Khí phế thủng
Một người đang ở độ tuổi gặt hái nhiều thành công, làm việc “đầu óc” nên hút
thuốc lá hơi nhiều. Gần đây, anh ấy có cảm giác khó thở và hay ho. Anh đi khám bác
sĩ, được chụp X quang phổi và được biết là bị… thủng phổi!
Khí phế thủng là gì?
Sự thực thì người này không phải bị thủng phổi mà là bị khí phế thủng.
Khí phế thủng là tình trạng mà vách các phế nang trong phổi mất tính co giãn.
Các phế nang trở nên yếu và dễ vỡ. Tính đàn hồi của mô phổi mất đi khiến cho không
khí bị bắt giữ trong phế nang, làm giảm khả năng trao đổi oxygen và khí CO2. Cũng
vậy, khả năng “mở” của phế quản bị mất đi, gây ra sự tắc nghẽn đường dẫn khí.
Triệu chứng biểu hiện của khí phế thủng bao gồm khó thở, ho và giới hạn hoạt
động thể lực. Khí phế thủng và viêm phế quản mạn tính, cùng nhau tạo nên bệnh phổi
tắc nghẽn mạn tính (COPD).
Nguyên nhân khí phế thủng là gì?
Hút thuốc lá là nguyên nhân chính gây nên khí phế thủng. Một nguyên nhân
khác gây khí phế thủng là thiếu một loại protein “bảo vệ phổi”, gọi là alpha 1-
antitrypsin (AAT). Ở Việt Nam chưa có con số thống kê số người bị thiếu AAT,
nhưng ở Mỹ ước tính có khoảng 100 ngàn người bị thiếu AAT. Tuổi khởi phát bị khí
phế thủng do thiếu AAT là sớm hơn do hút thuốc lá. Hút thuốc lá sẽ làm nặng lên đáng
kể tình trạng khí phế thủng ở người bị thiếu AAT.
Khí phế thủng trầm trọng thế nào?
Khí phế thủng thường xuất hiện sau 45 tuổi, nghĩa là ở độ tuổi mà ta có thể làm
được nhiều thứ cho gia đình và xã hội. Ở xứ ta, đàn ông hút thuốc lá nhiều hơn phụ nữ
nên tỷ lệ bị khí phế thủng ở nam giới cũng cao hơn.
Khí phế thủng cùng với viêm phế quản mạn tính tạo ra bệnh phổi tắc nghẽn
mãn tính, là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng “top ten” ở các nước phát triển cũng
như đang phát triển.
Khí phế thủng phát triển như thế nào?
Phế nang là nơi mà oxygen (được ta hít vào từ không khí) trao đổi với khí CO2
của máu ở phổi (CO2 được sinh ra qua quá trình chuyển hóa của các tế bào, được máu
vận chuyển từ tế bào về phổi). Kết quả của sự trao đổi này là oxygen từ không khí

Các nhà nghiên cứu thấy rằng bỏ hẳn hút thuốc lá có thể dự phòng cũng như
làm giảm tiến triển khí phế thủng. Kiểm soát các yếu tố môi trường khác, chẳng hạn ô
nhiễm không khí, cũng có thể giúp ngăn chặn khí phế thủng.
Trong trường hợp đã bị khí phế thủng, người bệnh cần tuân thủ các hướng dẫn
của bác sĩ hô hấp để làm giảm thiểu số lần lên cơn cấp và cơn cấp nếu có xảy ra cũng
nhẹ. Duy trì thói quen dinh dưỡng thích hợp, ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn để giữ
gìn sức khỏe và tăng sức đề kháng với vi trùng. Ngay khi thấy có dấu hiệu bị cảm lạnh
hay viêm nhiễm đường hô hấp trên (chảy mũi, hắt hơi, đau họng…) là cần đến bác sĩ
ngay. Viêm nhiễm đường hô hấp có thể làm trầm trọng các triệu chứng khí phế thủng.
Để đề phòng viêm nhiễm đường hô hấp, nên chủng ngừa cúm và phế cầu khuẩn
(Pneumocoque).
Cuối cùng, hãy nhớ rằng, không hút thuốc lá. Đa số những người bị khí phế
thủng là người hút thuốc lá. Khi đã bị khí phế thủng, tiếp tục hút thuốc sẽ làm tình
trạng bệnh nặng thêm, đặc biệt ở những người bị khí phế thủng do thiếu AAT.
Khí phế thủng là một bệnh nghiêm trọng. Khi tổn thương phổi kéo dài, có thể
dẫn đến tâm phế mạn (bệnh tim do bệnh phổi mạn tính gây ra), một bệnh ảnh hưởng
rất nhiều đến cuộc sống của bệnh nhân và việc điều trị là đã muộn.
Béo phì & Chức năng phổi
Thuở nhỏ, khi nô đùa, ta thường thấy những bạn “sổ sữa” thường dễ mệt, dễ
“thở hỗn hễn” hơn chúng ta …
Béo phì là gì?
Với đà phát triển tốt của nền kinh tế, ngày càng có nhiều người bị béo phì, đặc
biệt ở thành thị, nơi mà con người ít vận động lại thường xuyên …tiệc tùng. Một
người được gọi là béo phì khi có Chỉ số khối cơ thể (BMI) lớn hơn hoặc bằng 30. BMI
được hiểu nôm na là so sánh cân nặng với chiều cao của một người, công thức tính
BMI là tỷ số giữa cân nặng (tính bằng kilogram) và bình phương chiều cao (tính bằng
mét). Chẳng hạn, một người cao 1,60 mét và nặng 64 kg thì BMI = 64/1,6 x 1,6 = 25.

điều trị hen suyễn khác thì không có sự khác biệt giữa người bị béo phì và không bị
béo phì.