Sinh viên thực hiện:
Nguyễn Xuân Huynh
1 Quấn động cơ không đồng bộ ba pha

Lời nói đầu

Kỹ thuật điện là nghành kỹ thuật ứng dụng các hiện tượng điện từ để biến
đổi năng lượng, đo lường, điều khiển, xử lý tín hiệu…….bao gồm việc tạo ra,
biến đổi và sử dụng điện năng, tín hiệu điện trong các sinh hoạt của con người.
So với các hiện tượng vật lý khác như: cơ, nhiệt, quang……hiệ
n tượng
điện từ được phát hiện chậm hơn vì các giác quan không cảm nhận trực tiếp
được các hiện tượng này. Tuy nhiên việc khám phá ra hiện tượng điện từ đã thúc
đẩy mạnh mẽ cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật chuyển sang lĩnh vực điện khí
hoá và tự động hoá. Các phát minh, sáng chế liên tục ra đời thúc đẩy công
nghiệp phát triển như lũ bão. Hàng loạt các máy móc, thiết bị đi
ệ được sản xuất,
chế tạo giúp con người giải phóng lao động chân tay, thủ công,đưa nền sản xuất
đi dần vào tự động hoá. Đồng thời điện năng cũng phục vụ rất đắc lực cho con
người trong mọi sinh hoạt.
Để thực hiện việc biến đổi cơ năng thành điện năng và ngươc lại người ta
sử dụng các loạ
i máy điện. Máy điện là một hệ điện từ bao gồm mạch từ và

Sinh viên thực hiện:
Nguyễn Xuân Huynh
3
Phần 2:
- Yêu cầu kỹ thuật
- Công nghệ và số liệu kỹ thuật
- Kết luận
Do trong quá trình thực hành em có những sai sót và hoàn thành bài tập
chưa được tốt lắm nên em đã được sự giúp đỡ tập thực hành của hai thầy
Nguyễn Quang Hùng và thầy Nguyễn Huy Thiện để em hoàn thành tốt các bài
thực hành của mình. Vì vậy qua 2 tuần thực hành em đã biết được nhiều về
máyđiện, động cơ… Qua bài thực hành máy, em chân thành gử
i lời cảm ơn tới 2
thầy và em kính chúc 2 thầy sức khoẻ để giúp đỡ các sinh viên khoa tiếp theo.
Hà Nội ngày 18 tháng 10 năm 2005
Sinh viên
Nguyễn Xuân Huynh
Sinh viên thực hiện:
Nguyễn Xuân Huynh
4
Phần I

điện năng. Do tính chất
thuận nghịch của các quy luật cảm ứng điện từ, quá trình biến đổi có tính chất
thuận nghịch. Ví dụ: máy biến áp có thể biến đổi điện năng có các thông số U1,
I1, F1 thành điện năng có các thông số U2, I2, F2 và ngược lại.

MBA

U
1
, I
1
, f
1
U
2
, I
2
, f
2

~

~


Sơ đồ phân loại máy điện thông dụng thường dùng
II- Nguyên lý máy phát điện và động cơ điện
Máy điện có tính thuận nghịch nghĩa là có thể làm việc ở chế độ máy phát
điện hoặc động cơ điện.
1. Chế độ máy phát điện:
Cho cơ năng của động cơ sở cấp tác dụng và thanh dẫn 1 lực cơ học Fc,
thanh dẫn sẽ chuyển động với tốc độ trong từ trường của nam châm Ns trong
thanh dẫn sẽ cảm ứng một s
ức điện E. Nếu nối 2 cực của thanh dẫ điện trở R của
tải thì dòng điện I chạy trong thanh dẫn sẽ cung cấp điện cho tải. Nếu bỏ qua
điện trở thành thanh dẫn thì điện áp đặt vào tải U = E. Công suất điện máy phát
cung cấp cho tải là P = UI = EI. Dòng điện I nằm trong từ trường sẽ chịu tác
dụng của lực điện t
ừ FĐT – BIL có chiều như hình vẽ.
Khi máy quay với tốc độ không đổi lực điện từ sẽ cân bằng với lực cơ của
động cơ sơ cấp.
Máy điện
Máy điện Máy điện có phần
Máy điện xoay
ề
Máy điện một
ề
Máy điện không đồng
bộ
Máy điện đồng
bộ
Máy
biến áp
Động
cơ

điện nghĩa là cơ năng đã được biến đổi thành điện năng. N
B i
F
đt
F
C
R
S
2. Chế độ động cơ điện:
Cung cấp điện cho máy điện, điện áp U của nguồn điện sẽ gây ra dòng i
trong thanh dẫn. Dưới tác dụng của từ trường sẽ có lực điện từ Fđt = Bil tác
dụng lên thanh dẫn làm thanh dẫn chuyển động với tốc độ v. Công suất điện đưa
vào động cơ
P = UI = EI = BILV = Fđt.V
Như vậy, công suất điện đưa vào động cơ đã biến thành công suất cơ trên
trục Pc = Fđt .v. Điện năng đã biến thành cơ năng.
Ta thấy, cùng một thiết bị điện từ, tuỳ theo dạng năng lượng đưa vào mà
máy điện có thể làm việc ở chế độ máy phát điện hoặc động cơ điện. Đây chính
là tính ch
ất thuận nghịch của mọi loại máy điện.

S

III- Sơ lược về các vật liệu chế tạo máy điện
Các vật liệu dùng để chế tạo có thể chia làm 3 loại:
- Vật liệu tác dụng
- Vật liệu kết cấu Sinh viên thực hiện:
Nguyễn Xuân Huynh
7
- Vật liệu cách điện
1. Vật liệu tác dụng:
- Đây là vật liệu dẫn từ và dẫn điện. Các vật liệu này được dùng để tạo
điều kiện cần thiết sinh ra các biến đổi điện từ.
a) Vật liệu dẫn từ:
- Để chế tạo mạch từ của máy điện, người ta thường dùng các loại thép
khác nhau như thép lá kỹ thuậ
t điện, thép lá thường, thép đúc, thép rèn. Gang ít
được dùng vì dẫn từ không tốt lắm.
Người ta chủ yếu sử dụng thép lá kỹ thuật điện có hàm lượng silic khác
nhau nhưng không được vượt quá 4,5%. Hàm lượng silic này dùng để hạn chế
tổn hao do từ trễ, tăng điện trở của thép để giảm tổn hao do dòng điện xoáy.
Người ta hay sử dụng các lá thép dày 0,50mm dùng trong máy điện quay,
ghép lại làm lõi thép để giảm tổ
Sinh viên thực hiện:
Nguyễn Xuân Huynh
8
nhỏ. Ngoài ra còn dùng nhôm và các hợp kim khác như đồng thau…..Để chế tạo
dây quấn ta thường dùng đồng đôi khi dùng nhuôm. Dây đồng và đây nhuôm
được chế tạo theo tiết điện tròn hoặc chữ nhật, có bọc cách điện khác nhau như
vải, sợi thuỷ tinh, giấy, nhựa hoá học, sơn emay. Với các loại máy có công suất
nhỏ và trung bình, điện áp dười 700V thường dùng sơn emay vì lớp cách điện
của dây mỏ
ng, đạt độ bền yêu cầu. Đối với các bộ phận khác như vành đổi
chiều, lồng sóc hoặc vành trượt; ngoài đồng, nhôm người ta còn dùng cả các hợp
kim của đồng hoặc nhôm hoặc có chỗ dùng cả thép để tăng độ bền cơ học và
giảm kim loại màu.
2. Vật liệu kết cấu:
Để cách điện các bộ phận mang điện trong máy, người ta sử dụng vật liệ
u
cách điện. Trong máy điện, vật liệu cách điện phải có cường độ cách điện cao,
chịu nhiệt tốt, tản nhiệt tốt, chống ẩm và bền về cơ học.
Độ bền vững về nhiệt của chất cách điện bọc day dẫn quyết định nhiệt độ
cho phép của dây và do đó quyết định tải của nó. Nếu tính năng ch
ất cách điện
càng cao thì lớp cách điện có thể mỏng và kích thước của máy giảm.
Chất cách điện của máy điện chủ yếu ở thể rắn, gồm 4 nhóm:
- Chất hữu cơ thiên nhiên như: giấy, vải, lụa…
- Chất vô cơ như: amiăng, mica, sợi thuỷ tinh…
- Các chất tổng hợp
- Các loại men, sơn cách điện
Chất cách điện tốt nh

A Sợi Xenlulô, bông hoặc tơ
tẩm trong vật liệu hữu cơ
lỏng
105
0
C 100
0
C
E Vài loại màng tổng hợp 120
0
C 115
0
C
B Amiăng, sợi thuỷ tinh có chất
kết dính vật liệu gốc mica
130
0
C 120
0
C
F Amiăng, vật liệu gốc mica,
sợi thuỷ tinh có chất kết dính
và tẩm tổng hợp
155
0
C 140
0
C
H Vật liệu gốc mica, amiăng,
sợi thuỷ tinh phối hợp chất Sinh viên thực hiện:
Nguyễn Xuân Huynh
10
Bài 2:
Máy điện không đồng bộ

I- Khái niệm chung
Máy điện không đồng bộ là loại máy điện xoay chiều, làm việc theo
nguyên lý cảm ứng điện từ có tốc độ quay của roto n khác với tốc độ quay của từ
trường n
1
.
Máy điện không đồng bộ có 2 dây quấn: dây quấn stato (sơ cấp), với lưới
điện tần số không đổi f
1
, dây quấn roto (thứ cấp) được n
1
tắt lại hoặc khép kín
trên điện trở. Dòng điện trong dây quấn roto được sinh ra nhờ sức điện động
cảm ứng có tần số phụ f
2
phụ thuộc vào roto; nghĩa là phụ thuộc vào tải ở trên
trục của máy.
Cũng như các máy điện quay khác, máy điện không đồng có tính thuận
nghịch, nghĩa là có thể làm việc ở chế độ động cơ điện cũng như chế độ máy
phát điện.