Vĩnh biệt GS-VS, anh hùng nông học Đào Thế Tuấn
Tác giả: VŨ TRỌNG BÌNH
Bài đã được xuất bản.: 19/01/2011 22:42 GMT+7
(VEF) - 11h 30 ngày 19 tháng một năm 2011, Giáo sư - Viện sĩ (GS-VS) Đào Thế
Tuấn, nhà nghiên cứu đầu ngành về nông nghiệp, nông thôn Việt Nam đã ra đi.
Nhiều công trình nghiên cứu khoa học của ông đã trở thành sách giáo khoa, cẩm
nang của giới khoa học nông nghiệp nước nhà.
GS-VS Đào Thế Tuấn sinh ngày 4/7/1931 tại TP. Huế, nguyên quán ở Khúc Thủy, Thanh
Oai, Hà Tây cũ (nay là Hà Nội). Ông là con trai cả của cụ Đào Duy Anh, một trong số ít
nhân vật Việt Nam được ghi tên vào bộ từ điển Larousse với tư cách là một nhà bách
khoa toàn thư của thời hiện đại.
GS-VS là một trong 50 cán bộ đầu tiên được cử đi đào tạo về nông nghiệp và đã bảo vệ
thành công luận án Tiến sĩ tại Liên xô cũ.
Với hàng trăm công trình nghiên cứu liên quan đến nông nghiệp, nông thôn, GS-VS Đào
Thế Tuấn đã có nhữn đóng góp vô cùng to lớn trong sự nghiệp phát triển nông nghiệp,
nông thôn Việt Nam.
Ông rất thành công với nghiên cứu về sinh thái nông nghiệp, sinh lí cây lúa, và là người có
công trong việc chuyển đổi mùa vụ sản xuất nông nghiệp những năm 70 và 80 của thế kỉ
XX. Năm 1983, ông đã đưa Bộ môn Hệ thống nông nghiệp vào Việt Nam, hình thành một
lĩnh vực nghiên cứu mới trong phát triển nông nghiệp bền vững, bao gồm hệ sinh thái và
hệ thống kinh tế - xã hội ở các vùng khác nhau.
GS-VS Đào Thế Tuấn luôn luôn tâm huyết, cống hết hết mình vì nền nông nghiệp và sự nghiệp phát
triển nông thôn VN (ảnh TT&VH)
Những năm cuối thế kỉ XX và đầu thế kỉ XXI, GS-VS Đào Thế Tuấn đã có nhiều công trình
nghiên cứu về chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp, phát triển nông thôn.
Năm 2006, khi đã nghỉ hưu, GS-VS vẫn miệt mài cùng cộng sự tiến hành nghiên cứu
chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững; xây dựng các mô hình để mô phỏng sự phát
triển, đặt cơ sở cho việc phát triển phương pháp nghiên cứu mới và tiếp tục nghiên cứu
mối quan hệ giữa hộ nông dân và thị trường để giúp nông dân giải quyết khó khăn lớn
nhất cho sự phát triển kinh tế hộ. Ông có nhiều ý kiến đóng góp tâm huyết vào đề án Tam
nông do Bộ NN&PTNT triển khai.

Bộ môn Hệ thống nông nghiệp thuộc Viện Khoa học Kỹ thuật nông nghiệp (cũ). May mắn
nhất là đúng lúc cả nước thực hiện khoán 10, chia đất cho nông dân, lấy hộ nông dân làm
đơn vị sản xuất tự chủ.
Căn dặn chúng tôi, giáo sư nói: "Những cán bộ của bộ môn này không thể làm nghiên cứu
tốt nếu không hiểu được nông dân, suy nghĩ của họ, cách họ làm và những gì họ không
mong muốn".
Vì thế, khi chúng tôi rời ghế nhà trường chuyển về Bộ môn Hệ thống nông nghiệp làm
việc, việc đầu tiên Giáo sư yêu cầu các cán bộ như chúng tôi là xuống thực tiễn, làm việc,
sinh hoạt, ăn ở cùng bà con nông dân.
Hai địa bàn huyện Nam Thanh, tỉnh Hải Hưng và huyện Chợ Đồn Bắc Kạn thời đó là
những nơi Giáo sư gửi chúng tôi xuống làm việc. Một vài tháng chúng tôi mới về Hà Nội,
nhưng không tháng nào Giáo sư không về địa phương để trao đổi, dạy bảo các học trò
cũng tại nhà nông dân.
Với ông, thực tiễn là trường học, nông dân là người thầy dạy lớn nhất của những người
làm công tác nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn.
Có nên khuyên nông dân đẻ nhiều không?
Thời những năm 1994-1998, Trường Viễn Đông bác cổ Hà Nội tổ chức nghiên cứu quy
mô lớn về "Làng" ở Đồng bằng sông Hồng. Chương trình này quy tụ nhiều vị giáo sư, các
nhà khoa học lớn trong và ngoài nước thuộc nhiều lĩnh vực: nông nghiệp, địa lí, xã hội
học... cùng nhau nghiên cứu để xây dựngbức tranh tổng thể về làng xã Việt Nam thời hiện
đại.
GS. Đào Thế Tuấn tại một hội thảo về sản xuất gạo (ảnh báo Dân Việt)
Thuyết trình trên những căn cứ khoa học đã được phân tích kỹ lưỡng, Giáo sư Đào Thế
Tuấn kết luận "Mật độ dân số nông thôn là chỉ số đánh tính năng động, đa dạng của các
hoạt động kinh tế nông dân. Những vùng đất đai khan hiếm, thu nhập nông dân không
những không thấp hơn các vùng khác mà còn cao hơn, thậm chí cao hơn nhiều".
Một vị giáo sư khác tán vui, theo phép biện chứng, có thể hiểu ý anh Tuấn nói là chúng ta
phải khuyên nông dân đẻ nhiều lên, đúng không? Nhiều con thì giàu đúng không?
Giáo sư Tuấn trả lời: "Tôi không nói thế, có điều chúng ta mải mê theo học thuyết Mác Lê
nin, mà quên đi nhiều học thuyết khác, ví dụ lí luận của nữ tác giả người Thụy Điển

cùng là thiếu các phương tiện, công cụ để giảm, thoát nghèo, như cơ sở hạ tầng nông
thôn còn yếu kém, khó tiếp cận vốn, lao động trẻ khỏe xa rời nông nghiệp.
Đây cũng là 7 vấn đề lớn mà thế hệ hôm nay, ngày mai cần giải quyết để cuộc sống người
nông dân được bảo vệ, đỡ thiệt thòi và bớt nghèo. Còn rất nhiều kỷ niệm về vị Giáo sư
đáng kính về tấm lòng của ông với sự nghiệp phát triển nông nghiệp, nông thôn.
..Ý kiến : Có lẽ GS - VS mới rút ra 7 vấn đề về nông dân chứ không biết 7 vấn đề đó đã
được nêu ra cho những cơ quan, tổ chức và cá nhân có trách nhiệm nghiên cứu, chấp
nhận và điều chỉnh được ít nhiều nào chưa ? Hay lại vẫn chỉ đang là món "nợ" với nông
dân ? Rồi các vị kế cận với ông có ai dám bảo vệ ý kiến của Thầy hay không ? Có ai dám
dự kiến đến khi nào thì được xem xét, điều chỉnh các chế độ, chính sách để nông dân bớt
khổ theo các quan điểm của GS - VS Tuấn hay chăng ? Hay cũng lại chỉ là tiếng kêu vô
vọng từ ngàn đời nay của nông dân ? Không biết GS Tạ Minh Sơn ... có thể trả lời được ít
nhiều gì đây không nhĩ ? Hay chúng tôi chờ nghe ai nói với đây ? Năm mới xin được chú ý
lắng nghe. Trân trọng cảm ơn. ()