Ứng dụng tin tức đơn giản với ASP.NET

Bài viết sẽ hướng dẫn bạn các bước cơ bản trong quá trình phát
triển một ứng dụng: từ bước phân tích yêu cầu, phân tích chức
năng, thiết kế hệ thống và hiện thực. Tổng quan, loạt bài viết sẽ
gồm các phần sau đây:

Giới thiệu ứng dụng tin tức, phân tích yêu cầu và chức năng
Phân tích và thiết kế ứng dụng theo mô hình 3 lớp logíc
Phát triển ứng dụng, phần quản lý
Phát triển ứng dụng, phần trình bày tin tức
Tổng kết và hướng phát triển

Giới thiệu ứng dụng tin tức, phân tích yêu cầu và chức năng.

Trong bài đầu tiên này, tôi sẽ trình bày những yêu cầu của ứng dụng tin tức mà chúng ta sẽ phát triển.
Không cần
định nghĩ gì nhiều, các bạn có thể ghé thăm các website như Tuổi Trẻ Online, VNExpss,
ViệtNamNet để có thể hình dung một ứng dụng quản lý tin tức sẽ như thế nào. Khi các bạn xem qua các
trang này, sẽ thấy có nhiều chuyên mục, mỗi chuyên mục sẽ có nhiều tin tức. Hệ thống quản lý tin tức sẽ
giúp các biên tập viên, các quản trị viên của website có thể gửi những nội dung mới lên website một cách
dễ dàng nhanh chóng, không cần phải có kiế
n thức về HTML hay Web design nhiều cũng có thể tạo được
các trang web như vậy.

Như đã nói ngắn gọn ở trên, một ứng dụng quản lý tin tức sẽ cho phép người sử dụng(ở đây là các biên
tập viên, quản trị viên của website) thực hiện các công việc sau:
- Dễ dàng tạo mới và chỉnh sửa các chuyên mục cần thiết
- Dễ dàng gửi một tin tức mới vào một chuyên mục nào
đó: nhập nội dung, upload hình ảnh đi kèm…
- Lưu trữ/Phục hồi tin tức cũ

Mô hình 3 lớp (3layers)

Trong bài viết này không có tham vọng trình bày lại chi tiết mô hình thiết kế ứng dụng đa lớp/tầng là
như thế nào. Chỉ tóm tắt ngắn gọn lại những điểm chính của mô hình 3 l
ớp, mà cụ thể là 3 lớp logic.

Lưu ý: Các bạn không nên nhầm lẫn khái niệm lớp(layer) trong phần này với khái niệm lớp(class) của
các ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng.Trong phát triển ứng dụng, để dễ quản lý các thành phần của hệ thống, cũng như không bị ảnh hưởng
bởi các thay đổi, người ta hay nhóm các thành phần có cùng chức năng lại với nhau và phân chia trách
nhiệm cho từng nhóm để công việc không bị chồng chéo và ảnh hưởng lẫn nhau. Ví dụ trong một công
ty bạn có từng phòng ban, mỗi phòng ban sẽ chịu trách nhiệm một công việc cụ thể nào đó, phòng này
không được can thiệp vào công việ
c nội bộ của phòng kia như Phòng tài chính thì chỉ phát lương, còn
chuyện lấy tiền đâu phát cho các anh phòng Marketing thì các anh không cần biết. Trong phát triển phần
mềm, người ta cũng áp dụng cách phân chia chức năng này. Bạn sẽ nghe nói đến thuật ngữ kiến trúc đa
tầng/nhiều lớp, mỗi lớp sẽ thực hiện một chức năng nào đó, trong đó mô hình 3 lớp là phổ biến nhất. 3
lớp này là gì? Là psentation, Business Logic, và Data Access. Các lớp này sẽ giao tiế
p với nhau thông qua
các dịch vụ(services) mà mỗi lớp cung cấp để tạo nên ứng dụng, lớp này cũng không cần biết bên trong
lớp kia làm gì mà chỉ cần biết lớp kia cung cấp dịch vụ gì cho mình và sử dụng nó mà thôi.

Mô hình 3 lớp mà Microsoft đề nghị dùng cho các hệ thống phát triển trên nền .NET như sau:
Bạn có thể tham khảo chi tiết các đề nghị thiết kế các thành phần trong lớp này như thế nào ở đây:
http://www.microsoft.com/Downloads/details.aspx?familyid=A08E4A09-7AE3-4942-B466-

tóan trực tuyến như VeriSign, Paypal...).

Trong lớp này có các thành phần chính là Business Components, Business Entities và Service
Interface.
Service Interface là giao diện lập trình mà lớp này cung cấp cho lớp psentation sử dụng. Lớp
psentation chỉ cần biết các dịch vụ thông qua giao diện này mà không cần phải quan tâm đến bên
trong lớp này được hiện thực như thế nào.

Business Entities là những thực thể mô tả những đối tượng thông tin mà hệ thống xử lý. Trong ứng
dụng chúng ta các đối tượng này là các chuyên mục(Category) và bản tin(News). Các business entities
này c
ũng được dùng để trao đổi thông tin giữa lớp psentation và lớp Data Access.

Business Components là những thành phần chính thực hiện các dịch vụ mà Service Interface cung
cấp, chịu trách nhiệm kiểm tra các ràng buộc logic(constraints), các qui tắc nghiệp vụ(business rules), sử
dụng các dịch vụ bên ngoài khác để thực hiện các yêu cầu của ứng dụng.

Trong ứng dụng của chúng ta, lớp này sẽ chứa các thành phần là CategoryService và NewsService
làm nhiệm vụ cung cấp các dịch vụ qu
ản lý chuyên mục và các bản tin (thêm, xóa, sửa, xem chi tiết, lấy
danh sách...).

Data Access Layer
Lớp này thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến lưu trữ và truy xuất dữ liệu của ứng dụng. Thường lớp
này sẽ sử dụng các dịch vụ của các hệ quản trị cơ sở dữ liệu như SQL Server, Oracle,... để thực hiện
nhiệm vụ của mình. Trong lớp này có các thành phần chính là Data Access Logic, Data Sources,
Servive Agents.

Data Access Logic components (DALC) là thành phần chính chịu trách nhiệm lưu trữ vào và truy
xuất dữ liệu từ các nguồn dữ liệu - Data Sources như RDMBS, XML, File systems.... Trong .NET Các


Lớp Business Logic
Để cung cấp dịch vụ tạo một chuyên mục, thành phần CategoryService sẽ cung cấp hàm sau:

public static void CreateCategory(Category category)
{
// kiểm tra xem tên khóa của chuyên mục đã tồn tại chưa?
...
// kiểm tra tên khóa của chuyên mục có hợp lệ không?
...
// sử dụng DV của lớp Data Access để lưu chuyên mục mới này vào CSDL
CategoryDAO categoryDAO = new CategoryDAO();
categoryDAO.CreateCategory(category);
}Lớp Data Access
Tương tự, để cung cấp dịch vụ lưu một chuyên mục mới vào CSDL, thành phần CategoryDAO sẽ cung
cấp hàm sau (sử dụng ADO.NET để kết nối với CSDL):

public void CreateCategory(Category category)
{
// tạo connection
...
// tạo command, khởi tạo các tham số...
command.Parameters.Add(new SqlParameter("@KeyName", category.KeyName));
command.Parameters.Add(new SqlParameter("@Name", category.Name));
command.Parameters.Add(new SqlParameter("@Description", category.Description));
// lưu dữ liệu
command.ExecuteNonQuery();