SKKN: Tăng cường hứng thú của học sinh trong việc học môn Lịch sử thông qua kể chuyện nhân vật lịch sử

A- MỞ ĐẦU:
I. ĐẶT VẤN ĐỀ :
1) Lí do chọn đề tài:
Tại bất kì đất nước nào, những đổi mới giáo dục ở phổ thông mang tính cải
cách giáo dục đều bắt đầu từ việc xem xét, điều chỉnh mục tiêu giáo dục với những kì
vọng mới về mẫu người học sinh có được sau quá trình giáo dục. Đổi mới dạy học
nói chung và đổi mới dạy học Lịch sử nói riêng là một quá trình được thực hiện
thường xuyên và kiên trì, trong đó có nhiều yếu tố quan hệ chặt chẽ với nhau.
Dạy như thế nào, học như thế nào để đạt được hiệu quả học tập tốt nhất là điều
mong muốn của tất cả thầy cô giáo chúng ta. Muốn thế phải đổi mới phương pháp,
biện pháp dạy và học. Người giáo viên phải tổ chức một cách linh hoạt các hoạt động
của học sinh từ khâu đầu tiên đến khâu kết thúc giờ học, từ cách ổn định lớp, kiểm tra
bài cũ đến cách học bài mới, củng cố, dặn dò. Những hoạt động đó giúp học sinh lĩnh
hội kiến thức một cách tự giác, chủ động, tích cực, sáng tạo và ngày càng yêu thích,
say mê môn học.
Vậy làm thế nào để phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học lịch sử?
Có rất nhiều biện pháp, ví như: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan, phương
pháp hướng dẫn học sinh ghi nhớ sự kiện lịch sử, nắm vững và sử dụng sách giáo
khoa, vở bài tập, tiến hành công tác ngoại khoá... Nhưng việc kể chuyện trong dạy
học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng là một trong những biện pháp rất quan trọng,
rất có ưu thế để phát triển tư duy của học sinh. Quá trình hoạt động chung, thống nhất
giữa thầy và trò nhịp nhàng sẽ làm cho học sinh nắm vững hơn những tri thức, hình
thành kĩ năng, kĩ xảo và bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, hình thành nhân cách cho các
em.
Mặt khác nhằm giảm bớt số lượng học sinh yếu kém trong nhà trường và phát
huy hết năng lực của các em khá giỏi nắm chắc được kiến thức bài học và hiểu sâu
hơn các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử...
Nhóm bộ môn : Lịch sử
1

lịch sử thường xuất hiện các nhân vật lịch sử. Ngày trước, khi vô tuyến truyền hình,
phim truyện chưa nhiều như bây giờ thì các tích truyện, nhân vật lịch sử trong các
triều đại phong kiến, những nhà cách mạng qua hai cuộc kháng chiến chồng Pháp và
chống Mỹ được đông đảo mọi người biết đến từ chính những bộ phim, vở kịch, chèo,
cải lương ít ỏi đó. Nhưng ngày nay công chúng hiểu biết về lịch sử dân tộc ít nhiều có
giảm đi, điều này phải chăng dân chúng không yêu sử dân tộc nữa? Không đúng bởi
đông đảo mọi người vẫn yêu lịch sử dân tộc với những bản hùng ca dựng nước và giữ
nước, nhưng cái khó ở đây là nếu trước kia tuồng, chèo, phim ảnh, đến với công
chúng vừa ít lại phần nhiều là theo các tích cổ truyền thống, do vậy kiến thức về lịch
sử của họ nhiều hơn, còn ngày nay nguồn thông tin đa chiều, trong khi đó các tác
phẩm nghệ thuật lấy đề tài lịch sử lại không thành công, không lôi cuốn được người
xem đến với mình, từ đó dẫn tới một chỗ trống qua kênh thông tin đó.
Và có lẽ điểm thi môn Lịch sử của học sinh phổ thông trong thời gian vừa qua
quá thấp, đã là hồi chuông cảnh tỉnh cho cả xã hội và những người làm giáo dục. Có
nhiều ý kiến đổ lỗi do chương trình, sách giáo khoa lịch sử chưa được hoàn chỉnh.
Sách còn đề cập tới quá nhiều vấn đề nhưng thời gian trong một tiết học 45 phút
không đủ để truyền tải... Và những kiến thức trong sách giáo khoa được xem là phần
cứng của giáo trình, giáo viên không được tùy tiện sửa đổi, điều này cũng khiến giáo
viên thụ động hoàn toàn khi lên lớp.
Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên đứng lớp ở bậc phổ thông vẫn còn nhiều hạn
chế. Thực tế hiện nay cho thấy, giáo viên ở bậc học phổ thông hầu hết đã được đào
tạo chuẩn đại học, nhưng tâm huyết với quá trình giảng dạy và sự đầu tư cho bộ môn
như thế nào là điều cần phải xét lại. Những lý do trên phần nào lý giải vì sao giờ lên
lớp môn Lịch sử của giáo viên đơn điệu, thiếu hấp dẫn. Nhiều người cho rằng, do thời
Nhóm bộ môn : Lịch sử
3
SKKN: Tăng cường hứng thú của học sinh trong việc học môn Lịch sử thông qua kể chuyện nhân vật lịch sử
gian, điều kiện và cũng là yêu cầu của nội dung bài giảng nên họ chỉ có thể truyền đạt
lại cho học sinh những nội dung cơ bản của sách là đủ.
Một trong những nguyên nhân của việc dạy và học Lịch sử kém hiệu quả nữa

và học của nhà trường bản thân chúng tôi đã thấy được điều đó và cố gắng đưa ra các
phương pháp học tập tích cực mà cụ thể là: “Phương pháp tăng cường hứng thú
của học sinh trong việc học bộ môn lịch sử thông qua kể chuyện nhân vật lịch
sử”.
3) Nội dung vấn đề:
a/ Vấn đề đặt ra:
Việc kể chuyện các nhân vật lịch sử trong tiết dạy Lịch sử là điều không mới
mẻ gì đối với một giáo viên giảng dạy Lịch sử, nhưng việc nâng nó lên thành một kỹ
năng và gây hứng thú cho học sinh trong quá trình học lại là một vấn đề không đơn
giản. Để góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy và học môn Lịch sử trong nhà trường
phổ thông, chúng tôi xin nêu một vài phương pháp trong việc kể chuyện nhân vật lịch
sử trong quá trình giảng dạy để việc dạy của người thầy và việc học của trò được
hứng thú và học sinh tiếp thu bài tốt hơn.
b/ Giải pháp, chứng minh vấn đề được giải quyết :
* Đối với giáo viên:
- Nắm chắc nội dung về nhân vật lịch sử có liên quan đến bài học.
- Kể chuyện bằng giọng kể để gây hứng thú cho học sinh chứ không phải chỉ là
việc đọc lại nội dung.
- Khi kể chuyện về nhân vật lịch sử cần lưu ý đến các vấn đề sau:
+ Nhân vật đó phải gắn với sự kiện lịch sử mà giáo viên đang gảng dạy.
Ví dụ 1: Bài 12 “Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ 1919 đến năm
1925” (chương I, lịch sử Việt Nam, Ban cơ bản), phần II mục 1, giáo viên giới thiệu
về Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh cho học sinh nắm, để từ đó cho các em thấy
02 ông là người tiêu biểu nhất của giới sĩ phu trong phong trào đấu tranh chống thực
dân Pháp lúc bấy giờ.
Nhóm bộ môn : Lịch sử
5