Hò mái nhì, hò mái đẩy
Hò mái nhì là hò nhịp hai, ăn nhịp với mái chèo đưa tới đưa lui, đẩy nhẹ con thuyền thong-thả trôi
trên giòng sông.

Hò mái đẩy là điệu hò mái nhì nhịp điệu nhanh hơn, không cần theo nhịp chèo; thường hò trên
những con thuyền chèo nhanh; chủ yếu là đẩy mạnh cho thuyền đi nhanh.

Những đêm trời trong sáng, thường được nghe hò mái nhì trên sông Hương, trên đầm Hà-Trung,
đầm Cầu Hai, phá Tam-Giang. Hò mái nhì nghe rất thanh-thoát, man-mác, chơi-vơi, tiếng ngân
nhẹ nhàng bay bổng, rồi hạ thấp lan rộng trên mặt nước, như đưa tâm hồn cô lái đò đi xa, đi thật
xa vào thôn xóm ven bờ; âm-điệu mơ-màng hòa-hợp với khung-cảnh thiên-nhiên sông nước. Ý
nghĩa trong câu hò phù-hợp với tâm-sự người chèo. Hò mái nhì thường là hò độc-diễn, nhưng đôi
khi trở thành hò đối đáp. Chúng ta hãy nghe nhà văn Thanh-tịnh kể trong truyện '
Tình trong câu
hò
' trên sông Hương:

“…. Đạt liệu bề không theo kịp liền cất

tiếng hát hỏi thăm:

Thuyền ai trôi trước,
Cho tôi lướt tới cùng,
Chiều đã về trời đất mung-lung,
Phải duyên thì xích lại cho đỡ não nùng tiếng sương.
…. Trên lái thuyền đi trước bỗng nổi bật bóng một thiêu-nữ mặc áo nối dài quay đầu nhìn phía
sau một lát rồi đáp:

Trời một vùng đêm dài không hạn,
Mượn gió chiều hỏi bạn ngàn sông,
Thân em là gái chưa chồng,

2) Bên chợ Đông Ba tiếng gà gáy sáng,
Bên làng Thọ Lộc tiếng trống sang canh,
Giữa sông Hương, giợn sóng khuynh thành,
Đêm khuya một chiếc thuyền mành ngửa nghiêng.
Theo ông Thái Van Kiểm, câu hò này nhắc đến một cuộc họp lịch-sử của 773 bô lão, vào năm
1847, nhân ngày lễ tứ tuần của vua Thiệu-trị.

(Cố đô Huế, trang 5, Nha Văn-hóa Bộ Quốc-gia Giáo-dục, năm 1960, Thái-văn-Kiểm biên soạn)

3) Thái Bình Dương gió thổi,
Chiếc thuyền em trôi nổi khác thể cánh bèo.
Ý làm sao anh không ra giúp chống đỡ chèo,
Anh hùng sao lại nằm queo trong thuyền.
4) Tiếng hát ngư ông giữa sông Bành-Lệ,
Tiếng kêu đàn nhạn trên áng Hoành-dương.
Một mình em ngồi giữa sông Hương,
Tiếng ca du-nữ đoạn-trường ai nghe!
5) Một vũng nước trong, mười dòng nước đục
Một trăm người tục, một chục người thanh.
Biết ai gan ruột gởi mình,
Mua tơ thêu lấy tượng Bình Nguyên Quân (*).
Ưng Bình Thúc Gịa

*Cadao.org GT: (Bình Nguyên quân (
平原君
;? - 253 TCN) tên thật là Triệu Thắng (
赵胜
), là một trong
Tứ Công Tử nước Triệu thời Chiến Quốc, ông được coi là người hiền hơn cả. Ông nuôi tân khách trong
phủ đến mấy nghìn người. Ông làm tể tướng cho nước Triệu dưới 3 đời vua. Bình Nguyên Quân mất năm

Biết ai ly phụ giữa miền sông Hương.
12) Nước chảy xuôi, con cá buôi lội ngược,
Nước chảy ngược, con cá vượt lội ngang.
Thuyền em xuống bến Thuận-an,
Thuyền anh lại trẩy lên ngàn anh ơi!
13) Đục với trong mười hai bến nước,
Gió xuôi rồi ngược, chèo chẳng đến nơi.
Động Đào cũng muốn vô chơi,
Biết đâu cho gặp ông chài hỏi thăm.
14) Thương thói thường, chẳng thương thôi chớ
Làm chi lở-dở, như hẹn nợ thêm buồn.
Bên chùa đã dộng tiếng chuông,
Gà Thượng-thôn đã gáy, chim nguồn đã kêu.
15) Kim Long dãy dọc tòa ngang,
Em chèo một chiếc đò ngang về Sình.
Đôi đứa mình lỗi hẹn ba-sinh,
Có mần răng đi nữa cũng trọn tình với nhau.
16) Trời một vùng sông dài vô hạn,
Muộn gió chiều hỏi bạn ngàn sông.
Thân em như sợi chỉ hồng,
Tơ duyên có chắc như dòng nước không?
17) Tỉnh Thừa-thiên dân hiền cảnh lịch,
Non xanh nước biếc, điện ngọc đền rồng.
Tháp bảy tầng, Thánh miếu, Chùa ông,
Chuông khua Diệu Đế, trống rung Tam Tòa.
Cầu Trường Tiền sáu nhịp bắc qua,
Tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ, đợi khách âu ca thái-bình.
18) Thiên sánh nhơn, hà nhơn vô lộc,
Địa sanh thảo, hà thảo vô căn.
Một mình em ngồi giữa lòng thuyền, dưới nước trên trăng,