LỜI NÓI ĐẦU
Đập vật liệu địa phương được hiểu một cách đơn giản là đập được xây dựng từ
các vật liệu lấy ngay tại địa phương có công trình xây dựng, không phải vận
chuyển xa, không qua công nghệ chế biến phức tạp. Vì vậy đập vật liệu địa phương
còn được gọi là đập vật liệu tại chỗ (các tên gọi này được sử dụng khá phổ biến
trong các tài liệu chuyên môn của Liên Xô cũ và của CHLB Nga ngày nay).
Tuy nhiên về mặt cơ học đất, đá đập vật liệu địa phương được hiểu là đập đuợc
xây dựng trực tiếp từ các sản phẩm phong hoá (các loại đất, cát, sỏi) và chưa phong
hoá (đá đổ, đá dăm) của vỏ trái đất. Về nguyên tắc bất cứ loại vật liệu gì là sản
phẩm phong hoá của vỏ trái đất đều có thể dùng để xây dựng đập. Tuy nhiên trong
thực tế xây dựng phổ biến hơn cả vẫn là đập đất – đá. Ngay cả khi xây dựng đập
đất đồng chất thì bắt buộc vẫn phải có thiết bị tiêu nước (hoặc lăng trụ hoặc lát
mái) bằng đá đổ, đá dăm và cát. như vậy xét về tổng thể nó không còn là đồng chất
nữa làđập đất – đá. Như vậy để cho đơn gián trong cách gọi, trong báo cáo này ta
quy ước: Đập vật liệu địa phương, đập vật liệu tại chỗ, đập đá đổ lõi giữa, đập đá
đổ tường nghiêng, đập đất đá hỗn hợp (không chọn lọc), đập đất đồng chất v.v...
đều gọi chung là ĐẬP ĐẤT – ĐÁ.
Đề tài nghiên cứu thành lập ngân hành ngân hàng dữ liệu an toàn đập vật liêu địa
phương được chúng tôi thực hiện trong nhiều năm, là sự kết hợp các nghiên cứu
khoa học với các tính toán thiết kế các đập vật liệu địa phương trong các dự án
thuỷ điện (Hàm Thuận- Đa Mi, Thác Mơ, Đại Ninh v.v...) cùng với việc tổng kết
kinh nghiệm vận hành của các đập đất – đá ở các công trình thuỷ điện Trị An, Thác
Mơ, Hoà Bình v.v....Về thực chất Đề tài này là sự tổng kết về lý luận và thực tiễn
tất cà những vấn đề liên quan đến an toàn ổn định của đập vật liệu địa phương.
Như vậy về mặt lý luận để đảm bảo an toàn cho đập vật liệu địa phương, khi thiết
kế đập nhất thiết phải tính toán:
1. Ổn định trượt của mái của đập đất – đá. Ở phần này đã trình bày các phương
pháp (PP) tính ổn định trượt mái thượng, hạ lưu đập trong mọi trường hợp ứng với
tổ hợp lực cơ bản và tổ hợp lực đặc biệt. Đây là các PP thông dụng nhất được ứng
dụng trong sản suất như PP của Terzaghi, Bishop, Trugaev, Nhitriporovuch v.v. và
cách vận dụng các công thức này khi có lực thấm và lực động đất.

các phổ gia tốc ở các khu vực này. Các số liệu thực tế này là rất quý. Nó sẽ giúp
cho các cơ quan quản lý, khai thác vận hành có thêm nhiều thông tin để chủ động
trong quản lý khai thác.làm cho công trình vận hành an toàn và hợp lý về mặt kỹ
thuật, đồng thời nó cũng góp phần nhỏ trong việc làm phong phú thêm các hiểu
biết cũng như kinh nghiệm của các kỹ sư, các cán bộ kỹ thuật trong lĩnh vực thuỷ
công (như thiết kế, quản lý khai thác các dập đất – đá).
Toàn bộ các nội dung trên (Phần I., Phần II và Phần III) được trình bày trên trang
Web của Công ty Tư vấn Xây dựng điện 2.
Để hoàn thành một khối lượng tài liệu nhiều và phong phú như vậy, chúng tôi
chân thành cảm ơn các kỹ sư, công nhân ở các Phân xưởng Thuỷ lực của Nhà máy
thuỷ điện Thác Mơ, Trị An, Hoà Bình đã nhiệt tình giúp đỡ chúng tôi trong quá
trình thu thập các số liệu thực đo ở các đập đất đá. Nhân đây chúng tôi cũng cảm
ơn các các bộ ở các thư viện, phòng lưu trữ của các nhà máy trên đã giúp chung tôi
trong quá trình sưu tầm tài liệu.
Do thời gian và trình độ có hạn nên Báo cáo này không tránh khỏi những thiếu
sót. Chung tôi rất mong nhận được những ý kiến xây dựng để kịp thời sửa chữa,
cập nhật làm cho trang Web ngày càng phong phú và hữu ích hơn.
Xin cám ơn.
Tp Hồ Chí Minh tháng 3 năm 2006
Chủ nhiệm đề tài