Bài
Bài
giảng
giảng
Kỹ
Kỹ
thuật
thuật
Vi
Vi
xử lý
xử lý
Ngành Điện tử
Ngành Điện tử
-
-
Viễn thông
Viễn thông
Đại học Bách khoa Đà Nẵng
Đại học Bách khoa Đà Nẵng
của
của
Hồ
Hồ
Viết Việt
Viết Việt
,
,
Khoa
Khoa
CNTT

thuật
vi
vi
xử lý và Lập trình
xử lý và Lập trình
Assembly
Assembly
cho
cho
hệ
hệ
vi
vi
xử lý
xử lý
,
,
Đỗ Xuân Tiến
Đỗ Xuân Tiến
, NXB
, NXB
Khoa học
Khoa học
&
&
kỹ
kỹ
thuật
thuật
, 2001

nhị phân
-
-
Hệ
Hệ
thập lục phân
thập lục phân
1.2
1.2
Các hệ thống mã hoá
Các hệ thống mã hoá
-
-
ASCII
ASCII
-
-
BCD
BCD
1.3
1.3
Các linh kiện điện tử số cơ bản
Các linh kiện điện tử số cơ bản
-
-
Các cổng
Các cổng
logic: AND, OR, XOR,NOT
logic: AND, OR, XOR,NOT
-

Còn gọi là hệ đếm cơ số mười
(
(
Vì có quá ít người có chín ngón tay hoặc mười một ngón chân
Vì có quá ít người có chín ngón tay hoặc mười một ngón chân
?)
?)


Dùng mười ký hiệu
Dùng mười ký hiệu
:
:
1,2,3,4,5,6,7,8,9,0
1,2,3,4,5,6,7,8,9,0


Ví dụ
Ví dụ
:1.1:
:1.1:
Ba nghìn Chín trăm Bảy mươi Tám
Ba nghìn Chín trăm Bảy mươi Tám
3978
3978
= 3x10
= 3x10
3
3
+ 9x10

Hệ
đếm cơ số hai
đếm cơ số hai


Sử
Sử
dụng hai ký hiệu
dụng hai ký hiệu
(bit): 0
(bit): 0
và
và
1
1
(
(
Các hệ thống điện tử số chỉ sử dụng hai mức điện áp
Các hệ thống điện tử số chỉ sử dụng hai mức điện áp
?)
?)


Kích cỡ
Kích cỡ
, LSB, MSB
, LSB, MSB
của số nhị phân
của số nhị phân


hoặc
1
1
được gọi là
được gọi là
1 Bit (
1 Bit (
B
B
inary
inary
Dig
Dig
it
it
-
-
Chữ số nhị phân
Chữ số nhị phân
)
)


Kích cỡ của một số nhị phân là số
Kích cỡ của một số nhị phân là số
bit
bit
của nó
của nó


nhị phân không dấu
nhị phân không dấu


Chỉ biểu diễn được các giá trị không
Chỉ biểu diễn được các giá trị không
âm
âm
(>= 0)
(>= 0)


Với
Với
n
n
-
-
bit
bit
có thể biểu diễn các giá trị
có thể biểu diễn các giá trị
từ
từ
0
0
đến
đến
2
2

+ 1x2
+ 1x2
2
2
+ 0x2
+ 0x2
1
1
+ 1x2
+ 1x2
0
0
= 8 + 4 + 0 + 1 = 13
= 8 + 4 + 0 + 1 = 13
Số
Số
nhị phân không dấu
nhị phân không dấu


Tổng quát
Tổng quát
:
:
Nếu số nhị phân
Nếu số nhị phân
N n
N n
-
-

V
V
của nó là
của nó là
:
:
V = b
V = b
(n
(n
-
-
1)
1)
x 2
x 2
(n
(n
-
-
1)
1)
+b
+b
(n
(n
-
-
2)
2)

4
4
-
-
bit
bit
biểu
biểu
diễn được các giá trị từ
diễn được các giá trị từ
?
?
đến
đến
?
?
16
16
giá trị từ
giá trị từ
0
0
đến
đến
15
15
Nhị phân không dấu
Nhị phân không dấu
Giá trị thập phân
Giá trị thập phân

7
7
1000
1000
8
8
1001
1001
9
9
1010
1010
10
10
1011
1011
11
11
1100
1100
12
12
1101
1101
13
13
1110
1110
14
14

C)
C)


Dải giá
Dải giá
tri
tri
của các số không dấu
của các số không dấu
16
16
-
-
bit
bit
là
là
[0,65535]
[0,65535]
(unsigned
(unsigned
int trong
int trong
C)
C)
Chuyển đổi thập phân
Chuyển đổi thập phân
sang
sang

Số
Số
bù hai
bù hai


Với
Với
n
n
-
-
bit
bit
có thể biểu diễn các giá trị
có thể biểu diễn các giá trị
từ
từ
–
–
2
2
(n
(n
-
-
1)
1)
đến
đến

:
:
V(1101) =
V(1101) =
–
–
1x2
1x2
3
3
+ 1x2
+ 1x2
2
2
+ 0x2
+ 0x2
1
1
+ 1x2
+ 1x2
0
0
=
=
–
–
8 + 4 + 0 + 1 =
8 + 4 + 0 + 1 =
–
–

( n
( n
-
-
2)
2)
….
….
b
b
1
1
b
b
0
0
thì giá trị
thì giá trị
V
V
của nó là
của nó là
:
:
V =
V =
–
–
b
b

+
+
…
…
+ b
+ b
1
1
x 2
x 2
1
1
+ b
+ b
0
0
x 2
x 2
0
0
Các số nhị phân có dấu
Các số nhị phân có dấu
4
4
-
-
bit
bit
biểu diễn
biểu diễn

1
1
0010
0010
2
2
0011
0011
3
3
0100
0100
4
4
0101
0101
5
5
0110
0110
6
6
0111
0111
7
7
1000
1000
-
-

3
3
1110
1110
-
-
2
2
1111
1111
-
-
1
1
Số
Số
nhị phân có dấu
nhị phân có dấu


Dải giá
Dải giá
tri
tri
của các số có dấu
của các số có dấu
8
8
-
-

là
là
[
[
-
-
32768,+32767]
32768,+32767]
(
(
int trong
int trong
C)
C)
Tìm đối số
Tìm đối số
(
(
Lấy bù
Lấy bù
2)
2)

Tổng của một số với đối số củanóbằng 0

Ví dụ 1.5
Đối số của số nhị phân có dấu 10011101?
10011101 Số có dấu (-99)

01100010 Lấy bù 1

sát bên trái
sát bên trái


Ví dụ
Ví dụ
:
:
Chuyển
Chuyển
25 sang
25 sang
nhị phân có
nhị phân có
dấu
dấu
:
:
Kết quả
Kết quả
:
:
0
0
11011
11011


Với số âm
Với số âm

nhị phân
nhị phân
1.
1.
chuyển đối số
chuyển đối số
:
:
+26
+26
= 11010
= 11010
2.
2.
Đưa
Đưa
0
0
vào sát trái
vào sát trái
:
:
011010
011010
3.
3.
B
B
ù
ù

Quen gọi là số Hexa
Quen gọi là số Hexa
(Hexadecimal)
(Hexadecimal)


Còn gọi là hệ đếm cơ số mười sáu
Còn gọi là hệ đếm cơ số mười sáu


Sử
Sử
dụng
dụng
16
16
ký hiệu để biểu diễn
ký hiệu để biểu diễn
:
:
0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,A,B,C,D,E,F
0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,A,B,C,D,E,F


Mỗi ký hiệu tương ứng với
Mỗi ký hiệu tương ứng với
4
4
-
-

55
55
Nhị phân Thập lục phân
Nhị phân Thập lục phân
Mỗi ký hiệu tương ứng với
Mỗi ký hiệu tương ứng với
4
4
-
-
bit
bit
Hexa
Hexa
Binary
Binary
Hexa
Hexa
Binary
Binary
0
0
0000
0000
8
8
1000
1000
1
1

5
5
0101
0101
D
D
1101
1101
6
6
0110
0110
E
E
1110
1110
7
7
0111
0111
F
F
1111
1111
Chuyển đổi Hexa
Chuyển đổi Hexa
&
&
nhị phân
nhị phân