinh phi v ln lt tng yu t
- Nu l biu hỡnh trũn thỡ v ln lt cỏc yu t theo chiu
quay ca kim ng h
- Nu l biu min thỡ v tng yu t t di lờn v ln lt
qua cỏc nm
Cui cựng l chỳ gii (ch s dng mt chỳ gii cho tt c cỏc
biu cú chung yu t) và tên biểu đồ.

Phan Thị Nguyệt THCS Chí Tân Khoái Châu Hng Yên
9
"Kỹ năng xác định và vẽ biểu đồ trong bài tập địa lý lớp 9 "
5- Một số lu ý khi vẽ biểu đồ
- Đọc kĩ số liệu bài ra.
- Tuyệt đối không dùng màu để tô, nên dùng các kí hiệu.
- Nếu là biểu đồ tròn: khi vẽ đờng tròn, vẽ 1 bán kính trùng với phơng
kim đồng hồ chỉ 12 giờ và vẽ theo chiều kim đồng hồ.
- Bất cứ một biểu đồ nào cũng cần chú giải và tên biểu đồ.
*- Kết luận: Khi vẽ bất cứ một biểu đồ nào cũng phải đảm bảo đợc.
- Khoa học, chính xác.
-Trực quan rõ ràng,dễ đọc, dễ hiểu.

Tổng số
1991 1993 1995 1997 1999 2001 2002

Phan Thị Nguyệt THCS Chí Tân Khoái Châu Hng Yên
10
"Kỹ năng xác định và vẽ biểu đồ trong bài tập địa lý lớp 9 "
100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0
Nông, lâm, ng
nghiệp
40,5 29,2 27,2 25,8 25,4 23,3 23,0
Công nghiệp,
xây dựng
23,8 28,9 28,8 32,1 34,5 38,1 38,5
Dịch vụ 35,7 41,2 44,0 42,1 40,1 38,6 38,5
Hãy vẽ biểu đồ miền thể hiện cơ cấu GDP thời kỳ 1991-2002.
Các b ớc tiến hành:
B ớc 1: Xử lý số liệu.
B ớc 2:
- Vẽ khung biểu đồ là hình chữ nhật hoặc hình vuông, cạnh đứng thể
hiện 100%, cạnh ngang thể hiện khoảng cách năm, chia sao cho phù
hợp giữa các năm.
- Ranh giới của biểu đồ miền là đờng biểu diễn, thành phần nào cho trớc
thì vẽ trớc và vẽ từ dới lên.
- Khi vẽ biểu đồ miền nếu có 3 thành phần thì vẽ thành phần đầu tiên
sau đó ta vẽ thành phần thứ 3 vẽ từ trên xuống coi 100% = 0%.
- Phần chú giải thể hiện ngay trong biểu đồ
Bớc 3 : nhận xét biểu đồ
- Tỉ trọng của Nông-Lâm-Ng nghiệp giảm liên tục
- Tỉ trọng của Công nghiệp-Xây dựng tăng liên tục