Thuốc nội tiết điều trị mụn
dành cho phụ nữ
Mụn là bệnh ở đơn vị nang lông – tuyến bã, thường gặp ở tuổi dậy thì,
có khi đến khoảng 20 tuổi mới phát ra mụn, tuy nhiên mụn vẫn có thể kéo dài
đến 55 tuổi. Triệu chứng của mụn có thể đơn giản hoặc phức tạp tùy theo
mức độ viêm nhiễm và thể tạng của bệnh nhân. Nguyên nhân gây mụn khá
phức tạp, tiến triển nhiều khi dai dẳng hoặc tái phát nhiều lần.
Nguyên nhân gây mụn
Nguyên nhân gây nên mụn có thể liên quan đến các yếu tố bao gồm:
- Sự tăng sừng hóa ở miệng ống tiết bã, đó là một đặc điểm sớm làm chất
sừng dễ kết dính với nhau và gây ra sự bít kín và ngăn sự tiết chất bã nhờn ra bên
ngoài.
- Sự tăng tiết chất bã nhờn quá nhiều do ảnh hưởng của chất nội tiết
androgen. Androgen làm tuyến bã nhờn phình to ra và tăng cường hoạt động bài
tiết chất bã nhờn. Khi chất bã nhờn bị chặn lại thì nó sẽ ứ đọng lại tạo thành nhân
mụn (comedone). Có loại nhân mụn là: nhân mụn đầu trắng (white head) hay nhân
mụn đóng (closed comedone) và nhân mụn đầu đen (black head) hay nhân mụn
mở (open comedone).
- Nhiễm khuẩn: vi khuẩn chính gây ra mụn là propionibacterium acnes (P.
acnes). Chất bã ứ đọng lại là môi trường tốt cho sự phát triển của P.acnes. P.acnes
biến đổi triglycerid ở chất bã thành acid béo tự do và glycerol, acid béo tự do gây
ra sự phá hỏng vùng kế cận và đưa đến sự viêm đỏ của mụn.
Các dạng mụn
Mụn có nhiều dạng khác nhau tùy theo triệu chứng bên ngoài:
- Mụn thông thường: (acne vulgaris) là dạng mụn thường gặp nhất gồm:
mụn sẩn, mụn mủ, mụn đầu đen, mụn đầu trắng. Vị trí hay gặp là ở mặt, trán,
ngực, lưng.
- Mụn bọc (acne conglobata): là dạng mụn nặng nhất, gồm nhiều nang mụn
dưới da có chứa mủ và dịch có mùi hôi, khi lành thường để lại sẹo xấu.
buồng trứng, nhờ đó da sẽ giảm nhờn cùng với giảm mụn từ từ và thường có kết
quả từ 2 - 4 tháng. Ngoài ra, CPA còn giúp giảm sự rậm lông cũng như chứng hói
đầu ở phụ nữ.
Việc sử dụng thuốc chỉ có chất CPA sẽ đưa đến rối loạn kinh nguyệt, do đó
thường kết hợp thêm chất ethinyl estradiol để dễ kiểm soát tốt chu kỳ kinh nguyệt,
có tác động tránh thai, giảm tác động của androgen.
Sự phối hợp giữa chất CPA và ethinylestradiol được bán dưới tên thương
mại và được nhập vào nước ta là diane 35; prostarin.
Prostarin, diane 35 không có tác dụng trực tiếp lên mụn đã có sẵn, thuốc chỉ
giúp ngăn chặn sự tạo ra mụn và giảm chất nhờn trên da.
Việc sử dụng thuốc nội tiết cũng khá đơn giản, mỗi vỉ thuốc có 21 viên, đợi
kỳ kinh sắp xảy ra, bắt đầu uống 1 viên ngay ngày đầu tiên của kỳ kinh, sau đó
mỗi ngày uống tiếp 1 viên vào một thời điểm thích hợp trong ngày, uống liên tục