Đề cương môn học Thực hành Điện tử
Bài 1.4: XÁC ĐỊNH PHẨM CHẤT LINH KIỆN TÍCH CỰC .
1. Tổng quan về các linh kiện:
1.1. Diode bán dẫn:
a/ Tác dụng của Diode: Diode dùng để nắn dòng điện xoay chiều thành dòng điện một chiều. Ngoài
ra Diode còn dùng để ổn áp, bảo vệ mạch điện…
b/ Cấu tạo: Khi đã có được hai chất bán dẫn là P và N , nếu ghép hai chất bán dẫn theo một tiếp giáp
P - N ta được một Diode, tiếp giáp P -N có đặc điểm : Tại bề mặt tiếp xúc, các điện tử dư thừa trong bán
dẫn N khuyếch tán sang vùng bán dẫn P để lấp vào các lỗ trống => tạo thành một lớp Ion trung hoà về
điện => lớp Ion này tạo thành miền cách điện giữa hai chất bán dẫn (hình 1).
Ở hình trên là mối tiếp xúc P - N và cũng chính là cấu tạo của Diode bán dẫn.
c/ Ký hiệu Diode:
A: Là cực Anode mang cực tính dương
K: Là cực Kathode mang cực tính âm.
d/ Phân cực:
*/ Phân cực thuận: Nếu ta đặt một điện trường (E) thuận cực vào
hai đầu của Diode thì hàng rào điện thế bị thu hẹp lại lúc này sẽ có dòng
điện (I
D
) chảy qua tiếp giáp. Chứng tỏ khi phân cực thuận thì Diode mở
(hình 2).
* Kết luận : Khi Diode (loại Si) được phân cực thuận, nếu điện áp
phân cực thuận < 0,6V thì chưa có dòng đi qua Diode, Nếu áp phân cực
thuận đạt ≥ 0,6V thì có dòng đi qua Diode sau đó dòng điện qua Diode
tăng nhanh nhưng sụt áp thuận vẫn giữ ở giá trị 0,6V.
*/ Phân cực ngược: Nếu ta đặt một điện trường (E) ngược cực vào
hai đầu của Diode (hình 3) thì hàng rào điện thế càng mở rộng ra lúc này
dưới sự tương tác của điện áp ngược sẽ không có dòng điện (I
D
) chảy
qua tiếp giáp P-N, mà chỉ có dòng rò (I
- 1 -
Hình 1 :Mối tiếp xúc P - N => Cấu tạo của Diode .
A
K
P
N
+ E ─
I
D
Hình 2.
A
K
Hình 3.
─ E +
I
S
P N
A
K
Đề cương môn học Thực hành Điện tử
Diode quang trong các hệ thống tự động điều khiển theo ánh sáng, báo động cháy...
- Diode biến dung C
D
(Varicap):
Diode biến dung C
D
(Varicap) là loại Diode có điện dung ký sinh thay đổi theo điện thế phân cực.
Diode biến dung C
D
(Varicap) dùng trong các mạch điều khiển.
>V
B
> V
C
, điện áp điều khiển là pha âm; dòng điều khiển I
B
< 0; dòng I
E
=
I
B
+ I
C
.
1.3. Thyristor (SCR: Silicon Controlled Rectifier- Bộ nắn điện được điều khiển làm bằng chất Silic):
a/Cấu tạo, ký hiệu (hình 5): SCR gồm có 4 lớp chất bán dẫn khác loại P-N ghép nối tiếp nhau tạo
thành ba tiếp giáp P-N và được nối ra ba chân:
Anode (A) là cực dương, Kathode (K) là cực âm, Gate (G) là cực cửa.
b/ Điều kiện đóng mở của SCR:
+/ Điều kiện mở: V
AK
> 0v và Ig > 0.
+/ Điều kiện đóng (khóa): V
AK
< 0.
Khi SCR đã mở thì sự tồn tại xung Ig không còn ý nghĩa nữa.
- 2 -
Loại P-N-P
B -
Base
(hình 10).
Bước 4: Xác định cực tính: Lấy kết quả của hai phép đo R
1
và R
2
trên so sánh với nhau, kết quả phép
đo nào nhỏ hơn thì tại que đen là cực Anode, còn tại que đỏ là cực Kathode của Diode.
- 3 -
Diode
Đầu có dấu là Kathode
A
K
Hình 7.
Diode
Vỏ sắt
Ánh sáng
Vỏ nhựa
Vỏ trong
4.
5
Hình 6.
Q đen
Hình 8
Q đỏ
Q đen
Hình 9.
Q đỏ
Q đen
Hình 10
Q đỏ
Tên
E
C
B
Tên
E
B
C
Q đen
Hình 11.
Q đỏ
Hình 12.
Q đen
Q đỏ
Q đen
Q đỏ
P3N60E
Transistor
2SD680
Hình 13.
C1425
Đề cương môn học Thực hành Điện tử
Đa số Transistor loại nghịch có chữ cái Cxxx, Dxxx, Hxxx, DTCxxx (số); Transistor loại thuận có cữ
cái là Axxx, Bxxx, DTAxxx (số), RNxxx (Transistor số).
*/ Xác định cực tính dựa vào đồng hồ vạn năng:
Có thể có những hãng sản xuất linh kiện không theo qui định thứ tự chân như trên, do đó ta phải dùng
đồng hồ vạn năng để xác định cực tích và loại cho chính xác.
(1). Xác định cực Base và loại của Transistor lưỡng cực:
Bước1: Sử dụng đồng hồ thang đo Ω nhỏ nhất (Hình 15).
Bước 2: Lấy một que bất kỳ làm cố định (que đen) và đặt lên một chân cố định bất kỳ (chân thứ nhất) .
Q đen
Q đỏ
Q đen
Q đỏ