Sáng kiến kinh nghiệm_ Năm học 2010- 2011
A. Đặt vấn đề:
I.Lí luận chung
Hoá học là bộ môn khoa học tự nhiên mà học sinh đợc tiếp cận muộn nhất, nhng nó lại
có vai trò quan trọng trong nhà trờng phổ thông. Môn hoá học cung cấp cho học sinh một hệ
thống kiến thức phổ thông, cơ bản và thiết thực đầu tiên về hoá học, rèn cho học sinh óc t duy
sáng tạo và khả năng trực quan nhanh nhạy. Vì vậy giáo viên bộ môn hoá học cần hình thành ở
các em một kỹ năng cơ bản, thói quen học tập và làm việc khoa học làm nền tảng để các em
phát triển khả năng nhận thức và năng lực hành động. Hình thành cho các em những phẩm chất
cần thiết nh cẩn thận, kiên trì, trung thực, tỉ mỉ, chính xác, yêu thích khoa học.
Học hoá học không những học sinh học lý thuyết mà còn đòi hỏi học sinh vận dụng lý
thuyết đợc học vào giải quyết các bài tập lý thuyết, thực tiễn và thực hành thí nghiệm. Hiện nay
việc giải các dạng bài tập hoá học của học sinh ở trờng THCS gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là các
dạng bài tập tính toán. Đa số học sinh không tự giải quyết đợc các bài tập này, một số học sinh chỉ
biết làm bài tập một cách máy móc mà không hiểu đợc bản chất. Chính vì lý do trên tôi chọn đề tài
Làm thế nào để học sinh lớp 9 THCS Thy Tõn có kỹ năng vận dụng kiến thức vào việc giải
bài tập Hóa học có hiệu quả làm SKKN của mình để góp phần nhỏ nhằm khắc phục tình trạng
trên của học sinh trong nhà trờng.
II. Lý do chọn đề tài
1.Tình hình thực tế của học sinh
Trong những năm học vừa qua, tôi đợc nhà trờng phân công giảng dạy bộ môn hoá học ở
hai khối lớp 8 và 9. Qua thời gian giảng dạy tôi nhận thấy đa số học sinh không tự giải quyết đ ợc
các bài tập tính toán trong SGK, mặc dù trong giảng dạy tôi đã chú ý đến việc hớng dẫn cụ thể, chi
tiết cho từng phần kiến thức có liên quan đến các dạng bài tập. Thậm chí, có những bài tập đã h-
ớng dẫn chi tiết, nhng khi gặp lại học sinh vẫn còn bỡ ngỡ, không làm đợc.
Thời gian công tác tại trờng của tôi đến nay đã đợc 2 năm, trong thời gian đó tôi đã đi sâu
tìm hiểu nguyên nhân để tìm biện pháp khắc phục. Tôi nhận thấy có một số nguyên nhân dẫn đến
tình trạng trên:
- Trờng THCS Thy Tõn trên địa phận là một xã vùng ven, kinh tế khó khăn, mức độ nhận thức
của phụ huynh học sinh còn nhiều hạn chế, không có điều kiện quan tâm đến việc học tập của con
em mình.

4 4,6 23 26,4 35 40 25 29
Qua kết quả trên chúng ta thấy đợc tỷ lệ học sinh khá giỏi còn ít, số học sinh yếu và kém
còn rất nhiều.
Từ thực trạng học sinh nh vậy, tôi đã dành thời gian để thử nghiệm phơng pháp riêng của
mình, và bớc đầu đã cho kết quả khả quan.
B. Giải quyết vấn đề.
I. Các giải pháp thực hiện.
Để thực hiện, tôi đã áp dụng một số giải pháp sau:
1. Đối với giáo viên.
- Nghiên cứu, phân loại các dạng bài tập sao cho phù hợp với từng đối tợng học sinh và từng phần
kiến thức cụ thể.
- Thực hiện giảng dạy theo phơng pháp mới, sử dụng tối đa đồ dùng học tập để học sinh nắm vững
lý thuyết. Trong quá trình giảng dạy quan tâm đến từng đối tợng học sinh, động viên khuyến khích
các em học tập.
2. Đối với học sinh.
-Học và làm bài tập theo yêu cầu của giáo viên.
II. Các biện pháp để tổ chức thực hiện .
Một số dạng bài tập thờng gặp và phơng pháp giải:
Dạng 1: Bài tập xác định công thức phân tử hợp chất vô cơ:
Phơng pháp:
1.Lập CTHH của hợp chất khi
biết % nguyên tố và khối lợng mol chất
(PTK):
- Đa công thức về dạng chung AxBy
hoặc AxByCz (x, y, z nguyên dơng)
- Tìm M
A
, M
B
, M

, M
B
, M
C
, M
chất
.
Vận dụng :
VD1 :Xác định CTPT của hợp chất A
biết thành phần % về khối lợng các nguyên
tố là: %Ca = 40%; % C = 12%; %O = 48%
và M
A
= 100 g.
Giải:
Đặt CTPT là Ca
x
C
y
O
z
.
Ta có tỷ lệ sau:

100%%%
A
OCCa
M
O
M

x
H
y
.
Ta có tỷ lệ sau:
1313
+
==
chat
H
C
M
M
M

Thực hiện : Lờ Th Thựy Trang - Trờng TH &THCS Thy Tõn TX Hng Thy Hu 2
Sáng kiến kinh nghiệm_ Năm học 2010- 2011
- Đặt đẳng thức:
cba
M
c
M
b
M
a
M
chatC
BA
++
===

chất tham gia và sản phẩm.
- Viết PTHH
- Dựa vào lợng của các chất đã cho
tính theo PTHH. Tìm M nguyên tố.
Thay số vào ta có:
4
16
13
12
==
yx

x = 1; y = 4.
Vậy CTPT là CH
4
.
VD3:Xác định CTPT của hợp chất biết
thành phần % các nguyên tố lần lợt là: %
H= 2,04%; % S = 32,65%; % O =65,31%.
Giải: Đặt CTPT là: H
x
S
y
O
z
.
Ta có tỷ lệ sau: M
H :
M
S

.
VD4: Cho 16 gam một oxit của Sắt
tác dụng hoàn toàn với khí H
2
ở điều kiện
nhiệt độ cao thấy dùng hết 6,72 lit khí H
2
( ở đktc). Tìm CTPT của oxit sắt.
Giải:
Theo đề: n
H2
= 6,72/22,4 = 0,3 mol.
Đặt CTPT của oxit sắt là: Fe
x
O
y
. Ta có ph-
ơng trình hoá học sau:
Fe
x
O
y
+ y H
20
t
xFe + y H
2

2
O
3
.
Dạng 2: Bài tập tính theo PTHH .
Phơng pháp:
1.Dựa vào lợng chất tham gia phản
ứng.
+ Viết PTHH.
+ Tính số mol của chất đã cho trong đề
bài.
+ Dựa vào PTHH để tìm số mol chất cần
tìm theo tỷ lệ trong PTHH.
Vận dụng :
VD1:Cho 2,24 lit khí Hiđro (đktc) cháy
trong khí Oxi.
a. Viết PTHH
b. Tính thể tích khí oxi đã dùng.
c. Tính khối lợng sản phẩm tạo thành.
Giải:
a. PTHH: 2H
2
+ O
20
t
2H
2

-> V
O2
= 0,05 . 22,4 = 1,12 lit.
d. Theo PTHH: n
H2O
= n
H2
= 0,1 mol
m
H2O
= 0,1 . 18 = 1,8 gam.

VD2: Đốt cháy một lợng Cacbon trong
không khí thu đợc 4,48 lit khí Cacbonic.
Tính khối lợng Cacbon đã dùng.
Giải:
PTHH: C + O
20
t
CO
2
.
Theo đề: n
CO2
=
2,0
4,22

3
+3H
2
SO
4

Al
2
(SO
4
)
3
+3 H
2
O
Tính khối lợng muối nhôm sunfat đ-
ợc tạo thành nếu đã sử dụng 49 gam axit
sunfuric nguyên chất tác dụng với 60 gam
nhôm oxit. Sau phản ứng chất nào còn d?
Khối lợng chất d bằng bao nhiêu?
(Bài5/T132-SGK8).
Giải:
Theo đề: =
59,0
102
60
=
mol.
n
42

32
OAl
=n
342
)(SOAl
=
3
1
n
42
SOH
=
3
5,0
mol.
Vậy: - Khối lợng muối nhôm sunfat tạo
thành là:
Thực hiện : Lờ Th Thựy Trang - Trờng TH &THCS Thy Tõn TX Hng Thy Hu 4
Sáng kiến kinh nghiệm_ Năm học 2010- 2011
m
342
)(SOAl
=
3
5,0
. 342 = 57 gam.
- Khối lợng nhôm oxit d là: m
32
OAl
=(n

dd2
+ (

m
dd đem trộn
)
V
dd sau
= V
dd1
+V
dd2
+ (

V
dd đem trộn
)
m
ct sau
= m
ct1
+m
ct2
+ (

m
ct đem trộn
)
n
ct sau

= m
dd1
+m
dd2
+ (

m
dd đem
trộn
)
- Lu ý là khi trong một dung dịch
đồng thời chứa nhiều chất tan thì mỗi chất
tan có một nộng độ riêng ( do lợng chất tan
khác nhau).
- Sau đó ADCT tính nồng độ để đợc
kết quả.
Vận dụng :
VD1: Trộn 150ml dung dịch NaCl
2M với 350 ml dung dịch NaCl 1M, tính
nồng độ của dung dịch thu đợc.
Giải: Theo đề ta có:
n
dd1
= 0,15 x 2 = 0,3 mol.
n
dd2
= 0,35 x 1 = 0,35 mol.
Khi trộn hai dung dịch với nhau thì:
n
dd sau

Giải:
Ta có: n
NaCl
= 0,2 . 1 = 0,2 mol.
n
HCl
= 0,3 . 2 = 0,6 mol.
Khi trộn hai dung dịch trên thì: V
dd
= 0,2+ 0,3 = 0,5 lit.
Vậy:
C
MNaCl
=
M4,0
5,0
2,0
=
vàC
MHCl
=
M2,1
5,0
6,0
=
VD3:Cho 150 ml dung dịch NaOH tác
dụng vừa đủ với 50 ml dung dịch HCl 2M.
a.Tính nồng độ của dung dịch NaOH đem
phản ứng.
b.Tính nồng độ của các chất trong sản